موضوعات
کرمان

هنری که افسانه‌ها را حفظ کرد

نویسنده: رضا رنجبران /خبرنگار استان‌ها
دهمین دوره جشنواره موسیقی نواحی از ششم تا نهم تیر 96 با محوریت منظومه خوانی در کرمان برگزار می شود. این دوره از جشنواره، شامل دو بخش راویان اصالت (رقابتی) و اجرای پیشکسوتان (غیررقابتی) است. ‌ درباره منظومه خوانی با «مرتضی گروسی» نوازنده کرمانی نی گپی کوتاه زدیم که در ادامه می خوانید...
1396/03/30
دهمین دوره جشنواره موسیقی نواحی از ششم تا نهم تیر 96 با محوریت منظومه خوانی در کرمان برگزار می شود. این دوره از جشنواره، شامل دو بخش راویان اصالت (رقابتی) و اجرای پیشکسوتان (غیررقابتی) است. ‌ درباره منظومه خوانی با «مرتضی گروسی» نوازنده کرمانی نی گپی کوتاه زدیم که در ادامه می خوانید.
  •  از دید شما اهمیت منظومه خوانی در موسیقی ما چیست؟
منظومه خوانی یکی از زیر مجموعه های نقالی است؛ نقالی مشتمل بر نظم و نثر است. منظومه خوانی توانسته است داستان و حتی ضرب المثل های چند صد ساله و بعضا هزاران ساله را بین اقوام و ملل ایرانی حفظ کند. پرده ‌خوانی نیز از هنرهای معرکه ‌گیری و ترکیبی از فنون قصه ‌گویی و نقالی است که گاه منظومه خوانی نیز توام با پرده خوانی است. در هنر منظومه خوانی آثار ملی و مذهبی در قالب نظم بیان می‌شود هر چند افراد سودجو هم برای سر کیسه كردن مردم از این روش‌ها بهره برده‌اند با این وجود نقال‌ها عمدتا هدف‌شان بیان شفاهی داستان‌های ملی، مذهبی یا عاشقانه بوده است.
  • پس این هنر شفاهی توانسته ضرب المثل‌های ما را بعد از هزاران سال زنده نگاه دارد؟
بله؛ همینطور است. این روش شفاهی توانسته است داستان و حتی ضرب المثل های چند صد ساله یا بعضا هزاران ساله را بین اقوام و ملل ایرانی حفظ کند. منظومه خوانی که گاهی با پرده و نقوش حماسی یا عاشقانه ای که بر آن نقش بسته است در قهوه خانه ها و در در گذشته های دورتر در مکان های عمومی برپا می‌شده با حضور و کنجکاوی مردم که مخاطبان مرشد ‌ و بچه مرشد بوده اند شکل احساسی به خود می‌گرفته؛ به طوری که از مرحوم پدرم شنیدم که شاهد بود بعضا مردم با شنیدن نقل مرشد و دیدن نقوش پرده که در مورد کشته شدن سهراب توسط پدرش بوده به گریه می افتادند و اشک زیادی می ریخته‌اند.
  • اشعار منظومه خوانی تا چه اندازه با موسیقی سازگار است؟  
اشعار منظوم شاهنامه که بر وزن عروضی «فعولن فعولن فعولن فعول» بوده اکثرا در مایه درآمد همایون و با لحن سوزناک و تنبه آمیز توسط  پرده‌خوان یا مرشد خوانده می‌شده، بر وزن بحر فعولن. در ردیف دستگاه چهارگاه نیز گوشه ای با نام گوشه رجز‌ دارد؛ استاد کسایی نیز در ردیف ساز نی، گوشه ای با لحن اشعار شاهنامه تحت نام «شاهنامه خوانی» ‌روایت کرده است. منظومه خوانی که اکثرا با صدای سر (فالستو) اجرا می‌شده اولا برای نفوذ در روان مخاطب و ثانیا به دلیل نبود ابزار تقویت صوت بوده است. گذشته از شاهنامه که اثر جاودان ملی ما ایرانیان است و به قول حکیم طوس یک هدف از سرودن آن پراکندن تخم سخن پایدار پارسی است و نیز فردوسی بارها و بارها در شاهنامه تأکید می‌کند که به حفظ و ماندگاری اساطیر افسانه های کهن می‌اندیشیده که از ایران باستان باقی مانده است، منظومه های مذهبی نیز بر وزن شاهنامه وجود دارد؛ از جمله اثر ملابمانعلی (راجی کرمانی) است که به میمنت ورود به دین اسلام و ترک دین زرتشتی منظومه ای را برای  امام اول شیعیان تحت نام حمله حیدری سروده است. منظومه های عاشقانه ای نیز در فرهنگ ها یا خرده فرهنگ های اقوام و ملل ایرانی وجود دارد و به اجمال می توان گفت که منظومه ها در کل به سه دسته ی حماسی- ملی، حماسی- مذهبی و عاشقانه تقسیم می شوند.



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code