موضوعات
شاهرود

تیتریک

بید در فرش شاهرود

نویسنده:
بافت فرش چند دهه در شاهرود قدمت دارد و با ارتزاق۲۰ هزار نفر عجین است، اما پیرامون این صنعت مشكلات فراوانی نیز وجود دارد كه شرایط اقتصادی بافندگان را دستخوش تغییر كرده است.
1393/12/16
به گزارش مهر، فرش دستباف از دیرباز با فرهنگ ایران و ایرانی گره خورده است و از آن به گلستان منازل یاد می‌شود، فرش همان هنر دست مردان و زنانی است كه با سرانگشتان خود از نخی بی‌جان، گره‌ای با عشق‌بردار قالی می‌زنند تا نقشی بیافرینند كه همگان در ستایش آن همصدا شوند.
بیش از چند دهه از ورود صنعت فرش‌بافی به دهستان طرود شاهرود توسط اهالی خونگرم نائین می‌گذرد و امروز می‌توان گفت به مثابه رزق و روزی غالب بسیاری از مردم آن منطقه تعریف می‌شود.
مردم طرود، ستوه و بیدستان در زمره نخستین اماكنی بودند كه‌دار قالی را بر كنج دل‌های مهربان خود جای دادند و از آن زمان تاكنون با فرش پیوندی نا گسستنی دارند تا جایی كه در بیدستان گرم كه حتی كشاورزی مقدور نیست، این صنعت بافندگی است كه حرف نخست را می‌زند، اما چشم امید بافندگان امروز به دست مسئولان است.
حضور پر رنگ دلالان
مشكلات بافندگان شاهرودی از همان آغازین مرحله تولید نمایان می‌شود وقتی كه صنعتگران اصفهانی پشم گوسفندان مهدیشهر وشاهرود را با قیمت‌های ناچیز تهیه می‌كنند، می‌ریسند، رنگ بر آن می‌پاشند و مجدداً به خودمان با قیمتی گزاف می‌فروشند، نمی‌توان انتظار ارتزاق مطلوب برای بافنده طرودی داشت.
وقتی نخ‌های چله را باید از صنعت كاشانی طلب كرد و وقتی حاصل دسترنج بافنده بازهم به دستان دلال اصفهانی باز می‌گردد نباید انتظار داشت كه بافندگان شاهرودی در این بین در رفاه باشند.
نمی توان انتظار داشت بافنده‌ای كه از مال دنیا برایش یك‌دار باقی مانده است بتواند بهای ابریشم و چله كش كاشانی، نخ اصفهانی و طرح نائینی را بپردازد، با عشق بر تارو پود فرش انگشت بساید و در انتها برای خود پس‌اندازی نیز بیندوزد.
به نام شاهرود به كام اصفهان
مدتی است تولید بافندگان طرودی توسط دلالان با نام فرش اصفهان به گونه‌ای عرضه می‌شود كه در نهایت با قیمتی بیش از سه برابر نرخ تمام شده برای بافندگان به دست مشتریان بعضا شاهرودی می‌رسد، تلخی این نكته زمانی مشخص می‌شود كه بدانیم در سال ۹۲، ۱۱۴تخته فرش بافته شده در طرود، از اصفهان به شاهرود وارد و فروخته شده است اما باید اندیشید كه برای بهبود این شرایط چه می‌توان كرد.
اهمیت حمایت از تولید‌كنندگان فرش دستباف از آنجا مشخص می‌شود كه بسیاری از كارخانه‌ها و كارگاه‌ها با سرمایه‌های میلیاردی برای اشتغالزایی پنج تا ده نفر بنا می‌شوند حال آنكه یك‌دار قالی می‌تواند با هزینه‌ای كمتر از ده میلیون تومان برای 4بافنده، یك سازنده‌دار، یك چله كش، یك نقشه كش، 2 پشم ریس، دو رنگرز، یك سورت كش و یك فروشنده شغل ایجاد كند.
تهیه پشم از گوسفند‌داران قطعاً برای اقتصاد دامداران نیز اهمیت دارد، همچنین تهیه مواد خام برای رنگ‌آمیزی نخ‌ها از پوست گردو و روناس برای كشاورزان نیز نفع مالی دارد و با احتساب این موارد می‌توان دید كه صنعت فرش می‌تواند راه‌حل خوبی برای اجرای سیاست‌های اقتصاد مقاومتی در حوزه فعالیت‌های غیر‌نفتی در شاهرود باشد.
دستمزد ناچیز
یكی از صاحبان كارگاه‌های بافندگی شهرستان شاهرود، با اشاره به مشكلات بافندگان گفت: مشكلات ما آنقدر زیاد هستند كه قرار نگرفتن تحت پوشش تامین اجتماعی در زمینه از کار افتادگی تنها موردی كوچك محسوب می‌شود.
«حسین طباطبایی» با تأكید بر مشكلات مالی بافندگان شاهرودی به‌خصوص در طرود، ادامه داد: بیش از ۹۵درصد بافندگان شاهرودی اهل طرود، ستوه و بیدستان هستند و این عزیزان توانایی خرید نخ و ابریشم را ندارند لیكن مجبور هستند برای دیگران ببافند و در نهایت دستمزدی ناچیز دریافت كنند.
وی افزود: امروز بیش از 3 هزار بافنده در شاهرود فعالیت دارند، اما به جرأت می‌توان گفت ۹۹درصدشان برای دیگران فرش می‌بافند و چشم امیدشان به دستان دلالان است.
سود سرشار دلالی
این تولید‌كننده با تأكید بر سود سرشار دلالی فرش، ادامه داد: فرشی كه برای بافنده 3 میلیون تومان تمام می‌شود در بازار ۱۰میلیون تومان فروخته می‌شود حال آنكه با در نظر گرفتن پول نخ، چله و‌دار تنها ۷۰۰هزار تومان برای بافنده باقی می‌ماند و این میزان باید بین 4 تا 5 نفر تقسیم شود.
طباطبایی افزود: همه این موارد در صورتی است كه فروشنده یا شخصی كه سفارش بافت فرش را داده است، دستمزد را به موقع، تمام و كمال و با كمی دست و دل بازی پرداخت كند لیكن هستند افرادی كه دستمزد ۵۰۰هزار تومانی 5 بافنده را گاهی تا 7 ماه نیز نزد خود نگاه می‌دارند.
وی ادامه داد: كار فرش‌بافی به هیچ‌وجه شغل آسانی نیست، عمده دوستان بافنده به مشكلات تنفسی و ناراحتی‌های چشم، كتف، مچ و زانو مبتلا می‌شوند، لیكن در پایان عمر مفید كار، حتی برای درمان خود نیز اندك پس‌اندازی ندارند.
پیگیری معاون اجتماعی استانداری سمنان
این مسئول كارگاه فرش‌بافی، در پاسخ به این سؤال كه آیا تاكنون از مجاری دولتی به شما كمكی شده است، گفت: تاكنون رخسار مسئولان را حتی یك بار نیز ندیده بودم تا اینكه مدتی پیش مسئولان به دیدار ما آمدند و قول همكاری و كمك دادند، اما تاكنون هیچ حمایتی نشده‌ایم. البته به تازگی معاون اجتماعی استانداری سمنان پیگیری‌های مناسبی در این زمینه انجام داده است.
طباطبایی تأكید كرد: امروزه بافندگان امیدی ندارند و به هیچ‌وجه نمی‌دانند قرار است به كدام سوی بروند. كسی كه از كودكی و در كنار مادرش بافندگی را آموخته است، پس از20 سال می‌تواند لقب استاد كار را یدك بكشد اما افسوس كه حتی در ارتزاق خود نیز با مشكلات عدیده‌ای روبه‌رو است.
وی ادامه داد: دلالی از مشكلات بافندگان است، خودم شاهد فروش فرشی پس از دست به دست شدن توسط 5 دلال اصفهانی، تهرانی و شاهرودی با بیش از سه برابر قیمت اصلی بودم.
حذف واسطه‌ها
یكی از بانوان بافنده نیز در این باره گفت: اگر شرایطی فراهم شود تا بتوانیم نخ، چله و نقشه را شخصاً تهیه كنیم یا شخصاً با فروشنده اصفهانی یا شاهرودی وارد معامله شویم، قطعاً سود بیشتری خواهیم داشت و همچنین قیمت فرش دستباف هم كاهش خواهد یافت.
ربیعی ادامه داد: امروزه داشتن فرش دستباف آرزوی بسیاری از خانواده‌ها شده است لیكن می‌توان فرش دستباف تولیدی در طرود را به قیمت زیر 2 میلیون تومان فروخت به این نحو هم سود بافنده تأمین می‌شود و هم شهروند شاهرودی از نعمت فرش دستباف بهره‌مند می‌شود چون قیمت فرش ماشینی به 1/5 میلیون تومان رسیده است.
وی افزود: اكنون به‌صورت رجی می‌بافیم و برای هر رج هزار تومان دریافت می‌كنیم، به‌صورت میانگین هر بافنده با تجربه می‌تواند در طول روز ۱۰ تا ۱۵رج ببافد كه در نهایت درآمدی اندك برایمان به همراه دارد در ضمن به همه این موارد بیماری، مشكلات اقتصادی و دامداری را نیز درمورد زنان شاغل بیفزایید.
مصائب بافت قالی
یك بانوی بافنده طرودی با اشاره به سختی كار بافندگی گفت: خیلی دوست دارم یكی از مدیران عالی استان و شهرستان تنها ۳۰دقیقه، بدون انجام دادن‌كاری خاص، فقط وفقط پای یك‌دار قالی بنشیند تا از نزدیك شاهد سختی‌های بافندگی باشد.
صادقی تأكید كرد: می‌توان با اندكی كمك تحت عنوان تسهیلات یا راه‌اندازی شركتی معتبر برای عرضه نخ، چله و حتی فروش محصولات بسیاری از مشكلات را رفع كرد. این امر هزینه میلیاردی را نیز به دنبال نخواهد داشت.
وی ادامه داد: برای تأمین آتیه و ازدواج 4 دختر و 3 پسرم  در فكر هستم چراكه بیمه از كار افتادگی، پوشش تأمین اجتماعی و حتی دستمزد كافی ندارم.
3هزار بافنده در شاهرود
نماینده اتحادیه بافندگان استان سمنان در شهرستان شاهرود گفت: درباره بافندگان شاهرودی آمار دقیقی در دست نیست اما می‌توان تعداد این عزیزان را بیش از 3 هزار نفر تخمین زد همچنین باید گفت كه ۹۰‌درصد بافندگان شهرستان در منطقه طرود ساكن هستند.
«علیرضاگلی» با بیان اینكه از این تعداد بافنده تنها 2 هزار نفر تحت پوشش بیمه خدمات درمانی هستند، اظهار كرد: 20 كارگاه متمركز و ۵۰۰ مركز تولیدی غیر‌متمركز تحت عنوان دارهای خانگی در شهرستان شاهرود وجود دارد.
وی افزود: متأسفانه با عرضه فرش‌های تولیدی شهرستان به دلالان استان‌های همجوار، از میزان تولید فرش دستباف در شاهرود نیز آمار دقیقی وجود ندارد و آمار كنونی 3 هزار تخته فرش، قطعاً در حد تخمین است.
70درصد سود فروش
مدیرعامل شركت زرین فرش شهرستان شاهرود، سهم تولید‌كننده فرش را ۳۰درصد بها عنوان كرد و افزود: ۷۰درصد سود فروش فرش به مغازه‌داران و دلالان می‌رسد لیكن باید دولت راهكارهایی برای كمك به بافندگان بیندیشد چراكه با دست خالی نمی‌توان فرش تولید كرد.
گلی با اشاره به راهكار برون رفت از مشكلات بافندگان، اظهار کرد: می‌توان شركتی با سرمایه قوی توسط دولت تأسیس كرد تا از ابتدای تهیه پشم تا پایان تولید فرش را دنبال کند.
وی افزود: وقتی پشم از ابتدا در شهرستان تولید شود، ریسندگی، سورت و رنگ‌آمیزی نیز در همین جا صورت بگیرد، قطعاً نیاز بافنده به تجار اصفهانی كاهش می‌یابد و این امر هم به اشتغالزایی كمك می‌كند و هم به شناسنامه‌دار شدن فرش شاهرود یاری می‌رساند.
اشتغال برای 5 نفر
این فعال حوزه فرش دستباف شهرستان شاهرود، در توضیح چگونگی رفع مشكلات بافندگان، تصریح كرد: نخستین مرحله تولید فرش، تهیه پشم است كه این محصول در استان سمنان تولید می‌شود پس می‌توان در زمینه تهیه پشم، ریسندگی، سورت و رنگ‌آمیزی نیز شغل‌آفرینی كرد.  گلی تصریح كرد: برای هریک از این مراحل می‌توان بین پنج تا ۱۰نفر را به كار گرفت كه این سطح اشتغالزایی پیش از تولید فرش است لیكن با وجود 3 هزار بافنده شاهرودی می‌توان محاسبه كرد كه تأسیس این شركت تا چه میزان به اقتصاد شهرستان و مشاغل خانگی كمك می‌كند. وی ادامه داد: امروزه بافنده طرودی نمی‌تواند نخ، ابریشم و مایحتاج فرش را تهیه كند چراكه اگر با مشكلات اقتصادی دست و پنجه نرم نمی‌كرد، اصلاً وارد این شغل نمی‌شد، پس باید حمایت از تولید‌كننده را در دستور كار قرار داد.
2.jpg    dcth.jpg    1.jpg



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code