موضوعات
سیستان و بلوچستان

زندگی عجیب لیپار

نویسنده: نازنین ساسانیان /خبرنگار استان‌ها
تالاب‌ها ویژگی عجیبی دارند؛ هم مشخصه‌های خشکی را دارند و هم شبیه دریاچه هستند. علاوه بر ویژگی‌های عمومی تالاب‌ها هرکدام بنا بر خصیصه‌هایی منحصر به‌فرد به نظر می‌رسند. انواع تالاب‌ها در جهان موجب ارتقای سطح کیفی اکوسیستم‌های ایجاد شده در حوالی این مناطق می‌شود...
1396/08/23
تالاب‌ها ویژگی عجیبی دارند؛ هم مشخصه‌های خشکی را دارند و هم شبیه دریاچه هستند. علاوه بر ویژگی‌های عمومی تالاب‌ها هرکدام بنا بر خصیصه‌هایی منحصر به‌فرد به نظر می‌رسند. انواع تالاب‌ها در جهان موجب ارتقای سطح کیفی اکوسیستم‌های ایجاد شده در حوالی این مناطق می‌شود. چنین مکان‌هایی برای تداوم حیات و ایجاد شادابی و طراوت ضروری هستند. از مشخصه‌های اصلی تالاب‌ها ماندگاری نسبی آب در آنهاست.
تالاب‌ها در ایران شرایط مناسبی ندارند. البته این بحران ابعاد جهانی دارد و تنها مختص ایران نیست. گری لوییس هماهنگ کننده سازمان ملل متحد در ایران بر این باور است که در صد سال گذشته، دو سوم تالاب‌های دنیا از بین رفته‌اند و اکنون فقط 33 درصد از کل آنها باقی مانده است.
وی با بیان این موضوع که مشکل نابودی تالاب‌ها تنها مختص ایران نیست، بلکه کشورهای زیادی درگیر آن   هستند اعتقاد دارد در دو سال گذشته اقدامات خوبی در زمینه حفاظت از تالاب‌ها در ایران انجام شده و مباحث محیط زیستی افزایش یافته است.
تالاب لیپار یکی از نمونه‌های روشن چنین مکان‌هایی است. این تالاب در مسیر جاده ساحلی چابهار به گواتر در ساحل دریای عمان قرار دارد. لیپار یکی از جاذبه‌های منحصربه‌فرد طبیعی کرانه دریای عمان است که فقط چهار نمونه مشابه از آن در جهان وجود دارد و رنگ متفاوت آن یعنی صورتی موجب شهرت فراوانش شده است.
تالاب صورتی لیپار، میان دو کوه قرار گرفته است و رنگ متفاوت آن جلوه دو چندانی به طبیعت اطراف آن بخشیده است. جزر و مد قرمز در چابهار، از جمله دیدنی‌های سواحل جنوبی استان سیستان و بلوچستان است. اوج زیبایی این پدیده در دره لیپار قابل مشاهده است، جایی که به آن تالاب صورتی می‌گویند. رنگ صورتی به دلیل وجود پلانكتون‌های گیاهی زیاد است. وفور مواد آلی و معدنی كه از طریق رودخانه‌ها و خورهای متصل به خلیج به این حوزه هدایت می‌شوند، باعث افزایش زیاد تولید بیولوژیكی در بعضی از فصول سال می‌شود؛ به طوری كه این عوامل به همراه جریانات دریایی حاصل از طوفان‌های مونسون كه از ویژگی‌های منحصربه‌فرد حوزه اقیانوسی دریای عمان است، موجب افزایش بیش از حد تعداد پلانكتون‌های گیاهی در ماه‌های بعد از فصل مونسون می‌شود؛ این تعداد در آذرماه به حداكثر میزان خود می‌رسد.دریاچه‌ها و تالاب‌های بسیاری در سراسر جهان وجود دارند که از نظر زیست محیطی مامن بسیاری از گونه‌های جانوری به شمار می‌روند؛ ولی بعضی از این تالاب‌ها در اقصا نقاط جهان که شاید شمارشان به تعداد انگشتان یک دست باشند، به دلیل رنگ خاص خود از بقیه متمایز شده‌اند. آب این تالاب‌ها بنا به دلیل وجود باکتری‌ها و پلانکتون‌های گیاهی به رنگ صورتی است و از این رو، برای نوشیدن به نظر مناسب می‌رسند، ولی در واقع جزو شورترین آبگیرهای جهان هستند.
حضور پرندگانی چون چنگر، فلامینگو، کشیم، طاووسکن، باقرقره، تیهو، عقاب دشتی، در این منطقه به دلیل وجود تالابی است که بر زیبایی این منطقه افزوده است. طی بررسی‌های به‌ عمل آمده در منطقه، تاكنون ۹۳ گونه پلانكتون گیاهی، ۳۱ گروه پلانكتون جانوری، ۶۴ گونه از انواع نرم‌تنان، ۸۵ گونه انواع ماهی، ۲۴ گونه از سخت پوستان و ۴۶ گونه مختلف از جلبک‌ها در آن شناسایی شده‌اند.
گونه خاص نوکتیلوکا میلیاروس در اثر همین جزر و مدها در منطقه خلیج گواتر به وجود می‌آید و ماه‌های بهمن و اسفند و فروردین، بیش‌ترین تولید را دارند. پلانکتون‌های گیاهی باعث ایجاد فرایندهای مختلف از جمله رنگ صورتی تالاب لیپار و همچنین فرآیند «رد تاید» یا «کشند قرمز» از جمله فرا یند‌های بیولوژیکی در محیط‌های آبی می‌شود. این فرایند ردتاید نقش بزرگ و تأثیرگذاری در زنجیره غذایی موجودات این تالاب و تولید انرژی در اکوسیستم آبی این منطقه دارد. لیپار به پیشنهاد دادکریم شیخ‌زاده از بومیان منطقه در سال ۱۳۶۲ احداث شد. اهالی روستای دمبدف در احداث آن نقش مهمی داشتند و در نهایت وزارت نیرو نیز زمینه‌های مساعدی را برای این منظور مهیا ساخت. نکته مهم آنکه بودجه اصلی احداث از طریق کمک‌های اهالی و مردمی تامین شده است. اگرچه در سال‌های اولیه احداث  به دلیل بارندگی مناسب، محیط پیرامونی آن سرسبز شد و پرندگان غیر بومی نیز به این تالاب مهاجرت کردند اما در سال‌های اخیر به دلیل خشکسالی شکل تالاب تغییرات زیادی کرده است. با این حال این آبگیر همچنان نقش مهمی در جمع‌آوری آب‌های سطحی ناشی از بارندگی دارد. هر چند ساخت و سازهای اطراف این تالاب در سال‌های اخیر منجر به وارد آمدن خسارات فراوانی به این کانون  طبیعی   زیبا شده است اما تالاب صورتی لیپار همچنان از جمله نقاط دیدنی و مکان‌های موثر در چرخه زندگی در منطقه به شمار می‌آید.



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code