موضوعات
قزوین

از خانه سردار مفخم تا وزارتخانه

نویسنده: لیلا بابایی پور/ قزوین‌ـ خبرنگار همشهری
در سال‌های اخیر با کاربردهای متفاوت بناهای تاریخی از سوی ادارات و سازمان‌ها روبه رو بوده ایم. اما آیا این کاربری‌های متفاوت می‌تواند بدون آسیب باشد؟...
1395/02/06
 در سال‌های اخیر با کاربردهای متفاوت بناهای تاریخی از سوی ادارات و سازمان‌ها روبه رو بوده ایم. اما آیا این کاربری‌های متفاوت می‌تواند بدون آسیب باشد؟
یکی از بناهایی که به دفعات زیاد تغییر کاربری داده است بنای یک مدرسه قدیمی در انتهای خیابان هلال احمر است که به لحاظ قدمت، سبک معماری و تزئینات داخلی دارای ارزش تاریخی وفرهنگی است. ساخت این بنا به اواخر دوره قاجار مربوط است و در حکم استراحت‌گاهی خاص سران و شاهزادگان بوده است. یکی از کاربری‌های این بنا در یک دوران رسیدگی به شکایات و دعاوی مردم بوده و طبقات زیرین آن نیز زندان بوده است. پس از انقلاب مشروطیت این بنا از سوی مشروطه خواهان به دادگستری تبدیل شد. بعدها این بنا به مدرسه تبدیل و تا سال 1369 مدرسه راهنمایی بوده و در زلزله سال 69 خسارات زیادی دیده است.
این بنا از 2 بعد تاریخی و فرهنگی (تغییر کاربری برای ارتقای گردشگری) دارای اهمیت بسزایی است. مکان‌های با اهمیت بالا در اطراف این بنا عبارتند از مسجد جامع، مدرسه و مسجد شیخ الاسلام، عمارت چهلستون و سردر عالی قاپو که مجموع این بناها به نام دولتخانه صفوی مشهور است.
سردار مفخم به استناد تاریخ
کارشناس مردم شناسی سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری استان در این خصوص به همشهری گفت: بشارت السلطنه یا شاهزاده بشارت که نماینده قزوین در دوره چهارم و پنجم مجلس مشروطه بود این بنا را ساخت. در مورد زندگی بشارت السلطنه اطلاعات دقیقی در دست نیست و در کتاب شرح رجال ایران تالیف مهدی بامداد در مورد این شخصیت تاریخی توضیح داده شده است.«مجتبی عباسی» در ادامه افزود: این بنا در دوره انتقال معماری قاجاریه به پهلوی ساخته شده و در بین بناهای قزوین از نظر ورودی بنا و برونگرایی ساختمان کاملاً متفاوت است. چون معمولاً ساختمان‌های قزوین درونگرا و حیاط دار هستند و خانه‌های ایوان دار به این شکل به ندرت دیده می‌شود. این خانه تحت تاثیر معماری پایتخت است. نکته جالب توجه این‌که سردر ورودی این بنا بسیار شبیه عمارتی در بجنورد با عنوان سردار مفخم است.
این کارشناس تصریح کرد: این بنا سیر تاریخی مختلفی دارد. اولین کاربری آن مسکونی و در مقطعی دادگستری و بعد از آن به مدرسه امیر کبیر تبدیل شد. این بنا طبق توافق انجام گرفته از سوی سازمان میراث فرهنگی به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی واگذار شد. اکنون این بنا دفتر نمایندگی وزارت امور خارجه در قزوین است.
 محل نگهداری هدایای وزارت خارجه
مسئول موزه این بنای تاریخی در مورد نوع کاربرد آن به همشهری گفت: این مکان به اسم عمارت سردار مفخم است که در گذشته به عنوان مدرسه امیر کبیر و اکنون به عنوان خانه فرهنگ امیر کبیر مورد بازدید گردشگران است. آقای علی اکبر صالحی  رئیس سازمان انرژی اتمی  کلیه هدایای دریافتی در زمان تصدی وزارت امور خارجه طی سال‌های 89 تا 92 را به این موزه اهدا کردند. نادری در ادامه افزود: این عمارت به دستور شاهزاده اکبر میرزا ملقب به سردار مفخم یا بشارت السلطنه در اواخر دوره قاجاریه و اوایل دوره پهلوی ساخته شده و برگرفته از تغییر معماری از دوره قاجار به پهلوی است. این فرد نماینده دوره چهارم و پنجم مجلس در دوران مشروطه بود. این ساختمان بعد از مدتی قبل از سال 1348 به دادگستری واگذار می‌شود و بعد از سال 48 تا سال 69 مکانی که درخیابان سپه مدرسه امیر کبیر بودبه این مکان با عنوان مدرسه راهنمایی و دبیرستان امیرکبیر انتقال داده می‌شود. سازمان میراث فرهنگی بعد از زلزله سال 69 این ساختمان را مرمت و در سال 77 به ثبت ملی رساند و از سال 92 به دفتر نمایندگی وزارت امور خارجه تبدیل شد. این بنا هجدهمین ساختمان در کل کشور است که نمایندگی وزارت امور خارجه در آن مستقر است.
بنایی به سبک اروپایی
نادری گفت: این بنا در ضلع غربی باغ ساخته شده و دارای 3 طبقه است. طبقه اول زیرزمین و آب انبار، طبقه دوم سالن بزرگ و طبقه فوقانی که شاهکار معماری این بنای باشکوه است دارای پله‌هایی است که این پله‌ها به یک راهروی بزرگ منتهی می‌شود که با ستون‌هایی مزین به گچبری‌های فاخر تزئین شده است. در تمام اتاق‌ها آیینه کاری و گچبری‌های زیبا انجام شده که نشانگر مجلس بزم شکار و گل مرغ است که 2 طاقچه بسیار زیبا و شومینه از آن به یادگار مانده است. سبک این بنا اروپایی و معماران آن فرانسوی بودند.
 بهانه برای جذب گردشگر
این کارشناس تأکید کرد: اکنون شهرداری، سازمان میراث فرهنگی و استانداری در نگهداری این بنا دخیل هستند که بیشتر هزینه‌های احداث این موزه را شهرداری انجام داده است. نادری گفت: سازمان زیباسازی شهرداری قزوین برای جذب گردشگر و بازدید از این بنای تاریخی اقدام به نورپردازی، چاپ بنر و بروشورهای تبلیغاتی و چیدمان حیاط این مجموعه تاریخی و فرهنگی کرده که در نتیجه این اقدام‌های مفید و اثربخش در ایام نوروز 95 نزدیک به 6000 توریست از این مکان تاریخی دیدن کردند. لازم به ذکر است بعضی از این گردشگران از دانشجویان و هنرآموزان قدیمی این مدرسه بودند. گردشگرانی که خاطرات فراوانی از دوران تحصیل خود در این مکان دارند.
 انجمن‌های دوستدار یادمان ها
 «آرش ضیاء آبادی» معاون سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان نیز گفت: به تازگی در قزوین انجمنی با عنوان دوستداران یادمان‌ها شروع به فعالیت کرده که محور فعالیت این انجمن احیای خانه‌های تاریخی است. خانه بهشتی که یک اثر ثبتی است، از سوی این سازمان به این انجمن واگذار شد. اهم برنامه‌های این انجمن حمایت از خانه‌های تاریخی از نظر معنوی و کالبدی است.



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code