موضوعات
مرکزی

پیری زودرس ساختمان‌های استان

نویسنده: راضیه قربانی/ اراك – خبرنگار
خرابی‌های وسیع ناشی از زلزله را در هر دولتی تجربه کرده‌ایم، اما هیچگاه این تجربه‌ها درس عبرتی نشده است و همچنان اشتباهاتی به قیمت جان مردم را در ساخت و سازهای مسکونی و تجاری تکرار می‌کنیم...
1396/09/14
خرابی‌های وسیع ناشی از زلزله را در هر دولتی تجربه کرده‌ایم، اما هیچگاه این تجربه‌ها درس عبرتی نشده است و همچنان اشتباهاتی به قیمت جان مردم را در ساخت و سازهای مسکونی و تجاری  تکرار می‌کنیم.
یکی از راهکارهایی که برای ایمنی ساختمان‌ها عنوان می‌شود صنعتی ساز كردن ساختمان‌هاست، اما این نوع ساخت هم به دلیل هزینه‌های زیاد طرفدار ندارد، قطعا با وجود قیمت بالای مصالح ساختمانی و حمایت نشدن از سوی دولت روند ساخت و ساز تغییری نخواهد كرد.
چنانچه دولت در كیفت بخشی ساخت و سازها و صنعتی كردن ساخت ساختمان‌ها پیشگام نشود و توقع داشته باشد همه هزینه این کار را مردم از جیب خود بپردازند، قطعا اتفاق خاصی نخواهد افتاد.
بی‌شك دولت در ساخت و سازهای كیفی و صنعتی با مصالح با استاندارد و سازنده‌های بزرگ بیش از هر كس دیگری سود می‌برد، چرا كه اولا عمر ساختمان‌ها افزایش می‌یابد، در ثانی این ساختمان‌ها در برابر حوادث طبیعی و غیر طبیعی مقاوم هستند و هزینه‌های كمتری از نظر انسانی و مالی به دولت وارد می‌شود، برخلاف زلزله دردناك و اسفبار اخیر كرمانشاه كه لطمات جدی به دولت وارد كرد.
بنابراین دولت باید برای جلوگیری از ضرر و زیان‌های مالی و جانی مانند زلزله بم و كرمانشاه قیمت آهن و مصالح را پایین بیاورد و با نظارت دقیق و برخورد جدی ساخت و سازها را از لحاض كیفی ارتقا دهد.

نظارت اولیه در ساخت و سازها وجود ندارد
دکترای برنامه‌ریزی شهری می‌گوید: مسکن به معنای مطلوبیت زیستی، اقتصادی و اجتماعی است که دارای ثبات فرهنگی و اجتماعی باشد و خانواده را به همبستگی برساند، در غیر این صورت در چادر نیز می‌توان زندگی کرد.
«فتانه دانشمند» با اشاره به اهمیت طول عمر ساختمان‌هایی که در آنها زندگی می‌کنیم، بیان می‌كند: طول عمر ساختمان‌ها در کشورهای پیشرفته بیش از 100 سال و مقاومت آنها در برابر زلزله بسیار بالاست، زیرا ساخت و سازها صنعتی است و از مصالح استاندارد استفاده می‌شود، همچنین نظارت بسیار جدی است.
وی می‌افزاید: عمر مفید مسکن در ایران بسیار کوتاه است و به 30 سال هم نمی‌رسد، زیرا نظارت اولیه وجود ندارد و ساخت و سازها نیز به دلایل مختلف از جمله گرانی مصالح و آهن‌آلات چندان از كیفیت بالایی برخوردار نیست. در حالی که دولت برای كیفی‌سازی ساخت و سازها باید سرمایه‌گذاری کند و مصالح و آهن را ارزان كند تا مجبور نشود با وقوع هر حادثه‌ای همچون زلزله صدها برابر آن را هزینه کند.

عوامل کاهش ایمنی ساختمان‌ها
رئیس هیأت مدیره انجمن صنفی مسئولین حفاظت فنی، ایمنی و بهداشت کار استان نیز می‌گوید: یکی از موضوعات مهم در پیشگیری از بحران مربوط به استحکام ساختمان‌هاست که مدیریت بحران می‌تواند وارد عمل شود.
«ابوالفضل تکلو» بیان می‌کند: نظارت بر ایمنی ساختمان‌های در حال ساخت استان در حیطه وظایف شهرداری و نظام مهندسی ساختمان قرار دارد. یعنی مجوزهای فنی را مجریان و ناظرین نظام مهندسی ساختمان صادر می‌کنند.
رئیس هیأت مدیره انجمن صنفی مسئولین حفاظت فنی، ایمنی و بهداشت کار استان می‌افزاید: در ساخت و ساز اصولی وجود دارد و آنها را اداره کار و مجموعه HSE شهرداری، ناظرین و انجمن صنفی مربوط بررسی می‌کنند، اما اقدامات تخصصی و کیفی را نظام مهندسی ساختمان انجام می‌دهد.
تكلو اظهار می‌كند: سیستم مدیریت بحران 4 مرحله دارد که اصلی‌ترین آن پیشگیری است، اما در کشور ما فقط کمک‌رسانی و تعطیل کردن مدارس در هنگام بحران به بحث کشیده می‌شود.
وی ادامه می‌دهد: علت مشکل مذکور نیز آن است که در اکثر ستادهای مدیریت بحران و ستادهای واکنش در شرایط اضطراری از افراد متخصص در زمینه ایمنی و HSE استفاده نمی‌شود.
وی می‌افزاید: استفاده از افراد غیرمتخصص در مدیریت بحران باعث می‌شود راندمان این ستادهای مدیریت بحران کاهش یابد. در حالی که می‌توان از اتاق‌های فکری و تخصص مدیران و مسئولان HSE استفاده کرد.
رئیس هیأت مدیره انجمن صنفی مسئولین حفاظت فنی، ایمنی و بهداشت کار استان  در خصوص نقش آموزش در ایمنی تصریح می‌کند: دلایل حوادث به 3 دسته اعمال ناایمن با 88 درصد فراوانی، شرایط ناایمن و حوادث پیش‌بینی نشده با فراوانی 2 درصدی تقسیم می‌شود. در واقع می‌توان با آموزش خوب تا حدودی از حوادث ناشی از اعمال ناایمن پیشگیری کرد.

استانداردهای ایمنی فقط روی کاغذ می‌آیند
تكلو می‌گوید: ماتنها کاری که در برابر زلزله می‌کنیم این است که بعد از هر زلزله غم از دست دادن هموطنانمان را می‌خوریم. در حالی که بسیاری از این زلزله‌ها هر از چند گاهی در کشورهایی مانند ژاپن اتفاق می‌افتد، اما خسارت جانی مهمی در پی ندارد، زیرا آنها در حوزه مدیریت بحران به خوبی کار کرده و توانسته‌اند این سیستم‌ها را اجرایی کنند. در حالی که این موارد در کشور ما با نقص همراه است و استانداردها فقط روی کاغذ می‌آیند.

متولیان باید اخلاق حرفه‌ای و تعهد داشته باشند
عضو هیأت مدیره نظام مهندسی استان  و عضو شورای مرکزی نظام مهندسی کشور نیز در خصوص کوتاه بودن عمر ساختمان‌ها در ایران می‌گوید: عمر ساختمان‌ها به عواملی همچون طراحی و نظارت(که از وظایف نظام مهندسی است) مصالح ساختمانی استاندارد و نیروی انسانی ماهر به عنوان اجرا کننده، بستگی دارد.
«غلامحسن الله‌دادی» بیان می‌کند: علت زیاد بودن طول عمر ساختمان‌ها در کشورهای پیشرفته دارا بودن هر 3 عامل در کنار هم است. در حالی که در کشور ما این شرایط رعایت نمی‌شود و اخلاق حرفه‌ای و تعهد در كار سازندگان كمتر دیده می‌شود.
وی با اشاره به طول عمر کم و در حال تخریب بودن اکثر ساختمان‌های کشور می‌افزاید: ساختمان‌های با عمر 30 سال به این علت فرسوده هستند که در گذشته مصالح ساختمانی با امروز تفاوت داشت، البته هنوز هم ساختمان‌ها چندان مشكل ندارند، مگر این‌که تیر چوبی در آنها به کار رفته باشد.
عضو هیأت مدیره نظام مهندسی استان در رابطه با صنعتی ساز کردن ساختمان‌ها و حمایت‌های مالی دولت اظهار می‌كند: ساخت و ساز یک امر تخصصی است و باید کار را به مهندس کاردان سپرد که  این کار در حال انجام است و ساخت و ساز به دست مهندسان ذی‌صلاح سپرده می‌شود. در این صورت چیزی از استحکام ساختمان کم نمی‌شود، اما فرد غیر متخصص تنها به فکر جمع کردن کار و سود بیشتر است.
الله‌دادی ادامه می‌دهد: در زمینه استفاده از مصالح استاندارد رشد کرده‌ایم و بتن سازی با دست انجام نمی‌شود که با 20 یا 30 سال گذشته قابل مقایسه نیست، اما برای این‌که وضع بهتر شود باید افراد وظیفه‌شناس را تشویق کرد.
وی می‌گوید: نظام مهندسی مصالح استاندارد را فراهم می‌کند که اغلب داخلی هستند. این در حالی است كه با افزایش قیمت مصالح، در نهایت مردم که بهره‌بردار هستند، متضرر می‌شوند و اینجاست که نقش نماینده در جلوگیری از تضییع حق بهره‌بردار اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
عضو هیأت مدیره نظام مهندسی استان  راهکار اصلی را سپردن ساخت و ساز به دست مهندسان ذی‌صلاح می‌داند و بیان می‌كند: تا زمانی که کار ساختمانی را به مهندس ذی‌صلاح نسپاریم حتی اگر مصالح خوب و استاندارد باشد، باز هم با مشکل ایمنی روبه رو می‌شویم.
الله‌دادی می‌افزاید: اگر مهندس بر کار نظارت داشته باشد، تخلفی صورت نمی‌گیرد و اگر خطا شود پروانه ساخت سریعاً توسط نظام مهندسی باطل می‌شود.در مواقع رعایت نكردن ایمنی، مالک متضرر نخواهد شد، اما مهندس متضرر می‌شود. بنابراین باید به سمتی برویم که کار به دست مهندس ذی‌صلاح و باسواد و اجرایی سپرده شود.
وی اظهار می‌كند: در آیین‌نامه جدید وزارت مسکن که به دولت داده شده است، مجری به عنوان سازنده است و در صورت تخلف مهندس کارت قرمز می‌گیرد، نه مالک ساختمان که این مهم تخلفات ایمنی ساختمانی را کاهش می‌دهد.
این عضو شورای مرکزی نظام مهندسی کشور می‌گوید: نظام مهندسی موظف به نظارت است، البته بخشی از این وظیفه نیز بر عهده شهرداری است. ناظر در نظام مهندسی خلاف را به شهرداری گزارش می‌دهد تا شهرداری کار را متوقف کند، اما شهرداری گاهی اهمیت نمی‌دهد.
الله‌دادی بیان می‌كند: در قوانین جدید مبنی بر انتقال بخشی از وظایف نظارتی شهرداری به وزارت مسکن، اختیارات شهرداری در ساختمان کمتر می‌شود و وقتی وزارت مسکن ذی‌صلاح باشد ایمنی بهتر تحقق می‌یابد.

   وزارتخانه‌های دخیل در ساخت و سازها
رئیس هیأت مدیره انجمن صنفی مسئولین حفاظت فنی، ایمنی و بهداشت کار استان می‌گوید: ایمنی در ساختمان توسط وزارت تعاون پیگیری می‌شود، همچنین نظارت در ساخت واحدهای ساختمانی توسط نظام مهندسی ساختمان و مجریان صورت می‌گیرد تا کار بر اساس استانداردها انجام شود.
«ابوالفضل تکلو»  می‌افزاید: دولت کار نظارت را تفکیک کرده است و وزارتخانه‌های دیگر مانند وزارت کار، وزارت صنعت و معدن و وزارت بهداشت در این زمینه دخیل هستند، اما در شورای عالی حفاظت فنی کشور که در وزارت کار گنجانده شده باید آیین‌نامه مدیریت بحران تصویب و نقش متخصصین ایمنی و HSE در مدیریت بحران شناخته شود تا ساختمان‌ها با استفاده از نظرات تخصصی ساخته شوند و فجایعی كه در اثر زلزله در کرمانشاه رخ داد را شاهد نباشیم.



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code