کرمانشاه

«دف کوک شونده» کرمانشاه در راه ثبت جهانی

نویسنده: فاطمه کمانی/ کرمانشاه - خبرنگار همشهری
یک سازنده ساز کرمانشاهی با ابتکاری جدید، نوعی دف ساخته است که قابلیت کوک شدن دارد و با استفاده از آن بسیاری از مشکلات دف‌های قدیمی از جمله تغییر صدا، پارگی، نیاز به همراه داشتن چندنوع دف در اجراهای موسیقی و... را حل کرده است...
1394/06/30
یک سازنده ساز کرمانشاهی با ابتکاری جدید، نوعی دف ساخته است که قابلیت کوک شدن دارد و با استفاده از آن بسیاری از مشکلات دف‌های قدیمی از جمله تغییر صدا، پارگی، نیاز به همراه داشتن چندنوع دف در اجراهای موسیقی و... را حل کرده است. کوک کردن این نوع دف بسیار ساده است و به علاوه هیچ تغییری هم در اندازه، وزن و شکل ظاهری ساز ایجاد نشده است.
سازنده این دف معتقد است این نوع دف در کمتر از 2 سال آینده بازار را فرا می‌گیرد و بیش از 80 درصد از سازندگان ساز کشور به آن روی خواهند آورد.
«سید نظام الدین دلفانی» به همشهری گفت: موفق به نوآوری در ساز دف شدم و این نوآوری بسیاری از مشکلات دف‌های قدیمی را رفع می‌کند .  وی با اشاره به ساختار دف‌های اصیل سنتی، یادآوری کرد: این دف‌ها از مواد کاملا طبیعی و قابل برگشت به محیط زیست ساخته می‌شدند، چسب آنها سیریش، چوب آنها چوب طبیعی و پوست آنها نیز پوست طبیعی گوسفند بود.
مدیر موسسه موسیقی «دلفان آتش» ادامه داد: این نوع دف مشکلات زیادی داشت. در مناطق مرطوب و در فصل زمستان پوست دف شل می‌شد و صدای آن ناهموار در مناطق گرم و در فصل تابستان پوست دف کشیده و سفت می‌شد و صدای آن تیز و گاهی این کشیدگی باعث پاره شدن پوست دف می‌شد.
به گفته این سازنده سازهای ایرانی، این مشکلات باعث شده به جای استفاده از پوست طبیعی گوسفند، از رویه‌های پلاستیکی برای دف استفاده شود که هم غیر طبیعی بود و هم برای محیط زیست مضر بود و این امر زمینه ساز باب شدن دف‌های نایلونی شد.

2 سال تحقیق و بررسی
دلفانی افزود: بعد از حدود 2 سال تحقیق، بررسی و آزمون و خطا و حدود 25 میلیون تومان هزینه، موفق به ساخت نوعی ساز شدم که قابلیت کوک کردن دارد و در این ساز پیچ‌هایی به شیوه خاص تعبیه شده که بدون ایجاد هرگونه تغییر شکل، وزن و ساختار در ساز امکان کوک کردن آن را فراهم می‌کند .
وی گفت: با این امکان، دیگر مشکل تغییر صدای ساز در شرایط آب و هوایی مختلف و حتی از ابتدا تا انتهای یک اجرا دیگر وجود ندارد و ما با یک کوک نرمال ساز را به خریدار تحویل می‌دهیم و وی می‌تواند آن را به هر نقطه ای ببرد و مطابق با شرایط و آب و هوایی کوک کند.
دلفانی با بیان این‌که این ساز با پوست طبیعی گوسفند ساخته می‌شود ، خاطرنشان کرد: کوک کردن این ساز نیز بسیار ساده و مانند سایر سازها است و هر کسی می‌تواند به راحتی آن را کوک کند.
این معلم موسیقی به مشکل دیگر دف‌های قدیمی اشاره و عنوان کرد: در گذشته اگر در یک اجرا چند نوع صدای بم و یا تیز دف را می‌خواستیم باید چند نوع دف با خود همراه می‌بردیم که با ساخت این ساز چنین مشکلی هم حل شده و با کوک دف می‌تواند به راحتی صدای آن را تغییر داد.
وی اظهار کرد: مشکل دیگر دف‌های قدیمی این بود که چوبه دور گردی دف چون باید به شکل دایره در می‌آمد در نقطه اتصال، 2 سر با چسب و میخ به هم وصل می‌شدو این نقطه استحکام کمی داشت و گاهی با فشار پوست تاب بر می‌داشت و تغییر شکل پیدا می‌کرد.
به گفته دلفانی، در سازهای جدید این مشکل وجود ندارد و حتی می‌توان گفت استحکام این نوع ساز تا چند برابر بیشتر از دف‌های قدیمی است، بدون آن که تغییری در صدای آن ایجاد شود.
این سازنده ساز از دریافت نشان ملی از سوی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور برای این نوع دف خبر داد و  تأکید کرد: در حال پیگیری ثبت این دف در یونسکو هم هستیم. وی یادآور شد: حتی تعدادی از داورانی که این دف را دیدند تقاضا داشتند نمایندگی انحصاری توزیع آن را داشته باشند.

ترس از سرقت فرهنگی و هنری
 مدیر موسسه دلفان آتش گفت: این ساز هیچ تفاوت قیمتی با انواع مشابه دف ندارد و این امر نیز از دیگر ویژگی‌های قابل توجه این دف کوک شونده است. دلفانی با بیان این‌که انتظار داریم این دف تا 2 سال آینده در بازار فرا گیر شود، خاطرنشان کرد: البته از گفتن تکنیک ساخت این ساز با جزئیات دقیق معذورم، زیرا این امکان وجود دارد که عده‌ای آن را به اسم خود درآورند و به نوعی شاهد سرقت این تکنیک باشیم. پس ابتدا چند مرحله تولید و وارد بازار می‌کنیم تا حداقل از بعد اقتصادی هم برای ما سودی داشته باشد. وی در ادامه از سرقت فرهنگی و هنری به‌ویژه در جامعه هنری کرمانشاه انتقاد کرد و افزود: می‌ترسم با مطرح کردن تکنیک ساخت این ساز، برخی با اسم خود آن را تولید کنند زیرا ما به وفور سرقت هنری را شاهدیم که ریشه در فرهنگ نادرست ما دارد. این سازنده ساز تصریح کرد: این امر باعث شده حتی نتوانیم جزئیات این دف را با نوازندگان مطرح هم عنوان کنیم و اگر این امکان را داشتیم شاید در زمان کمتر و با هزینه کمتری می‌توانستیم این دف را بسازیم.

رونمایی از 3 ساز جدید
دلفانی همچنین از رونمایی از 3 ساز جدید دیگر هم در آینده نزدیک خبر داد و گفت: به دلیل همین مساله سرقت آثار هنری از بیان جزئیات آن فعلا خودداری می‌کنم، اما از این سازها با حضور نوازندگان مطرح کشور به زودی رونمایی می‌شود اما تا زمانی که به طور کامل ثبت نشود رونمایی نمی‌شود.
وی عنوان کرد: یکی از این سازها دف آپارتمانی است که به نوعی از صداگیر خاص مجهز  است و باعث می‌شود  افرادی که به دلیل صدای زیاد و بلند دف نمی‌توانند در منزل تمرین کنند، دیگر مشکلی نداشته باشند و به علاوه کیفیت و ویژگی‌های ساز نیز حفظ شود.
این معلم موسیقی استان با اشاره به صادرات قابل توجه این موسسه در حوزه سازهای سنتی ایرانی، ابراز امیدواری کرد با ساخت این سازهای جدید صادرات ساز این موسسه کرمانشاه به میزان قابل توجهی افزایش پیدا کند. وی از مسئولان میراث فرهنگی استان نیز به عنوان تنها حامی خود قدردانی کرد که در ثبت ملی دف کوک شونده بسیار همکاری داشتند. دلفانی سابقه 32 ساله در ساخت انواع ساز از جمله تنبور، سه‌تار و تار دارد وحدود 15 سال هم در زمینه ساخت دف فعالیت می‌کند.