موضوعات
کهکیلویه و بویراحمد

هنری برای زیستن

نویسنده: فرشته صادقی/ خبرنگار استان‌ها
هنرهای دستی ایرانی، سال‌ها است که گاه به سرعت و گاه به آهستگی، از نیازی اصلی به کالایی تزئینی بدل شده‌اند...
1396/05/04
هنرهای دستی ایرانی، سال‌ها است که گاه به سرعت و گاه به آهستگی، از نیازی اصلی به کالایی تزئینی بدل شده‌اند. روند رو به رشد مدرنیته، خود را به روستاها و شهرهای کوچک هم رسانده است و امروز، کارها با شیوه‌های نوین سریع‌تر راه می‌افتد و تهیه وسایل مورد نیاز زندگی، نیازی به روش‌های سنتی ندارد. با این وجود، هنرهای دستی، به عنوان بخشی مهم از فرهنگ و سبک زندگی سنتی ایرانی، بیانگر بخشی از هویت ایران زمین هستند و از این رو است که اگر تولید ابزارها و وسایل سنتی اگر بر مبنای نیاز هم نباشد، باید به عنوان کالایی در قالب صنایع دستی ادامه حیات دهد. این مسیری است که کشورهای گردشگر‌پذیر در پیش گرفته‌اند و حتی بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته از نمادهای سنتی‌شان به عنوان ابزاری برای معرفی فرهنگ خود و همچنین جذب گردشگر استفاده می‌کنند. هر گوشه از ایران، بنا به تنوع آب و هوایی و فرهنگی مردمانش، صنایع دستی ویژه‌ای دارد. اقوام عشایر در ایران، به عنوان جزئی پراهمیت در تاریخ کشور، دنیایی از صنایع دستی در فرهنگ خود دارند. از آن جایی که از قدیم، اهالی کوچ‌نشین، ساده‌ترین ابزارهای زندگی‌شان را به دست خود می‌ساختند و با ناهمواری‌های طبیعت به شیوه خود رو به رو می‌شدند. از هنرهای سنتی عشایر ایران، هنوز می‌توان در مناطقی سراغ گرفت. از یک طرف الزامات زندگی موجب می‌شود که همه، به استفاده از کالاهای صنعتی روی بیاورند و از طرف دیگر، هنر سنتی اقوام خود راهی درآمدزا برای رونق حیات اقتصادی آن‌ها است. از طرفی سپردن همه امور به نهادهای مسئول، یعنی پذیرفتن زمان طولانی انتظار به دلیل مشغله این دستگاه‌ها و یا هر دلیل دیگر، از آن طرف هم خود دست به کار شدن به معنی رو به رو شدن با مشکلاتی است که گاه نمی‌توان همه‌شان را پیش‌بینی کرد. اما می‌توان این انتظار را داشت که با به دست گرفتن امور، بتوانیم حمایت نهادهای مسئول را جلب کنیم. نی‌چیت‌بافی یکی از هنرهای سنتی عشایری است که مدتی است در استان کهگیلویه و بویراحمد در دست احیاست. این هنر دستی، توسط اهالی بومی احیا شده است و این حرکت، توجه سازمان میراث فرهنگی را نیز جلب کرده است. نی‌چیت‌بافی از قدیم برای تزئین سیاه‌چادرها استفاده می‌شده است. نی‌چیت علاوه بر وظیفه زیباسازی سیاه‌چادر، مسئول محافظت از آن هم بوده است و همچنین بخش‌های مختلف چادر را هم از یکدیگر جدا می‌کرده است. همچنین نی‌چیت بعد از گلیم، اولین زیرانداز است و برای پوشاندن کف سیاه‌چادرها هم استفاده می‌شود. برای تولید نی چیت از پشم رنگی یا خود رنگ و حصیر که تشکیل شده از نی‌های نازک و بلند است، استفاده می‌شود و نقش‌های بافته شده در آن بیشتر به‌صورت ذهنی و انتزاعی است. در نی‌چیت‌بافی، دانه‌های نی انتخاب شده را پس از دسته بندی از لحاظ رنگ و اندازه به ‌وسیله پشم رنگی یا ساده از ابتدا تا انتها می‌پیچند، بعد نی‌های پیچیده شده را کنار هم قرار می‌دهند و با نخ‌های پشمی می‌بافند. در آخر تبدیل به دیواری پر نقش و نگار می‌شود. در حال حاضر گاهی از کامواهای رنگی نیز برای تولید این محصول استفاده می‌شود که نوع نامرغوب آن برای آغل گوسفندان کاربرد دارد. بافت نی‌چیت، هنری زنانه است. زنان و دختران عشایر، نی‌ها را جمع‌آوری  و تعدادی سنگ هم تهیه می‌کنند برای پیچیدن تار و پود. بافت اصلی کار کسی است که در آن تبحر دارد و دیگران هم در بافتن به او کمک می‌کنند.  روستای دم مهد کهگیلویه با بیش از 56 خانوار، یکی از مناطقی است که این هنر در آن احیا شده است. حدود 12 نفر از اعضای خانواده روستای مهد کهگیلویه در جنوب استان کهگیلویه و بویراحمد هنر نی چیت بافی را با پشتکار و فعالیت شبانه‌روزی در روستای محل زندگی خود احیای کرده‌اند. علی‌مراد حق‌شناس و خانواده‌اش کسانی هستند که با شعار یک خانه یک کارخانه وارد این کار شده‌اند. حدود 3 سال قبل، حق‌شناس و خانواده‌اش این کار را در خانه خود آغاز می‌کنند و کم‌کم همه اعضای خانواده صاحب شغل می‌شوند. خانه کوچک و قدیمی‌ هم رفته رفته تبدیل به کارگاه تولیدی بزرگی شد. آن‌ها در کنار نی‌چیت‌بافی، بافت سیاه‌چادرها را هم انجام می‌دهند. نی‌ها را از نیزارهای اطراف روستایشان تهیه می‌کنند و سیاه چادرها را هم با موی بزغاله‌هایشان می‌بافند. به گفته این کارآفرین سالانه بیش از هزار متر مربع از این 2 محصول به ارزش چهارصد میلیون تومان در این روستا تولید می‌شود.  در این منطقه از  نی‌چیت و سیاه‌چادرهای اصیل و زیبا برای آرایش جشنواره‌ها، نمایشگاه‌ها، آئین‌ها و جشن‌های عروسی نیز استفاده می‌شود. در احیای این هنر، خانواده‌های عشایری فعالیت می‌کنند و محصول این کارگاه، علاوه بر تامین نیاز 12 هزار خانواده عشایری استان به استان‌های همجوار ازجمله فارس و اصفهان هم فرستاده می‌شود. نی‌چیت‌بافی در روستای پنج‌آب از توابع باشت در کهگیلویه و بویراحمد هم رواج دارد و نیازهای اقتصادی خانواده‌ها را تامین می‌کند. این روستا حدود
10 خانوار دارد و همه این خانوارها در زمینه نی‌چیت و سیاه‌چادربافی فعالیت می‌کنند.
در اینجا برای نی‌چیت بافی از چوب تراش‌ داده شده درختان بید هم استفاده می‌شود. آنچه سازمان میراث فرهنگی بر عهده گرفته، آموزش اهالی برای استفاده بهینه از هنر صنایع دستی و همچنین کمک به کارآفرینان برای دریافت تسهیلات هر چند اندک است. شیوه‌ای که اهالی این استان برای گذران زندگی برگزیده‌اند، نه تنها می‌تواند به اشتغالزایی کمک کند، که  ارائه شناسنامه‌ای از فرهنگ و هنر ایرانی است. آن‌ها هم هنرشان را به دیگران عرضه می‌کنند و هم آموخته‌اند از این طریق زندگی بگذرانند.



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code