موضوعات
کرمان

اقامت در خانه‌های گرد حصیری

نویسنده: ‌سوده فرامرزی/ خبرنگار استان‌ها
زیر سایه نشسته‌اید و هوایی لطیف و خنک از میان باریکه‌های چوب به صورتتان می‌خورد و گمان نمی‌کنید که در گرمای کویر‌‌‌ید. شهرهای بسیاری از ایران، در مناطق کویری ساخته شده‌اند...
1396/06/07
زیر سایه نشسته‌اید و هوایی لطیف و خنک از میان باریکه‌های چوب به صورتتان می‌خورد و گمان نمی‌کنید که در گرمای کویر‌‌‌ید.
 شهرهای بسیاری از ایران، در مناطق کویری ساخته شده‌اند.
 مناطقی که گرچه باغ و زمین زراعتی دارد و با رودخانه یا قنات، سیراب می‌شوند، اما گرمای هوا در طول روزهایشان غیرقابل اجتناب است.
 مردم مناطق جنوب ایران، در معماری‌ خانه‌هاشان، راه خلاقانه‌ای به کار می‌بستند.
 آن‌ها خانه‌هایشان را با استفاده از چوب و حصیر خرما می‌ساختند و فرم خانه هم به گونه‌ای بود که کمترین گرما داخل آن شود.
 این گونه بود که روزهای گرم را تاب می‌آوردند و زندگی سال‌های سال در این مناطق جریان پیدا کرد.
 کپرها گونه‌ای از خانه‌های روستایی در مناطق جنوبی ایران هستند که هنوز هم که هنوز است، در میان عده‌ای از ساکنان این مناطق کاربرد دارند.
 امروزه اغلب از کپرها به عنوان استراحتگاه استفاده می‌شود و حتی در کرمان جنبه جاذبه گردشگری دارد.
 در قلعه‌گنج کرمان، هتلی به شیوه کپر ساخته شده است که هر سال مسافران بسیاری به اشتیاق تجربه گذراندن شب زیر سقف حصیری کپرها به آنجا سفر می‌کنند.
 کپر به عنوان اقامتگاهی‌سایه‌بانی گاه جنبه انبار داشته است.
 کپرها در کنار باغ‌ها برای انبار کردن محصولاتی چون پیاز و هندوانه استفاده می‌شده است.
 نگهداری آن‌ها در کپر این خاصیت را داشت که نه تنها از تابش مستقیم آفتاب دورشان می‌کرد که باعث می‌شد در دمای پایین‌ترین بمانند و خراب نشوند.
 در غرب استان هرمزگان، در حوالی کوخرد، مردم برای استراحت روزانه از کپرها استفاده می‌کنند.
 در گرمای تابستان، آن‌ها که ناچارند در موسم ثمر نخل چند ماه در نخلستان‌ها بمانند، کپر می‌سازند و در آن‌ استراحت می‌کنند.
 معمولا یک کپر ساخته می‌شود برای اقامت، یکی سایه‌بان‌آب و یکی هم برای مطبخ.
 کپر این خاصیت را دارد که می‌تواند برای کسانی که توانایی مالی ساخت خانه را ندارند، به مثابه اقامتگاهی دائمی به حساب بیاید.
 چرا که کپر خانه‌ای است که با قیمتی ارزان ساخته می‌شود و با ویژگی‌هایی که دارد می‌تواند فضایی مناسب برای زندگی باشد.
  سازه مشابه کپر، چیزی است کوتاه‌تر از کپر به نام سجم.
 سجم را هم با حصیر و چوب می‌سازند و کاربردش این است که شب را روی آن به صبح برسانند.
 در واقع این طور است که روز زیر سایه کپر بنشینند و شب روی سجم بخوابند.
 کپر از تنه موغ و شاخ و برگ‌های آن ساخته می‌شود.
 تنه نخل چارچوب اصلی کپر را تشکیل می‌دهد و شاخه‌ها با طناب روی آن‌ها بافته می‌شوند.
 بعد روی این اسکلت را با سوند که حصیربافته‌ای از نخل است، می‌پوشانند.
  یکی دیگر از مناطقی که ساخت کپر در آن رایج است، منطقه بلوچستان در استان سیستان و بلوچستان است.
 آن‌ها هم زمان ثمردهی نخل‌ها یا باغ‌های میوه‌های گرمسیری، باغبانان در داخل کپرهایی اقامت می‌کنند که به صورت فصلی ساخته می‌شوند.
 در برخی روستاها در این منطقه، مردم فقیر و حاشیه‌نشین از کپرها به عنوان خانه استفاده می‌کنند.
 این کپرها با استفاده از شاخه نخل وحشی یا داز ساخته می‌شوند و گاه انباشت خارهای بیابان در هم می‌تواند رویه‌ای باشد که بر اسکلت کپر می‌نشیند.
 به این شکل اگر روی این خارها کمی آب پاشیده شود، درون آن آن‌قدر خنک می‌شود که گمان نمی‌کنید در منطقه‌ای گرمسیری در روزی گرم به سر می‌برید.
 شکل ظاهری کپر گرد است و این خود یکی از دلایلی است که موجب تعادل دما در داخل آن می‌شود.
 در گذشته، ساخت کپر رواج بیشتری داشته است، اما امروزه کپرها نه به عنوان نشانه فقر که می‌توانند راهی برای کسب درآمد باشند.
 این روزها که سفر به مناطقی چون کرمان، سیستان و بلوچستان و مناطق مختلف هرمزگان افزایش یافته است، دیگران هم می‌توانند از ایده کپر به عنوان اقامتگاه استفاده کنند.
 گرچه این کپرها برای اهالی این نواحی عادی و معمول هستند و شاید چندان جذاب به نظر نرسند، اما برای مسافران از شهرها و حتی کشورهای دیگر، اقامت در آن‌ها خود می‌تواند یکی از دلایل اصلی سفر باشد.
 به این شیوه، هم اهالی با ساخت کپر و پذیرایی از مسافران صاحب کسب و کاری کوچک می‌شوند، هم گردشگران می‌توانند با به سر آوردن در کپر زندگی در این مناطق را عمیق‌تر تجربه کنند و خاطره‌ای دلچسب از سفر برای خود بسازند.



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code