موضوعات
مازندران

بازار سموم کشاورزی در بند پیچ‌وخم‌های نظارت

نویسنده: احسان شریعت خبرنگار
این روزها برنجکاران شمالی به‌ویژه در مازندران منتظر برداشت حاصل زحمات چندماهه خود هستند. عده‌ای هم در همین روزها به رتون فکر می‌کنند....
1396/05/22
این روزها برنجکاران شمالی به‌ویژه در مازندران منتظر برداشت حاصل زحمات چندماهه خود هستند. عده‌ای هم در همین روزها به رتون فکر می‌کنند. از ابتدا تا پایان فرایند کشت برنج موارد فراوانی وجود دارد که کشاورزان با آن سر و کار داشتند، از بذر و کارگر گرفته تا آب و کود و سموم کشاورزی. اما یکی از مهم‌ترین موضوعاتی که کشاورزان با آن سر و کار دارند سموم کشاورزی است؛ سمومی که برای دفع آفات به‌ویژه در آب و هوای مرطوب مازندران استفاده می‌شود تا از نابودی محصول جلوگیری کند. اما مهم‌تر از آن نوع استفاده، میزان استفاده، نحوه انتخاب آن و نظارت بر مجاز بودن سموم است. این روزها که برخی از برنجکاران شمالی مشغول کشت دوم هستند، این اتفاق بیشتر موضوعیت پیدا می‌کند.
یکی از مهم‌ترین مباحث در این زمینه تاریخ مصرف گذشته بودن سموم و کودهای شیمیایی است. سال گذشته بود که یک مسئول از کشف بیش از 2 هزار لیتر سم تاریخ مصرف گذشته در یکی از شهرهای مازندران طی 9 ماه خبر داد. مدیر جهاد كشاورزی قائمشهر گفته بود: برای جلوگیری از سوء‌استفاده احتمالی در توزیع و فروش میوه‌های قاچاق و سموم غیرمجاز، اكیپ‌های نظارتی در شهرستان اقدام به بازدید از واحدهای تره‌‌بارفروشی و فروشگاه‌های سموم نباتی و سورتینگ کردند که در 9 ماه 2 هزار و 600 لیتر سموم تاریخ مصرف گذشته كشف شد.
این اتفاق ممکن است در هر شهر و دیاری بیفتد و سلامت جامعه را با خطر مواجه کند. آنچه مهم است نظارت و نحوه آموزش کشاورزان و باغداران برای کاهش و کنترل چنین پدیده‌هایی در جامعه است. مازندران با 7.5 میلیون تن تولید محصولات کشاورزی حدود 10 درصد تولیدات کشاورزی کل کشور را برعهده دارد؛ بخش بسیار مهمی که 23 درصد اشتغال استان را رقم می‌زند و 27 درصد تولید ناخالص داخلی مازندران را تأمین می‌کند. از این رو نیاز است برنامه‌ریزی درستی برای این بخش مهم اقتصادی صورت گیرد، تا هم امنیت غذایی مردم تأمین شود و هم لطمه‌ای به اقتصاد کشاورزی وارد نشود.
 
ناآگاهی از خطرات مصرف نادرست سموم
نگرانی‌هایی که در مورد امنیت غذایی مردم وجود دارد گاه در صحبت‌های برخی افراد خبره این کار دیده می‌شود. یک فروشنده سموم کشاورزی که در اغلب شهرهای استان به این کار مشغول است، به همشهری گفت: برخی کشاورزان سمومی را که مربوط به یک کشت و زرع نیست استفاده می‌کنند تا بهتر نتیجه بدهد. آن‌ها از خطرات احتمالی این کار آگاه نیستند و نمی‌دانند که افزایش دوره کارنس سموم و ماندگاری روی محصول چه خطرات بزرگی می‌تواند داشته باشد. ایجاد مسمومیت در کوتاه‌مدت و انواع بیماری‌های خطرناک در دراز‌مدت از پیامد‌های این اشتباه است.
این کارشناس سموم کشاورزی که نخواست نامش فاش شود، افزود: این اتفاق -یعنی استفاده از سموم قوی‌تر برای بهتر نتیجه گرفتن- بیشتر در صیفی‌ و سبزی ممکن است اتفاق بیفتد. دوره سم در صیفی‌ یک تا 3 روز است و از نظر استاندارد اثر سم پس از 3 روز باید از بین برود. اما سمومی که گاه در کشور ما استفاده می‌شود، دوره 7 روزه دارد که در این زمان محصول برداشت می‌شود و به دست مشتری می‌رسد. برخی افراد از روی ناآگاهی و برخی نیز از روی سودجویی این کار را می‌کنند. عمدتاً افراد سودجو برای قیمت کمتر سم به چنین کاری دست می‌زنند.

جایگزین مثبت برای سموم ممنوعه در نظر گیرند
این فروشنده سم در مرکز استان به نکته دیگری اشاره کرد که اهمیت فراوانی دارد. او گفت: سمومی که در ایران خطر بالایی دارد ممنوع اعلام می‌شود و کشاورزان حق ندارند از آن استفاده کنند. اما در برخی موارد دیده شده که از طرف جهاد کشاورزی جایگزین مثبتی برای آن پیشنهاد و عرضه نمی‌شود و کشاورزان سم پرخطرتری را جایگزین می‌کنند و از چاله به چاه می‌افتند. ضرورت دارد که جایگزین مثبتی برای چنین مواردی در نظر گرفته شود. اتفاق خطرناک دیگر ضعف رعایت نکات ایمنی در سم‌پاشی است که در استان ما گاهی رعایت نمی‌شود و افراد از لباس و عینک ویژه استفاده نمی‌کنند. حتی برخی افراد در همان حین به خوردن و آشامیدن روی می‌آورند که بسیار خطرناک است.
وی به راهکارهای کاهش و کنترل مصرف سموم کشاورزی نیز اشاره کرد و یادآور شد: رصد مصرف سموم کشاورزی که توسط جهاد کشاورزی انجام می‌شود، یکی از بهترین راهکارها به شمار می‌آید. کلاس‌های آموزشی ffs نیز از جمله بهترین راه‌هاست که آموزش استفاده از سموم را توسط اساتید زبده ارائه می‌دهد. در نهایت راهکار فرهنگی می‌تواند موفقیت‌آمیز باشد که در این زمینه باید به افزایش آگاهی و اطلاعات کشاورزان اقدام کنیم. می‌توان کلوپ‌های کشاورزی ایجاد کرد و توسط آن به کشاورزان آگاهی داد. از طرفی باید با کار فرهنگی و آموزشی وجدان مردم را بیدارتر کنیم و از طرف دیگر با نظارت بر بازار مصرف و جلوگیری از ورود سموم قاچاق، بر تمام چرخه توزیع و مصرف کنترل داشته باشیم.

کنترل مصرف کود شیمیایی در مازندران
به گفته رئیس سازمان جهاد کشاورزی مازندران نیز کاهش مصرف سموم و استفاده درست و استاندارد از آن یکی از برنامه‎های جهاد کشاورزی است. در همین راستا طی سال گذشته، 113 هزار تن کود در مازندران توزیع شد، در حالی که میانگین توصیه کود حداقل 180 هزار تن بود. «دلاور حیدرپور» در این باره به همشهری گفت: سال 87 میزان مصرف سموم در استان 12 هزار و 300 تن در سال بود و اکنون این میزان به 3 هزار و 400 تن رسیده است که 2 هزار تن آن نیز کود گرانوله و ترکیبی از 3 کود است. مازندران یکی از دو استان پایلوت کشور برای ساماندهی سموم است و با مالکان فروشگاه‎های غیر‌مجاز در حوزه سموم برخورد می‎شود.  
وی افزود: طرح ساماندهی فروشگاه‌های سموم کشاورزی با تأمین سموم فقط از طریق نسخه‌نویسی مهندسان کشاورزی در استان اجرایی می‌شود. با اجرای این طرح، فروشگاه‌های عرضه سموم کشاورزی در مازندران بدون نسخه مهندسان کشاورزی، مجاز به فروش سم به کشاورزان نخواهند شد. اجرای این طرح می‌تواند از روند رو به رشد استفاده بدون ضابطه و غیرکارشناسی سموم کشاورزی و تأثیر منفی آن بر کیفیت محصول نیز جلوگیری کند. بر اساس تفاهمنامه دو‌جانبه بین جهاد کشاورزی و دانشگاه علوم پزشکی این طرح به‌زودی در مازندران عملیاتی می‌شود.  

مصرف ما از اروپا و آمریکا کمتر است
این مقام مسئول جهاد کشاورزی گفت: آمارهای نگران‌کننده‌ای که در مورد مصرف کود و سم به آن استناد می‌شود آمار دهه 70 است. خوشبختانه امروز بر اساس آخرین آمار، مصرف ما از اروپا و آمریکا کمتر است. در آمریکا به ازای هر هکتار، یک لیتر و در اروپا 700 گرم سم مصرف می‌شود. این مقدار در ایران 560 گرم است. این آمار در سال 95 توسط سازمان حفظ نباتات کشور اعلام شد. اما با این حال تأیید می‌کنم که در مازندران و در استان‌های شمالی مصرف سم بیشتر از سایر استان‌ها است. به این دلیل که اقلیم این منطقه مدیترانه‌ای و آفت در تمام سال فعال است و همین عامل افزایش استفاده از سم توسط کشاورزان است.
حیدرپور  تصریح کرد: معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی مازندران در رصدی که انجام داد اعلام کرد برنج مازندران یک‌دهم درصد–کمتر از یک درصد- آلودگی دارد و با اطمینان گفت برنج مازندران سالم است. البته ما برنامه‌هایی داشته و در تلاش هستیم همین مقدار نیز به صفر برسد. متأسفانه برخی کشاورزان به صورت موردی، بی‌رویه از سموم استفاده می‌کنند و از مشاوران ما نظر نمی‌گیرند. مشاوران ما بارها تأکید کردند مبارزه با آفات زمان دارد و اگر در زمان لازم سم‌پاشی انجام نشود و پس از فراگیر شدن آفت، کشاورز اقدام به سمپاشی کند نتیجه مطلوب نمی‌گیرد و ناچار به تکرار سمپاشی و افزایش مصرف سم می‌شود، درحالی که این کار هم فایده چندانی ندارد.

استفاده از سمپاش‌های «های تک»
رئیس سازمان جهاد کشاورزی مازندران افزود: به‌روز کردن سمپاش‌ها را نیز در دستور کار داریم. با کمک‌های بلاعوض به کشاورزان توصیه می‌کنیم سمپاش‌های «های تک» و پیشرفته تهیه کنند. همچنین پیشنهاد می‌شود به جای مبارزه شیمیایی به دنبال مبارزه بیولوژیک باشند. درهیچ جای دنیا مصرف سم را حذف نمی‌کنند. حتی در کشورهای اطرافمان مانند ترکیه و پاکستان میزان مصرف سم از ما بیشتر است. خوشبختانه مصرف کود و سم در ایران پایین‌تر از استانداردهای بین‌المللی است.
حیدرپور با بیان این‌که ما خود را ملزم به حفظ استانداردهای محیط زیست می‌دانیم اظهار کرد: مردم نگران نباشند، چون محصولات کشاورزی دائما پایش می‌شوند. ما شبکه پیش‌آگاهی و نظارت داریم. حتی در مورد خیار که نگرانی‌های زیادی وجود دارد، باید گفت سم خیار قارچ‌کش است. قارچ‌کش‌ها معمولاً 2 تا 3 روز ماندگاری دارند. توصیه می‌کنیم باغداران عزیز خیار را 5 یا 6 روز پس از آخرین سمپاشی برداشت کنند.



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code