آذربايجان شرقی

پرسه در آسمان

نویسنده: مریم فخیمی پژوهشگر نجوم
پاییز هزار رنگ، فصل رنگ‌های گرم و مهربان، خش‌خش برگ‌ها زیر گام‌های عابران و تب‌وتاب محصلان و دانشجویان از راه رسید. اگرچه آسمان پاییز ستارگان چندان پر نوری ندارد...
1395/06/29
پاییز هزار رنگ، فصل رنگ‌های گرم و مهربان، خش‌خش برگ‌ها زیر گام‌های عابران و تب‌وتاب محصلان و دانشجویان از راه رسید. اگرچه آسمان پاییز ستارگان چندان پر نوری ندارد، اما طولانی شدن شب‌ها بهترین فرصت برای گذراندن زمان زیر طاق قیرگون آسمان شب است. در ستون امروز مطالبی درباره مربع بزرگ پاییزی و پدیده‌های رصدی دو هفته اول مهر خواهید خواند.

حكایت اسب بالدار پاییزی
گشت‌وگذار در آسمان پاییز را از بالای سرتان در نزدیكی شرق آسمان جایی كه ساعت 8 شب به وقت تبریز، اسب بالدار در آسمان پدیدارمی‌شود آغاز كنید. در این سوی آسمان 4 ستاره تقریبا هم‌نور را خواهید دید كه شكلی شبیه یك مربع بزرگ را پدید آورده‌اند. این مربع بزرگ نمایانگر آغاز پاییز است. پیدا كردن این مربع آسمانی بسیار آسان است، چرا كه آن محدوده از شرق آسمان تقریبا خالی از ستاره است. 3 ستاره مربع بزرگ به صورت فلكی اسب بالدار و یك ستاره به صورت فلكی آندرومدا تعلق دارد. اسب بالدار میان یونانیان باستان شناخته شده و پر اهمیت بود بطوری‌كه 550 سال پیش از میلاد مسیح، سكه‌هایی با نقش اسب بالدار میان مردم آن ناحیه استفاده می‌شد. در افق غرب، صورفلكی تابستانی و مثلث تابستانی بعد از غروب آفتاب نمایان می‌شوند كه البته فرصت چندانی برای دیدارشان ندارید.

پدیده‌های رصدی
محاسبات بر اساس طول شرقی و عرض شمالی تبریز انجام گرفته است. این رویدادها با چشم غیر مسلح قابل رویتند.
30 شهریور: ساعت 23:20 ماه را در نزدیكی خوشه پروین خواهید دید.
31 شهریور: ساعت 23:25 در شرق آسمان، ماه در فاصله بسیار نزدیكی از ستاره سرخ رنگ الدَبَران یا چشم گاو قرار دارد. چشم گاو در سوی روشن ماه و اندكی پایین‌تر از آن است.
2 مهر: ساعت 13:26 ماه در تربیع دوم خواهد بود.
7 مهر: ساعت 4:30 ماه در افق شرق اندكی پایین‌تر از ستاره قلب الاسد قرار دارد.
8 مهر: ساعت 4:55 در شرق آسمان، هلال باریك ماه را اندكی بالاتر از سیاره عطارد خواهید دید.
9 مهر: ساعت 5:51 ماه در نزدیكی سیاره مشتری قرار خواهد گرفت كه البته رصد این رویداد به افقی باز نیاز دارد.
12 مهر: ساعت 18:20و در نیمه غربی آسمان، ماه در كنار سیاره زهره قرار خواهد گرفت.
14 و 15 مهر: ساعت 18:50 و در افق جنوب آسمان، ماه را در نزدیكی سیاره پرنور و سرخ رنگ مریخ، سیاره سفید زحل و ستاره سرخ فام قلب العقرب خواهید یافت. در این هنگام ماه اندكی بالاتر از سیاره زحل است.

وضعیت سیارات
سیاره پرنور زهره را تا ساعتی بعد از غروب در نیمه غربی آسمان خواهید یافت.سیارات مریخ و زحل نیز تا چند ساعت بعد از غروب در نیمه جنوبی آسمان قابل رویت خواهند بود.