موضوعات
سیستان و بلوچستان

درختی به نام جمبو

نویسنده: عرفان علیپور/خبرنگار استان‌ها
درختان را می‌بینیم؟ برای کسانی که در شهرهای بزرگ زندگی می‌کنند، شاید درخت‌ها به قدر ساختمان‌ها و ماشین‌ها به چشم نیایند. وقتی زندگی روزانه در شهرها آغاز می‌شود، اغلب مردم بدون توجه به درخت‌ها راهی محل کارشان می‌شوند و روز بی توجه به آن‌ها به شب می‌رسد...
1396/05/07
درختان را می‌بینیم؟ برای کسانی که در شهرهای بزرگ زندگی می‌کنند، شاید درخت‌ها به قدر ساختمان‌ها و ماشین‌ها به چشم نیایند. وقتی زندگی روزانه در شهرها آغاز می‌شود، اغلب مردم بدون توجه به درخت‌ها راهی محل کارشان می‌شوند و روز بی توجه به آن‌ها به شب می‌رسد. در حالی که درختان از تاثیرگذارترین موجودات زنده محسوب می‌شوند. متعادل نگه داشتن هوا و کمک به رفع آلودگی، از روشن‌ترین این تاثیرات است. اما در شهرهای کوچک تر و در روستاها، درختان گاه نقش اصلی را ایفا می‌کنند. درختان وسیله‌ای برای تامین معاشند و سودهای فراوانی را نصیب اهالی می‌کنند. در استان‌های مختلف، درختان  بخصوصی این نقش را به عهده گرفته‌اند. مثلا در غرب کشور، درختان گیلاس و آلبالو، در شمال غربی درختان میوه‌ای چون زردآلو و هلو و در جنوب درختان نخل این بار را بر دوش دارند. در این میان درختانی هستند که برای بسیاری شاید به شهرت باقی درخت‌ها نباشند.   جمبو یکی از همین‌ها است. این درخت یکی از وسایل معاش در سیستان و بلوچستان و هرمزگان است و میوه و چوب آن، نقشی اساسی در زندگی مردم محلی ایفا می‌کنند.  جمبو یا جم، درختی است که بسیار سریع رشد می‌کند و عمری طولانی دارد. این درخت که بومی هند و مناطق استوایی است، می‌تواند ظرف دو سال بیش از سه متر رشد   و بیش از صد سال عمر کند و میوه بدهد. این درخت، همیشه سبز است و گفته می‌شود در حدود 300سال پیش  به جنوب ایران وارد شده است. پیروان ادیان هندی و بودایی درخت جم را   مقدس می‌دانند و حول آن افسانه‌های بسیاری نقل می‌کنند. از نام‌های دیگر درخت جم می‌توان به نام‌های جمبو، آلوی جاوا، جمبول، آلوی مالابار و آلو پرتغالی اشاره کرد. این درخت، جدا از میوه دهی، از حیث زیبایی هم مورد توجه است، طوری که در برخی مناطق به عنوان درختی زینتی کاشته می‌شود. چوب جمبو محکم است و مقاوم در برابر آب. این است که گاه از آن برای ساخت ابزارآلات کشاورزی و همچنین سوخت استفاده می‌شود. پوست درخت جمبو نیز در صنعت چرم‌سازی به کار برده می‌شود و گل‌هایش هم موردعلاقه زنبورهای عسل هستند. عسل این درخت، عسلی مقوی و خوش‌ عطر و طعم است و از این رو، این درخت در صنعت زنبورداری نیز حائز اهمیت است. میوه رسیده جمبو سیاه‌رنگ است و شبیه زیتون و البته کمی بزرگ تر از آن. میوه جمبو هسته بزرگی دارد و بخش خوراکی این میوه نرم و آبدار است و طعمش شیرین و کمی ترش. میوه‌های کال این درخت،کوچک و سبز هستند و طعمی گس و ترش دارند. از میوه جمبو که دارای انواع ویتامین‌ها و مواد معدنی است در تهیه سرکه، مربا و انواع شربت‌ها استفاده می‌شود. سرکه جمبو خوش‌رنگ است و معطر و در کشور هند یکی از متداول‌ترین مواد غذایی است. این گیاه، خاصیت دارویی دارد. از جمله اینکه هسته این میوه در درمان و کنترل بیماری دیابت موثر است.  
این خواص باعث می‌شود که این میوه استوایی، تاثیر زیادی در زندگی اهالی جنوب ایران داشته باشد. در حال حاضر در شهرستان نیکشهر، حدود 4 هکتار به صورت پراکنده به این درخت اختصاص دارد. درخت جمبو در روستاهای کشیک، پیتاپ جم، بلپیر، هیچان، شگیم و نیکشهر کشت شده است. در هرمزگان نیز حدود دو هکتار باغ به صورت پراکنده و در شهرستان‌های میناب، بندرعباس و رودان به کشت جمبو اختصاص داده شده است. اواخر تیر و مرداد زمان برداشت میوه‌های درشت و رسیده جم در هرمزگان و سیستان و بلوچستان است. به گفته مسعود گرگیج، ‌مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی هرمزگان امسال حدود پنج تن میوه جم از باغ‌های هرمزگان برداشت می‌شود. این میوه کمیاب، نقشی موثر در زندگی باغ‌داران این استان‌ها دارد و کشت آن می‌تواند به عنوان راهی برای کسب درآمد مورد توجه قرار گیرد. البته برای این کار، نیاز است که این میوه و خواص فراوانی که دارد بیشتر در میان مردم شناخته شود، چرا که در حال حاضر علاوه بر کمیاب بودن، کمتر کسی درخت جمبو و میوه‌اش را می‌شناسد. پرورش این درخت می‌تواند در صنعت داروسازی و همچنین صنعت غذا موثر باشد. نهال جم در مناطقی چون شهرستان نیکشهر تکثیر می‌شود و به عنوان درختی با مصرف کم آب به عنوان جایگزین محصولات پرمصرف به کشاورزان و باغداران پیشنهاد می‌شود. کشاورزی یکی از صنایع اصلی و حیاتی در دنیا  ست و توجه بیشتر به آن در ایران، می‌تواند به رونق اقتصادی کشور کمک کند. این خاصیت‌ها، درخت کمترشناخته شده جم را به درختی مهم تبدیل کرده است که می‌تواند در صنعت کشاورزی امروز بیشتر مورد توجه قرار بگیرد.



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code