موضوعات
خوزستان

نیشکر؛ ظرفیتی برای امنیت و توسعه پایدار خوزستان

نویسنده:
پس از انتشار گزارشی در روزنامه همشهری خوزستان با عنوان «زنگ خطر افزایش زهاب‌های نیشکر» در تاریخ 16 آبان، شرکت توسعه نیشکر و صنایع جانبی جوابیه‌ای برای دفتر روزنامه ارسال کرد که عیناً در زیر درج می‌شود...
1396/09/13
پس از انتشار گزارشی در روزنامه همشهری خوزستان با عنوان «زنگ خطر افزایش زهاب‌های نیشکر» در تاریخ 16 آبان، شرکت توسعه نیشکر و صنایع جانبی جوابیه‌ای برای دفتر روزنامه ارسال کرد که عیناً در زیر درج می‌شود.
احتراماً با توجه به انتشار مصاحبه‌ نماینده مردم محترم خرمشهر در مجلس شورای اسلامی تحت عنوان «زنگ خطر افزایش زهاب‌های نیشکر» در مورخ 16 آبان 1396، مطالبی در خصوص شرکت توسعه نیشکر مطرح شد که بدین‌وسیله توضیحاتی جهت روشن شدن ابعاد موضوعات طرح شده ارسال می‌گردد.
1 – نماینده مردم محترم خرمشهر در بخش‌هایی از این مصاحبه به پیامدهای فعالیت صنعت نیشکر در خوزستان اشاره نموده و بیان کرده اند: 42 هزار کیلومتر از اراضی مرغوب و قابل‌کشت غرب جاده خرمشهر به اهواز زیر زهاب نیشکر مدفون شده‌اند، سفره‌های آب زیرزمینی پرنمک شده و زمین‌ها را به شوره‌زار تبدیل کرده و کشت و کار مردم را خراب کرده است. در این زمینه چند نکته قابل ذکر است:
الف) شرکت توسعه نیشکر و صنایع جانبی در محدوده زمین‌هایی فعالیت نموده كه با فاصله تقریبی 3-17 كیلومتر از رودخانه كارون قرار داشته و به دلیل چندین قرن فرسایش خاك‌های سطحی و تبخیر شدید منطقه و تجمع نمک در سطح اراضی و میزان پایین بارندگی جهت شست‌وشوی زمین و عدم توان زهكشی طبیعی اراضی، خاك منطقه بسیار شور گردیده كه بر اثر بالا بودن سطح آب‌های زیرزمینی، این شوری سیر تصاعدی داشته است، به طوری كه 90 درصد خاك‌های محدوده فعالیت شرکت توسعه نیشكر در كلاس‌های 4 تا 6 قرار دارند كه جزو خاك‌های غیرقابل استفاده برای كشت و زرع محسوب می‌گردند. محدودیت شدید شوری و قلیایی و EC حدود 60 تا 70 هزار میكروموس بر سانتی‌متر از شاخصه‌های اراضی طرح بوده و هیچ گونه فعالیت کشاورزی در آنها صورت نمی‌گرفت.
ب) منطقه تخلیه زهاب: انتخاب این مناطق مرزی حسب درخواست مسئولان نظامی، انتظامی و سیاسی استان در سال1379 و با تایید وزارت محترم کشور و شورای عالی محترم امنیت ملّی بوده و مقرر گردیده است زهاب‌های یادشده در محدوده‌ مرز غربی از سه‌راهی کوشک تا جاده شهید صفوی در شمال شلمچه به منظور ایفای نقش پدافند غیرعامل گسترده شود. لذا این مهم با صرف هزینه‌ای بالغ بر 300 میلیارد ریال توسط این شرکت تحقق یافته است.
ج ) اراضی که زهاب نیشکر در آن کنترل شده رهاسازی شده عمدتاً جزء اراضی بسیار شور و لم‌یزرع بوده که در حال حاضر تبدیل به اکوسیستم زنده شده و تطابق اکولوژیکی قابل توجهی با شرایط منطقه پیدا کرده و از سویی موجب جلوگیری از تبدیل شدن این اراضی به کانون‌های ریزگرد شده و همچنین موجب تلطیف هوا و افزایش رطوبت نسبی منطقه و حتی باعث ایجاد اشتغال برای مردم منطقه گشته است، به طوری که هم‌اکنون در حدود 40 تا 50 خانوار از طریق ماهی‌گیری در این حوضچه‌های تبخیری ارتزاق می‌کنند و از جمله کانون‌های صیادی منطقه محسوب می‌گردد.
2 – نماینده مردم محترم خرمشهر در این مصاحبه عنوان کرده‌اند که «اجرای پروژه نیشکر کاری اشتباه بوده است.» در این زمینه نیز به نکاتی چند اشاره می‌شود:
الف) به دلیل نیاز كشور به شكر و جلوگیری از واردات آن، در سال 1362 شورای شكر تشكیل شد و طی مطالعاتی كه از سال 1363 تا 1365 توسط صندوق مطالعات شكر صورت گرفت، ضرورت تاسیس شركت توسعه نیشكر و صنایع جانبی به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید و این شركت در سال 1369 تاسیس و اجرای طرح مطالعاتی مذكور آغاز شد.
بند «هـ» تبصره 29 قانون برنامه اول، وزارت كشاورزی (وقت) را مكلف كرد تا به منظور خودكفایی در امر تامین شكر مورد نیاز كشور به ایجاد 7 واحد كشت و صنعت نیشكری به وسعت 84 هزار هكتار خالص كشت نیشكر و احداث كارخانه‌های شكر، تصفیه شكر، خوراك دام، تخته صنعتی (MDF) و كارخانه‌های بیوتكنولوژی مورد نیاز كشور از قبیل خمیرمایه و الكل با ظرفیت مناسب اقدام، و خوشبختانه این شرکت توانسته اکثر طرح‌های مد نظر سهامداران را به بهره‌برداری برساند و از لحاظ اقتصادی در مسیر رشد و شکوفایی قرار دهد و در سایه تولید پایدار موجبات اشتغال پایدار بیش از 18 هزار و 800 نفر را فراهم آورد.
ب) ارزش اقتصادی صنعت نیشکر در عرصه ملی تنها به تامین بیش از 50 درصد شکر تولیدی کشور خلاصه نمی‌شود، بلکه تولید بیش از 33 میلیون لیتر الکل طبی و صنعتی در کشور، ظرفیت تولید 10 هزار تن خمیرمایه، ظرفیت تولید 132 هزار متر مکعب MDF و بیش از 50 هزار تن خوراک دام، توسعه نیشکر را به عنوان بزرگ‌ترین تولید کننده شکر، الکل و خمیرمایه در کشور قرار می‌دهد.
ج) از مجموع 2/14 میلیون تن محصولات زراعی و باغی استان خوزستان که باعث شده این استان در صدر تولیدکنندگان کشاورزی کشور قرار بگیرد، بیش از 7 میلیون تن آن نیشکر است. به عبارت دیگر، نیشکر به تنهایی نیمی از محصولات زراعی استان را تشکیل می‌دهد و از سوی دیگر، صنعت نیشکر استان در مجموع نیمی از شکر تولیدی کشور را نیز تولید می‌کند.
موارد یادشده تنها بخشی از فعالیت‌های این شرکت در شکوفایی و رونق اقتصادی کشور و خوزستان است. لذا با چنین ظرفیتی اگر نگوییم ابعاد اقتصادی صنعت نیشکر در کشور بی‌نظیر است، حداقل می‌توان گفت کم‌نظیر است. البته موارد یادشده به غیر از ظرفیت‌های صنایع پایین‌دستی نیشکر است.
3 – نماینده مردم محترم خرمشهر در بخش دیگری از مصاحبه خود، آمار اشتغال افراد بومی در شرکت توسعه نیشکر را ناصحیح قلمداد کرده است. درباره وضعیت اشتغال در صنعت نیشکر خوزستان باید گفت این صنعت در کل استان خوزستان اشتغالی بالغ بر 40 هزار نفر به طور مستقیم و تقریبا به همین میزان اشتغال غیرمستقیم ایجاد کرده است و از این تعداد میزان اشتغال، در مجموع حدود 18 هزار و 800 نفر در این شرکت در حال فعالیتند که از این تعداد 99/6 درصد نیروهای بومی و 0/4 درصد را نیروهای غیربومی تشکیل می‌دهند.
4 - نماینده مردم محترم خرمشهر در مجلس شورای اسلامی در بخشی دیگر از مصاحبه یاد شده، به موضوع زهاب نیشکر ورود کرده و اظهار داشته‌اند: «7 واحد بزرگ کشت‌ و صنعت ‌نیشکر که پس از جنگ تحمیلی در جلگه ‌خوزستان ایجاد شده و در حال توسعه و گسترش روزافزون هستند، در سطح زیر کشتی معادل 150 هزار هکتار، علاوه بر بلعیدن مقادیر چشمگیری از منابع آب خوزستان، موجب تولید میلیاردها متر مکعب زهاب می‌شوند.»
در این زمینه قابل ذکر است که زهاب‌های کشاورزی پیامدهای غیرقابل کنترلی برای اکوسیستم نیستند. به‌خصوص در کشت نیشکر که از روش‌‌های کنترل بیولوژیکی و عمدتاً روش‌های همخوان با اکوسیستم استفاده می‌شود، می‌توان از زهاب‌ها بهره‌برداری مناسبی کرد. همچنان که راندمان تولید 4 تن در هکتار گندم با استفاده از زهاب نیشکر نتیجه همین بهره‌برداری مناسب است و می‌توان به بهره‌گیری از شیوه‌های مناسب علمی و در همکاری با محققان از پیامدهای غیرقابل کنترل به نفع توسعه پایدار و متوازن با در نظر گرفتن شرایط زیست‌محیطی بهره برد.
همچنین گفتنی است سطح زیر کشت نیشکر این شرکت در مجموع 70 هزار هکتار است و زهاب‌ها همچنان که سازمان یونسکو در سال 2017 تأکید کرده است، منابعی تجدیدپذیر و به منزله فرصت‌هایی برای توسعه پایدار محسوب می‌شوند. لذا با شیرین شدن تدریجی این زهاب‌ها، فرصت‌های قابل توجهی ایجاد شده است که این شرکت در حد توان خود از آن بهره خواهد برد.
حسین محمدزاده
مدیر روابط عمومی شرکت توسعه نیشکر و صنایع جانبی



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code