موضوعات
مازندران

آسفالت برای روستاها توسعه نمی‌آورد

نویسنده: علی احسانی خبرنگار
روستاهای استان نسبت به 3 دهه پیش تغییرات بنیادینی پشت سر گذاشته‌اند؛ از خدمات تحصیلی تا تسهیلات نوین زیستی، که شرایط روستاییان را دگرگون کرده است...
1396/07/15
روستاهای استان نسبت به 3 دهه پیش تغییرات بنیادینی پشت سر گذاشته‌اند؛ از خدمات تحصیلی تا تسهیلات نوین زیستی، که شرایط روستاییان را دگرگون کرده است. اما در سال‌های اخیر روستاهای مازندران به‌ویژه در غرب استان ویژگی مولد و تولیدی بودن خود را از دست داده و مورد تهاجم زمین‌خواران و ویلاسازان قرار گرفته‌اند. اکنون از مؤلفه‌های بومی و سنتی چه در بخش غربی و چه در جناح شرقی روستاهای استان رد و نشانه‌های اندکی باقی مانده و این روزها خشونت صنعت و مدرنتیه با اهرم سیمان، بتون و آسفالت برای معصومیت و بدویت طبیعت در روستاها خط و نشان می‌کشد. «موسسه توسعه پایدار جامعه سالم کاسپین» در شهرستان عباس‌آباد سال 94 با تمرکز بر توسعه پایدار وارد گود خدمات اجتماعی و فرهنگسازی در روستاهای غربی استان شد. «یوسف درویش» مدیرعامل این سازمان مردم‌نهاد، مهندسی شهرسازی خوانده است، ولی دغدغه‌های او و همراهانش به طرح‌های هادی روستایی تمرکز دارد.

شرایط و مقتضیات روستاها
غرب استان دستخوش هجوم مهاجران شده و این هجوم نسبت به مرکز و شرق استان محسوس‌تر است. به گفته این فعال اجتماعی، طرح‌های هادی روستاها را به سمت شهری شدن پیش برده و روستاهای منطقه عباس‌آباد را به شکل شهرک‌های اقماری اطراف شهر اصلی بدل کرده است. درویش به همشهری گفت: اکنون در غرب مازندران کمتر روستایی را می‌بینید که مؤلفه‌های اصلی روستا را داشته باشد. امروز طرح هادی روستایی مهم‌ترین ابزار مدیریت توسعه روستایی در ایران است. دخالت افراد مرتبط با مباحث برنامه‌ریزی شهری در تهیه طرح هادی روستایی بر غلبه رویکرد طرح‌های جامع شهری بر طرح‌های هادی روستایی افزوده است.
به باور وی، این روزها تلاش اندکی برای تعدیل رویکردهای پیش‌بینی و برآورد نیازها و طراحی کالبدی در طرح‌های هادی روستایی انجام می‌شود. درویش افزود: این مسئله سبب بروز مشکلاتی در هدایت توسعه روستاهای کشور شده که ضرورت تعدیل روش در برنامه‌ریزی روستایی را مطرح کرده است. طرح این ضرورت، ریشه در تفاوت بین شهرها و روستاها در زمینه نیاز‌های فضایی، شرایط اجتماعی، زیست‌محیطی و تعاملات بین جوامع انسانی و محیط‌های طبیعی تحت تصرف آن‌ها دارد. بنابراین استفاده از شرایط و مقتضیات روستاها برای برنامه‌ریزی آن‌ها ضرورتی است که در فرایند و رویکرد تهیه طرح هادی روستایی تاکنون فراموش مانده است.

خروج از حالت محله‌ای
این فعال اجتماعی 43 ساله با بیان این‌‌که در طرح هادی عملا مولفه‌های شهری را در روستا اجرا کرده‌اند یادآور شد: در عمل هم مسائل کالبدی آن اجرا می‌شود و مسائل دیگر همچون شاخصه‌های اجتماعی در آن عملیاتی نمی‌شود. عملا روستاهای ما از آن حالت محله بودن خود خارج شده‌اند. در گذشته بزرگ و کوچک تعریف داشت و معمولا بزرگان محله مشکلات کوچک‌ها را حل می‌کردند. با از بین رفتن حالت محله‌ای، عملا ریش‌سفیدها و بزرگ‌ها را کنار زده‌ایم.
درویش تصریح کرد: فضاهای بسته به صورت بن‌بست و کوچه‌هایی که تعریف روستا داشت باعث می‌شد مردم آنجا همدیگر را بشناسند. اگر یک غریبه از بیرون وارد محله می‌شد، همه متوجه می‌شدند. به همین دلیل عملا فضا جرم‌خیز نبود و ریش‌سپیدها مشکلات را حل می‌کردند. اما اکنون هیأت حل اختلاف دایر شده که کلی برای آن هزینه می‌شود و مشخص هم نیست نتیجه چه خواهد بود.   

سازوکارهای وارداتی
شهروند عباس‌آبادی درباره بهره‌وری درست از ظرفیت‌های روستا برای توسعه گردشگری اظهار کرد: به کندلوس نظر کنید، پی می‌برید مؤلفه‌هایی در آن کار شده که اصلا ربطی به مردم ما ندارد. حس تعلق داشتن در آن موجود نیست. با بودجه میلیاردی یک طرح گردشگری ایجاد می‌کنند، اما سازوکار و سنگفرش‌ها، دیوارهای کاهگلی و سقف‌هایی زده‌اند به سبک شرق دور، مثل کره و چین. مردم در کندلوس چنین سازه‌ها و فرهنگی نداشتند. در منطقه سنگچین‌های قطور بود که هنوز هم هست.  درویش با اشاره به برگزاری نخستین جشنواره فرهنگی و هنری کوچه‌های روستا در شهریور ماه امسال در روستاهای «ماشال‌آباد» و «لنگا» اظهار کرد: برنامه محله ما توسط خود هنرمندان روستایی طراحی و عملیاتی شده است. همه نقاشی‌های روی دیوارهای روستا به همت روستاییان اجرا شد. این حرکتی است که به دست مردم صورت می‌گیرد و مردم برای اداره کردن و گسترش آن به شکل پایدار تلاش می‌کنند، چون به خودشان تعلق دارد.
این فعال اجتماعی درباره جزئیات این حرکت فرهنگی گفت: حرکتی که کارگروه ما از 2 ماه پیش آغاز کرده بود نتیجه‌اش آن شد که اکنون 80 درصد زباله تَر منطقه را خودشان بازیافت می‌کنند. ما 2 روستا را به‌ صورت پایلوت انتخاب کردیم، خود مردم آمدند و با حضور پرشورشان همراه ما شدند. در روستایی که خشن‌ترین روستای منطقه محسوب می‌شد و به گمان عده‌ای در این روستا نمی‌شد کاری اجتماعی پیش برد، کلی حرکت زیستی و فرهنگی رقم خورد.
به گفته درویش، روستای «لنگا» قدمت تاریخی هزارساله دارد.
وی خاطرنشان کرد: «لنگا» روستایی بود که مردم به سبب طرح خروج دام از جنگل به قاچاق چوب و مواردی از این دست روی آورده بودند، ولی امروز در روستا صفا و صمیمیت موج می‌زند. در این روستا پایگاهی شکل گرفت و کارگروه‌های ما 2 سال تلاش کردند. اکنون 2 ماه است که تفکیک زباله از مبدأ در این صورت می‌گیرد.

چانه‌زنی سمن‌ها با دولتی‌ها
این مهندس شهرسازی درباره حفظ شاخصه‌های روستایی در عصر ترکتازی تکنولوژی گفت: آسفالت برای روستاها توسعه نمی‌آورد و نبودن طویله در روستا هم ضامن توسعه نیست. اتفاقا  فرق بین روستا و شهر در همین شاخصه‌های جزئی است. وجود مرغ در حیاط خانه باید یک امر طبیعی در روستا باشد. خوداشتغالی در روستاها مهم‌ترین اصل است.
 این فعال اجتماعی خاطرنشان کرد: باید روستاها را به سمت پایدار شدن توسعه سوق دهیم. موضوعی که وجود دارد این است که دولتی‌ها از پایداری دوری می‌کنند، ولی سمن‌ها بر شاخصه پایداری اصرار دارند. هر کدام از این‌ها جدا از هم مفهومی ندارد.
درویش تصریح کرد: به هر حال ما جمعیت گسترده‌ای داریم که همه این‌ها باید کنار هم باشند. مفاهیم و تعریف‌های گوناگون از بهسازی، نوسازی، بازسازی و مرمت، همگی به دنبال توسعه پایدار روستایی است. باور دارم برای موفقیت هرچه بیشتر باید برنامه‌های بهسازی، نوسازی و مرمت بافت‌های روستایی هماهنگ و هم‌زمان با اجرای طرح‌های هادی، تهیه و اجرا شود.



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code