موضوعات
ضمیمه

آیا تخت جمشید از فهرست جهانی یونسکو خارج می‌شود؟

نویسنده: ابراهیم جعفری خبرنگار استان‌ها
تل آجری، قدیمی‌تر از تخت جمشید است. باستان‌شناسان می‌گویند تل آجری، احتمالا دروازه‌ای از دوران هخامنشیان است...
1396/09/13
تل آجری، قدیمی‌تر از تخت جمشید است. باستان‌شناسان می‌گویند تل آجری، احتمالا دروازه‌ای از دوران هخامنشیان است و یادگاری از دوران کورش بزرگ. بر اساس یافته‌های اخیر، طرح و پلان این دروازه بر اساس پلان دروازه ایشتار بابل طراحی و ساخته شده است.
می‌گویند در آن زمان معماران ایرانی تحت تاثیر هنر و معماری بابلیان بوده‌اند.  زمان ساخت دروازه در آغاز دوره هخامنشی، ترک محوطه، وقوع زلزله، تخریب و غارت رفتن آجرهای بنا و سکونت موقت در دوره‌های میانه اسلامی، در کاوش‌ها اخیر مطالعه شده است و گفته می‌شود دروازه کشف شده در محدوده فیروزی شهر پارسه از جمله مهم‌ترین دستاوردهای پژوهشی میراث‌فرهنگی در دهه‌های اخیر است. پژوهشی که با همکاری پژوهشکده باستان‌شناسی میراث فرهنگی، دانشگاه شیراز و دانشگاه بولونیای ایتالیا انجام شده است. اما آنچه این روزها، پای تل آجری را به اخبار کشانده است، هیچ کدام از این‌‌ها نیست. تل آجری در حریم درجه یک تخت جمشید قرار دارد و مطابق قوانین، هر گونه عملیات ساخت و ساز و حتی درختکاری و نصب دکل هم در آن ممنوع است. با این وجود، سازمان میراث فرهنگی به تازگی سازه‌هایی در این محل نصب کرده است. این خبری است که فعالان میراث فرهنگی در شبکه‌های اجتماعی دست به دست می‌گردانند و تصاویر این سازه‌ها، به دست همه رسیده است.
تل آجری یا دروازه کاخ فیروزی در فاصله سه کیلومتری تختگاه یا همان مجموعه تخت جمشید قرار دارد. تخت جمشید، پایتخت تشریفاتی هخامنشیان، هم اثری ثبت ملی است و هم در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است.
 برای حمایت از چنین اثری، قوانینی وجود دارد که از موجودیت و سلامت آن مراقبت می‌کند و از جمله این‌ها، ممنوعیت ساخت و ساز در حریم درجه یک آن است. به طور معمول نقض قوانین آثار ثبتی، علاوه بر آنکه سلامت اثر میراثی را به خطر می‌اندازد، موقعیت آن در یونسکو را نیز در معرض خطر قرار می‌دهد.
فرهاد نظری مدیر کل دفتر ثبت آثار سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری درباره قوانین ناظر بر حریم درجه یک اثر ثبتی می‌گوید: «طبق قانون، حریم یک اثر میراثی، خود دارای ارزش تاریخی است و احداث هر گونه تاسیسات، ساختمان، دیوارکشی، پی‌کنی، نصب دکل و درختکاری در آن ممنوع است.» تل آجری، در حریم درجه یک تخت جمشید قرار دارد و با ایجاد سازه‌ها در این منطقه، سازمان میراث فرهنگی خلاف قانون عمل کرده است. چنین اتفاقی، احتمالا نه تنها تذکر یونسکو را در پی خواهد داشت، که احتمال می‌رود در صورت برطرف نکردن این مشکل، تخت جمشید از فهرست میراث جهانی یونسکو حذف شود.
خرداد امسال خبر رسید که قرار است تل آجری از سوی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری به سایت-موزه تبدیل شود. قرار شد سقفی روی بقایای دروازه قرار بگیرد و زیرساخت‌های گردشگری نظیر مسیر بازدید و سرویس‌های بهداشتی و ... نیز در محوطه ایجاد شود تا گردشگران در جریان آخرین دستاوردهای باستان‌شناسی در منطقه قرار بگیرند.
تل آجری از نظر تاریخی دارای اهمیت بسیاری است. کتیبه های بابلی که سندی معتبر بر استقرار دروازه ورودی شهر پارسه در تل آجری مرودشت است، نقوش حیوانات ترکیبی با  نقشی از مار، عقاب و پنجه شیر که برای نخستین ‌بار در این محوطه کشف شده و وجود سکوهایی در کنار دیوارهای دروازه و شواهدی از این دست، کشفیاتی هستند که تمدنی چند هزار ساله را روایت می‌کنند.
چهار کتیبه به جا مانده از دوره هخامنشیان که در محوطه تل آجری کشف شده است، به خط بابلی است. جالب آن که در کشفیات جدید، روشن شده است که به احتمال زیاد، شهر پارسه یا پرسپولیس، در دوران کورش هخامنشی نیز وجود داشته است.
 آجرهای لعاب‌دار و منقوش کشف شده در این محل قابلیت بازسازی دارند و گفته می‌شود حیوانات و نقوش روی این آجرها از مهم ترین و کمیاب‌ترین نقوش در آثار باستانی ایران هستند. این نقوش بیشتر گاوهای بالداری هستند که در شوش و تخت جمشید دیده می‌شوند، اما نقش حیوانات ترکیبی نیز در این محوطه کشف شده است. از جمله وشخوشو، که حیوانی افسانه‌ای و ترکیبی از مار و اژدها است و بیشتر به عنوان نماد خدای مردوک، خدای باستانی بابلیان شناخته شده‌ است. ظاهرا این نقش، برای نخستین بار در این محوطه دیده شده است.  این دروازه تاریخی، رازهای بسیاری از تاریخ باستانی ایران در دل خود دارد. رازهایی که باستان‌شناسان هنوز در جست‌ و جوی راهی برای فهمیدن و دانستنشان هستند.
باستان‌شناسان می‌گویند مطالعات بیشتر روی این منطقه، می‌تواند راهی برای یافتن حلقه‌های مفقوده تاریخ ایران است. می‌گویند وجود یک سایت-موزه، می‌تواند مردم را با تاریخ بیشتر آشنا کند و همچنین بر رونق گردشگری در فارس بیفزاید. با این وجود، ساخت و سازهای اخیر در محوطه باستانی تناقضی است که نمی‌توان توجیهی مناسب برای آن پیدا کرد.
از یک طرف ایجاد سایت موزه و فراهم کردن امکان بازدید مردم از تازه‌ترین دستاوردهای باستان‌شناسی مطرح است و از طرف دیگر، پرسپولیس و تختگاه، اگر مهم‌ترین نباشند، یکی از مهم‌ترین میراث فرهنگی ایرانند و یادگار تمدن باستانی و کهن ایرانیان. این یادگار، هر ساله نه تنها گردشگران داخلی را حیرت زده می‌کند، بلکه تاریخ و تمدن کهن ایران را به گردشگران خارجی نمایش می‌دهد. بنابراین، نمی‌توان نسبت به این میراث ملی و جهانی، بی‌تفاوت بود.



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code