موضوعات
قزوین

راویان ماندگار قزوین

نویسنده: آرین صفوی قزوین-خبرنگار
بدون تردید یکی از راه‌های مؤثر حفظ میراث و داشته‌های تاریخی و فرهنگی شهری چون قزوین، تالیف کتاب‌ها و مقاله‌هایی است که مطالعه آنها در هر زمانی می‌تواند...
1396/06/08
بدون تردید یکی از راه‌های مؤثر حفظ میراث و داشته‌های تاریخی و فرهنگی شهری چون قزوین، تالیف کتاب‌ها و مقاله‌هایی است که مطالعه آنها در هر زمانی می‌تواند حکم دارویی را داشته باشد که هویت و اصالت هر قزوینی را به یاد او می‌آورد. این قبیل کتاب‌ها می‌توانند با گزارش‌های مستند و موثقی که در قالب شرح حال و زندگی نامه مردان و زنان تاریخ ساز دیار مینونشان ارائه می‌دهند، جوانان را با سیر افتخارآمیز فرهنگ شهرشان آشنا کرده و با توضیحاتی که در مورد اقلیم و جغرافیای آن، عرضه می‌کنند، بیش از پیش مردم را با زیبایی‌های این شهر کهن آشتی دهند.

کتاب‌هایی درباره رجال و مشاهیر قزوین
یکی از نخستین کتاب‌هایی که درباره قزوین و قزوینیان نوشته شده، مجموعه 2 جلدی «التدوین فی الاحوال العلماء القزوین» اثر «عبدالکریم بن محمد رافعی» معروف به امام رافعی قزوینی است که به شرح احوال رجال، علما و روحانیون دیار مینودری تا ابتدای قرن هفتم هجری می‌پردازد.
این کتاب که از بهترین کتب تاریخ رجالی و محلی ایران به حساب می‌آید، به زبان عربی نوشته شده و با نام‌هایی دیگری چون «التدوین فی ذکر اهل العلم بقزوین» و «التدوین فی اخبار قزوین» نیز شناخته می‌شود. در تالیف  این کتاب تلاش شده، تاریخ محلی و بومی کاملی با تمرکز بر زندگی نامه دانشمندان و بزرگان شهر قزوین ارائه شود.
اما یکی از تالیفات معاصری که به رجال قزوین می‌پردازد، کتاب «نام آوران قزوین» گردآوری شده از سوی مرحوم «نقی افشاری» در دو جلد است که البته به دلیل فوت مؤلف زندگی نامه مشاهیر کهن دیار تا پایان قرن 13 هجری در آن به چشم می‌خورد و جا دارد که با مساعدت دیگر پژوهشگران، محتوای کتاب، به روز شود.

«سرزمین قزوین» و «مینودر»
در این میان، کتاب‌هایی هم هستند که به اوضاع و احوال تاریخی، جغرافیایی و میراث فرهنگی این کهن شهر، در قرون متمادی می‌پردازند. یکی از معتبرترین این آثار، کتاب «سرزمین قزوین» نوشته «پرویز ورجاوند» است که در آن، شکل گیری قزوین به دوران شاپور دوم ساسانی نسبت داده و فلسفه ایجاد آن ایجاد دژی محکم در برابر حمله اقوام شمالی به ویژه دیلمیان ذکر شده است.
ورجاوند در این کتاب بیان می‌کند که هدف اصلی از تشکیل این دژ نظامی مستحکم، پیشگیری از آسیب دیدن روستاهای منطقه حاصلخیز دشتابی، در حد فاصل بین قزوین و بوئین زهرا بوده است.
دیگر اثر ارزشمندی که به صورت متعهدانه ای، به تاریخ و جغرافیای قزوین می‌پردازد، کتاب «باب الجنه» یا «مینودر» اثر «سیدمحمدعلی گلریز» نویسنده برجسته و قزوین پژوه است که به عنوان یک سرگذشت‌نامه مطالب ارزنده و مفیدی را در اختیار پژوهشگران و علاقه مندان فرهنگ این کهنه دیار قرار می‌دهد.
در اینجا لازم است به تالیفات ادیب، شاهنامه شناس و واژه پژوه بزرگ قزوینی یعنی «سیدمحمد دبیرسیاقی» در این خصوص اشاره کنیم که آثاری مانند «کتابچه سرشماری شهر قزوین بر مبنای تعلیمات نوین» و «سیر تاریخی بنای شهر قزوین» را که در اوایل دهه 80 خورشیدی منتشر شده اند، شامل می‌شود.

تالیفات پژوهشگری پرکار
وقتی از ضرورت پژوهش در تاریخ و فرهنگ دیار مینودری صحبت می‌کنیم، بی‌شک نمی‌توانیم از نام محقق، مورخ و پژوهشگر برتر استان در این سال ها، یعنی «مهدی نورمحمدی» بگذریم. نویسنده‌ای که توانسته طی این سال ها، نزدیک به 14 کتاب ارزشمند را درباره تاریخ فرهنگ، هنر و رجال شاخص قزوین تالیف  کند.
کتاب‌های «عارف قزوینی، نغمه سرای ملی ایران»، «کلیات دیوان عارف قزوینی»، «خاطرات عارف قزوینی»، «مشاهیر قزوین»، «قزوین در انقلاب مشروطیت»، «سرآغاز عکاسی در قزوین»، «سرگذشت موسیقی دانان قزوین»، «تئاتر و سینما در قزوین»، «من و آزادی» (خاطرات میرزا حسین خیاط قزوینی)، «باقرخان سعدالسلطنه؛ حاکم قزوین در عصر ناصری»، «زندگی، عقیده و مرگ قره العین»، «عماد ملک خط» و «مرقع دلگشا» همگی از پژوهش‌های ناب و بی‌سابقه در این زمینه محسوب می‌شوند که بسیاری از زوایا و خفایای تاریخ قزوین را روشن کرده اند.
با توجه به کمبود شدید منابعی که در مورد تاریخ رشته‌های هنری در شهر بهشت آیین نگاشته شده اند، تالیف آثاری مانند «عماد ملک خط» و «مرقع دلگشا» درباره تاریخ خوشنویسی قزوین و آثار هنرمندان بزرگی چون میرعماد و ملک محمد، جبران خلأهای فرهنگی است که تا پیش از این، مؤلفی به آنها توجه نکرده بود.
همچنین نویسنده مذکور در کتاب‌های «سرآغاز عکاسی در قزوین»، «سرگذشت موسیقی دانان قزوین»، «تئاتر و سینما در قزوین» کوشیده است تاریخچه‌ای مدون و دقیق از شکل گیری فعالیت‌های هنری در رشته‌های عکاسی، موسیقی، تئاتر و سینما در شهر قزوین عرضه کند.
 از جمله در کتاب تئاتر و سینما در قزوین، شاهد شرح نمایش‌های اجرا شده در دوره‌های قاجار و صفویه مانند تعزیه، بالماسکه، سیرک، روحوضی، معرکه، شمایل گردانی و نقالی در این شهر تاریخی هستیم. ضمن این‌که در این اثر، به تاریخ تئاتر نوین در قزوین و هنرنمایی پایه گذاران آن هم پرداخته شده است. در پایان ضروری است به کتابی مانند «دو بلبل روی شاخه‌های پسته»، نوشته «مجید بالدران» اشاره کنیم که از نادر آثاری است که در آن، به شکل جامع و موشکافانه‌ای به گویش قزوینی پرداخته شده و نویسنده آن کوشیده، فهرست معتبری از واژه ها، اصطلاحات و تعابیر اصیل قزوینی در آن ارائه دهد.



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code