موضوعات
قم

جلوگیری از نابودی آب‌انبارهای استان با تغییر کاربری

نویسنده:
آب‌انبارهای قم که در گذشته مخزنی برای ذخیره آب آشامیدنی مردم قم بوده است امروز جزو مکان‌هایی است که کاربری خویش را از دست داده و نابودی کامل این آثار تاریخی دور از انتظار نیست...
1396/09/11
آب‌انبارهای قم که در گذشته مخزنی برای ذخیره آب آشامیدنی مردم قم بوده است امروز جزو مکان‌هایی است که کاربری خویش را از دست داده و نابودی کامل این آثار تاریخی دور از انتظار نیست.
به گزارش ایرنا، آب‌انبارهایی که در گذشته توسط مردم خیر برای روزهای کم‌آبی مردم وقف می‌شده است امروزه در معرض نابودی قرار گرفته و نیازمند تدابیر مسئولان مربوط برای تغییر کاربری و استفاده بهینه با حفظ میراث فرهنگی و تاریخی آن‌هاست.
از آب‌انبارها به خاطر معماری شگفت‌انگیز و تزئینات هنری به عنوان یک اثر تاریخی و فرهنگی می‌توان به عنوان جاذبه‌های تاریخی و طبیعی استان، برای جذب گردشگران استفاده کرد.
با رونق وضعیت آب‌انبارها و تدابیر درست دوباره می‌توان زندگی را در این آب‌انبارها به جریان انداخت و با حفظ میراث گذشتگان از آن‌ها به نحوه‌های مختلف استفاده کرد.

تهویه مطلوب هوا به‌وسیله  بادگیرها
کارشناس مسئول اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری قم افزود: پایین بودن مخزن آب، ضخامت دیوارها (عایق بودن) و وجود بادگیر موجب می‌شد در روزهای گرم نیز آب خنک در دسترس مردم باشد و تهویه مطلوب هوا توسط بادگیرها از گندزدگی آب جلوگیری می‌کرد.
«علی امانی‌فرد» به کارکردهای دیگر آب‌انبارها اشاره کرد و گفت: از آب‌انبارها علاوه بر ذخیره آب آشامیدنی، برای مقاومت و ایستادگی در برابر دشمن هنگام محاصره شدن نیز استفاده می‌شده است؛ به همین دلیل در دژها و کاروانسراها نیز آب‌انبار دیده می‌شود.
وی اضافه کرد: در ایران از روزگاران کهن به علت کمبود آب آشامیدنی در بخش عمده‌ای از این سرزمین ارزش و اعتبار بسیار برای آب‌انبارها قائل بودند، آب‌انبارها یکی از ساختمان‌هایی بود که از زمان‌های بسیار دور برای تأمین آب به ویژه در مناطقی که به آب دائمی (چشمه و قنات) یا باران متکی بوده ساخته شد و توسعه یافت.
امانی‌فرد ادامه داد: نقش حیاتی آب‌انبارها در بافت شهرها به ویژه در شهرهای حاشیه کویر و منطقه کم‌آب ایران چشم‌گیرتر شده است.

42 آب‌انبار در فهرست آثار ملی
کارشناس مسئول اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری قم تعداد آب‌انبارهای ثبت‌شده در فهرست آثار ملی استان قم را 42 اثر عنوان کرد و گفت: 3 آب‌انبار واقع در روستاهای دولت‌آباد و دولت‌آباد‌آقا از بخش مرکزی قم مراحل نهایی ثبت را سپری می‌کند.
وی بیان کرد: برخی آب‌انبارهای مرمت‌شده ولی اکثر آب‌انبارها به دلیل نبود اعتبار در حال نابودی است، همچنین آب‌انبارهای شادقلی‌خان و بازار کهنه به بخش خصوصی واگذار شده و تبدیل به چای‌خانه شده است و آب‌انبار وادی‌السلام و طلاب در حال مرمت و تغییر کاربری است.
آب‌انبار شادقلی‌خان واقع در شهر قم، ظلع جنوبی فاز چهارم، خیابان 45متری عماریاسر مربوط به دوره قاجار است که در اوایل سال 84 با شماره 2798 به ثبت آثار ملی ایران رسیده است.
آب‌انبار وادی‌السلام واقع در شهر قم، خیابان خاکفرج، جنب آرامستان وادی‌السلام مربوط به سال 38 هجری‌قمری است که در اواخر سال 86 با شماره 20233 به ثبت آثار ملی ایران رسیده است.
وی بیان کرد: با واگذاری، مرمت و تغییر کاربری آب‌انبارها می‌توان از نابودی آن‌ها جلوگیری کرد ولی همه بناها قابل واگذاری نیست زیرا مشابه آن از لحاظ معماری یا تزئینات وابسته به آن وجود ندارد.
کارشناس مسئول اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری قم تأکید کرد: مسئولان به جای ثبت آثار جدید و بدون ارزش معماری، به حفظ و مرمت آثار ثبت‌شده در فهرست آثار ملی و ثبت آثار واجد ارزش بپردازند و عموم مردم نیز ارزش بناهای تاریخی را بدانند و درحفظ آن کوشا باشند.

اجرای برنامه‌های عام‌المنفعه
رئیس اداره حقوقی و ثبتی اداره کل اوقاف و امور خیریه قم با بیان این که آب‌انبارها از جمله موقوفاتی هستند که کارایی گذشته خویش را از دست داده‌اند، گفت: موقوفات باید بر اساس نیت واقفان صورت بگیرد، از این رو باید تبدیل به احسن شود.
«عارف فرجام» افزود: با سرمایه‌‌گذاری عام‌المنفعه یا واگذاری اجاره به بخش خصوصی می‌توان از ظرفیت آب‌انبارهای استان قم بهره برد.
وی تأکید کرد: با اجرای برنامه‌های عام‌المنفعه از جمله فرهنگی و فنی و حرفه‌ای و سایر موارد می‌توان از این مکان‌ها برای خدمات‌رسانی به مردم استفاده کرد، در همین مورد از نهادهای مجری و شهرداری قم درخواست کرده‌ایم تا برای این مکان‌ها برنامه‌ریزی کنند.
فرجام با اشاره به واگذاری اجاره‌ای آب‌انبارها گفت: در این طرح می‌توان با ساخت و سازها و تبدیل به سفره‌خانه‌های سنتی، از مبلغ اجاره‌ای آن‌ها، قبوض آب مصرفی مستمندان جامعه را پرداخت کرد تا این گونه بتوان نیات واقفان آب‌انبارها را نیز اجرا کرد.
رئیس اداره حقوقی و ثبتی اداره کل اوقاف و امور خیریه قم با بیان این که 5 مورد آب‌انبار با قابلیت واگذاری برای تغیییر کاربری در استان قم را به نهادهای مربوطه اعلام کرده‌ایم، افزود: این تعداد آب‌انبار معرفی شده است تا با حفظ میراثی آن، استفاده از موقعیت و ظرفیت‌های آن بتوان برای آن تدابیر لازم را اندیشید.
وی ادامه داد: همچنین در حال حاضر تعدادی از آب‌انبارها‌ها از جمله آب‌انبار شهدا، شادقلی‌خان، سردار و صفائیه برای بهره‌برداری به بخش خصوصی واگذار شده است.
تعدادی از آب‌انبارها در استان قم بر اثر بی‌توجهی و غفلت برخی متولیان امر و آگاهی نداشتن مردم از این آثار تاریخی و وقفی، به مکان‌هایی بدون استفاده و زباله‌دان تبدیل شده است که رسیدگی به وضعیت آن‌ها با اعتماد به بخش خصوصی در واگذاری این آثار می‌تواند روح زندگی را در این مکان‌ها زنده کند.



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code