موضوعات
سیستان و بلوچستان

سیره امام رضا(ع)، دانشگاه انسان‌سازی است

نویسنده: زکیه رستمیان خبرنگار
به مناسبت شهادت امام هشتم (ع)، حجت الاسلام والمسلمین علی اصغرتقوی، رئیس مرکزفقهی جوادالائمه(ع) به فرازهایی از زندگی امام رضا(ع) در دوران حیاتشان اشاره کرد که در ادامه می‌خوانید....
1396/08/27
  به مناسبت شهادت امام هشتم (ع)، حجت الاسلام والمسلمین علی اصغرتقوی،  رئیس مرکزفقهی جوادالائمه(ع) به فرازهایی از  زندگی امام رضا(ع) در دوران حیاتشان اشاره کرد که در ادامه می‌خوانید.   دوران حیات پر بار امام رضا (ع) را می‌توان به 3 بخش تقسیم کرد: بخش اول، زندگی در مدینه منوره که قدری از آن با حضور پدر و مقداری دیگر پس از شهادت ایشان بود. این بخش از عمر گرانبهای حضرت به مسائل علمی، اخلاقی، تفسیری و کلامی سپری شد. در مدینه منوره با برگزاری جلسات و کلاس‌های مختلف به تبیین جایگاه امامت و ولایت و تفسیر و کلام می‌پرداختند که جمع کثیری از دانش آموختگان محضر آن بزرگوار از فضلای زمان خود بودند و آثارشان هنوز هم مشکل‌گشای طالبان دانش و علم است.
بخش دوم هجرت تاریخی آن حضرت (ع) به خراسان و مرو است و زمان طی کردن مسیر و آنچه در راه اتفاق افتاده است.
قطعا بار علمی ومعنوی این سفر اگر از حضور در مدینه بیشتر نباشد کمتر نیست. امام(ع) از لحظه لحظه این سفر  برای گسترش فرهنگ قرآنی، دینی و ولایی بهره گرفتند. در طول سفر آنچه از حضرت (ع) به ثبت رسیده بهترین دانشگاه انسان سازی است چه از نظر مبارزه و مقاومت چه اخلاق و رفتار با حکام و با بردگان و کنیزان، غلامان و چه علم آموزی و بیان احکام الهی. در صدر منافع این سفر حدیث گران سنگ سلسلة الذهب است که دنیایی از معارف و علوم اهل بیت (ع) بر آن مترتب است.
سومین بخش زندگی آن حضرت (ع) در طوس و خراسان رقم می‌خورد که اگر چه از نظر زمانی کم بود، اما در همین مقطع کوتاه، ثمرات بی شماری بر جای گذاشت که در صدر آن می‌توان به مناظرات علمی آن حضرت (ع) و آثار خاصی که بر دانشمندان ادیان مختلف گذاشت و تأثیرگذاری مباحثات بر مردم عادی و درباریان اشاره کرد، به گونه ای که پس از هر مناظره اکثریت جمعیت حاضر در آن محفل مجذوب حضرت‌(ع) و شخصیت ایشان می‌شدند.
ولایت عهدی حضرت (ع) بیشترین ثمرات را برای تبیین جایگاه امامت و ولایت برجای گذاشت و با توجه به پذیرش اجباری و عدم مداخله ایشان در عزل و نصب‌ها و بیان حضرت (ع) مبنی بر عدم خشنودی از ولایت عهدی ترسیم کننده سیره امامت بود و توانست همه درباریان بنی عباس را چه امرای ارتش و چه کنیزان و بردگان را با سیره اهل بیت(ع) آشنا کند.
  برخی از برجستگی‌های علمی، اخلاقی و عرفانی آن بزرگوار را به طور خلاصه می‌شود این گونه بیان کرد تا راهگشای زندگی شود و به عنوان تبعیت از سیره اولیای الهی، هدایتگران و مرشدان حقیقی، سر لوحه کاری و اخلاقی عموم جامعه به خصوص نسل جوان باشد.

 علم آموزی، ایمان و معرفت حقیقی
اولین  ویژگی که جوامع بشری امروز به آن نیاز دارند مباحث علمی است. باید عالم شد و تولید علم کرد.باید به روز بود و تسلط بر فنون و علوم را به عنوان یکی از عوامل تأثیر و پیشرفت و تعالی جامعه کاربردی کرد که حضرت رضا (ع) در تمام عمر این گونه عمل کرد و لحظه ای از علم آموزی، انتقال دانش و حکمت غافل نشد.  مورد دوم ایمان و معرفت حقیقی همراه با علم است، علم بی‌عمل و بدون عرفان کجراه و بیراهه است. نمونه علم بدون عرفان و ایمان دانشمندان زمان امام رضا (ع)  هستند که انسان را به ورطه گمراهی و ضلالت می‌کشاندند. در مقابل علم توأم با ایمان نه تنها خود فرد را نجات می‌دهد بلکه به هر جا قدم گذارد یا تا هر جا علم او برد داشته باشد جامعه را متحول می‌کند. حضرت رضا(ع) از حجاز تا ایران، روم، مصر و قسطنطنیه و هر جا را که آوازه و برد علمی عرفانی ایشان رفت تسلیم و مجذوب خود کرد.

سیره گفتاری و رفتاری امام رضا (ع)
سومین مورد، سیره اخلاقی و کلامی حضرت (ع) بود که در برخورد با دوست و دشمن، طرف مقابل را مجذوب و مبهوت می‌کرد. در مباحث اخلاقی، سیره حضرت رضا(ع) بیشترین کاربرد را در جوامع امروزی دارد. دنیا امروز تشنه اخلاق است و کلیسا، دیر و مسجد همه معترفند که اخلاق مهم ترین کمبود جوامع بشری است. اگر سیره حضرت رضا (ع) به خوبی ترسیم شود قوانین مدون اخلاقی را برای بشریت رقم خواهد زد و بهترین سبک زندگی را ارائه خواهد داد.
نکته چهارم، عملکرد حضرت رضا(ع) به تعبیری سیره کرداری ایشان بود که همان اخلاق عملی نامیده می‌شود و این الگوی موفقی برای شیفتگان معارف و مکارم اخلاقی است. ممکن است کسی عالم یا عارف باشد، اما سیره کرداری او به گونه ای باشد که جذابیت لازم را نداشته باشد. حضرت (ع) آنچه خوبان عالم از انبیا و اولیا دارا بودند همه را یکجا داشتند، برخورد کرداری و رفتاری ایشان با حاکمان، عالمان، اصناف و کارگران، کنیزان و غلامان، درباریان و زندانیان، اموات، حیوانات و عوامل خارج و داخل دین، معاندان، دشمنان و دوستان به گونه ای بود که به حق خلافت الهی را برای ایشان ثابت می‌کند. البته برای هر یک از موارد ذکر شده در تاریخ نمونه‌ای از آن حضرت(ع) ثبت و ضبط است. مراجعه به متون تاریخی در این زمینه بهترین گواه و شاهد است.

 بهره گیری از قرآن و برخورد با فساد و ظلم حکومتی
بهره گیری از قرآن به عنوان عالی ترین قانون زندگی فردی، اجتماعی، سیاسی و عرفانی مورد پنجم است. امروز استفاده صحیح از قرآن در جوامع اسلامی نیازی است که به وضوح احساس می‌شود. هر چه بهره گیری از قرآن بیشتر شود رشد اخلاقی جوامع گسترش می‌یابد و بالعکس هر چه از قرآن فاصله گرفته شود انحطاط و سقوط را در پی دارد. آن حضرت (ع) بیشتر پاسخ‌های معاندان را با قرآن می‌داد و این بود که توانست با این پاسخ‌ها بنیان و اساس امامت را استحکام بخشد و معاندان را برای همیشه در برابر استدلالات علمی و منطقی و قرآنی درشبهه افکنی عاجز و سر افکنده کند.
 ششمین مورد برخورد با حکومت‌های فاسد و حاکمان ظالم است و عموما نوع نگرش به ظلم و ظالم و روش‌های مقابله با آن را می‌توان بهترین سیره در زندگی حضرت رضا(ع) دانست. هر کدام از ائمه(ع) با توجه به رصد کردن زمان و مکان به مسائل سیاسی  وارد و در هر مقطعی به شکل خاصی با مسائل سیاسی مواجه می‌شدند و این در نوع خود بی‌نظیر، بجا و بحق بود.
 قیام امام حسین(ع)، صلح امام حسن(ع)، ادعیه امام سجاد(ع)، گسترش دانش علوی در زمان امام باقر(ع)، امام صادق(ع) و زندان موسی بن جعفر(ع) و مناظرات علمی حضرت رضا(ع) همه و همه تقابل با سیاستمداران و حاکمان جور بود و هر کدام با شناخت زمان و مکان و استفاده از ابزار لازم و بجا توانستند اسلام را از بحران‌های مختلف نجات دهند. امروز اثری از آن معاندان نیست، ولی تفکر و اندیشه امامت درخشان تر و پویا تر از گذشته هادی و مرشد جامعه است.
 پس از 14 قرن امروز جمهوری اسلامی و رهبری معظم آن به عنوان نایب بر حق همین تفکر و اندیشه والا و با بهره‌گیری از همان راه و روش یک تنه در برابر کفر جهانی، هر روز به شیوه خاص دینی و شرعی بر استکبار جهانی می‌تازند و پرچم اسلام و تشیع را برافراشته نگه می‌دارند.

صبوری و مقاومت
صبر و مقاومت هفتمین ویژگی امام (ع) است. بردباری و صبر یکی از برجسته ترین راهکارهای موفقیت انسان خصوصا جوانان است. باید صبور بود، صبر و ظفر همراه هم هستند و پیروزی بدون صبرغیر ممکن است. بعضا مشاهده می‌شود که جامعه دچار بی صبری یا کم تحملی می‌شود و این ضایعات را به دنبال دارد. بی صبری جامعه را به ورطه سقوط می‌کشاند. باید آستانه صبر را بالا ببریم،  در همه زمینه‌ها چه سیاسی، چه اخلاقی، اجتماعی یا اقتصادی، رفتاری صبورانه داشته باشیم و در برابر مشکلات مقاومت کنیم.
 حضرت رضا(ع) اسوه صبر و مقاومتند، چه در مدینه و روبه رو شدن با وقایع و رخداد‌ها و چه در طول سفر طولانی به خراسان و چه در دوران ولیعهدی و برخورد مأمون با ایشان همه حاکی از صبر آن حضرت (ع) است و خدا در قرآن وعده داده که با صابران است. همین صبر و استقامت حضرت رضا(ع) بود که بساط حکومت بنی عباس را برهم چید.

 ولایت مداری، تواضع و فروتنی
هشتمین ویژگی خاص حضرت رضا (ع) ولایت مداری آن امام(ع) است. تقریبا 35 سال از عمر شریفشان سپری شده بود که عهده دار امامت شدند و می‌توان گفت که از سن تکلیف تا امامت، حدود 20 سال از بهترین دوران عمرشان را در دوره امامت پدر بزرگوارشان امام موسی بن جعفر(ع) سپری کردند که در این دوران تسلیم محض مقام پدر، هم به عنوان پدر و هم اولی الامر و ولی امر المسلمین بودند.
امام رضا (ع) در برابر دوست و دشمن تواضع به خرج می‌داد. دانشمندی مسیحی می‌خواست در یک مجلس، هم دانشمندان و حکما را مقهور دانش خود کند و آنها را سرافکنده سازد و هم اینکه آمده بود تا به ظاهر امام (ع) را رسوا کند اما خود رسوا شد. ولی وقتی رفتار امام (ع) را دید که از آنها دلجویی می‌کرد، گفت: جدا ازعلم امام(ع)، رفتار و تواضع ایشان ما را تسلیم او کرد.



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code