موضوعات
خوزستان

مقصر تنگی نفس پاییزه کیست؟

نویسنده: مجتبی اورکی/ استاد دانشگاه در خوزستان
با اعلام پیش‌بینی سازمان هواشناسی خوزستان و با آغاز آخرین ماه فصل پاییز، نخستین باران پاییزی امسال در اهواز و برخی شهرهای خوزستان بارید و طبق مصوبه کارگروه سلامت استان و به پیشنهاد دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز از ماه‌ها قبل، هرس درختان کنوکارپوس در شهرها در دستور کار شهرداری‌ها قرار گرفت...
1396/09/01
با اعلام پیش‌بینی سازمان هواشناسی خوزستان و با آغاز آخرین ماه فصل پاییز، نخستین باران پاییزی امسال در اهواز و برخی شهرهای خوزستان بارید و طبق مصوبه کارگروه سلامت استان و به پیشنهاد دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز از ماه‌ها قبل، هرس درختان کنوکارپوس در شهرها در دستور کار شهرداری‌ها قرار گرفت.
کنوکارپوس که گیاه غیربومی عجیب و غریبی است و در طی سالیان اخیر، کشت آن در معابر، خیابان‌ها و پارک‌های شهر اهواز به طرز شگفت‌انگیزی افزایش یافته است، از آنجا در مظان اتهام ایجاد اختلالات تنفسی پس از نخستین بارش باران‌های پاییزی قرار گرفت که گرده‌افشانی و فصل باروری آن به صورت تقریبی مقارن با زمان بارش نخستین باران‌های پاییزی است و همزمانی این دو پدیده سبب رخداد فعل و انفعالاتی در گرده‌های آزادشده این گیاه و پراکنش وسیعشان در هوا و ایجاد حساسیت و تنگی نفس در تعدادی از شهروندان می‌شود.
نکته قابل تامل این است که دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز هیچگاه در گزارش‌ها و داده‌های خود به این موضوع که کنوکارپوس آلوده‌کننده هواست یا صنایع نفتی، گازی، پتروشیمی و نیشکر آلاینده هوا نیستند، اشاره‌ای نکرده است، بلکه تمام منظور و مقصود دانشگاه از مطرح کردن موضوع کنوکارپوس این است که روشن كند علت ایجاد اختلال تنفسی متعاقب بارش نخستین باران‌های پاییزی (تکرار می‌کنم: متعاقب بارش نخستین باران‌های پاییزی و نه در ایام دیگر سال) در تعداد قابل توجهی از شهروندان در سال‌های ١٣٩٢، ١٣٩٣ و ١٣٩٤ وجود گرده‌های فراوان این گیاه غالب، در هواست که وجود این گرده‌ها پس از بارش باران سبب بروز حساسیت و پدیده‌ای به نام «آسم پس از طوفان» می‌شود.

کدام آلاینده مقصر است؟
اینکه صنایع مختلف موجود در استان آلاینده هوا هستند و این آلودگی‌ها می‌تواند آثار مخربی بر سلامت شهروندان داشته باشد موضوع دیگری است که همواره در محافل و برهه‌های زمانی مختلف در موردش بحث و بررسی شده است، اما باید دقت کرد که این آلاینده‌ها که سالیان سال است وجود دارند و فعالیت می‌کنند و در تمام مواقع سال آثار زیان‌بارشان را بر سلامت انسان بر جا می‌گذارند، هیچ‌وقت پس از بارش نخستین باران پاییزی موجب ایجاد اختلال تنفسی آن هم در چنین حجم بالایی از مراجعان به اورژانس‌ها نشده‌اند. این معضل نوظهور از سال ١٣٩٢ ایجاد شد.
تمام هم و غم دانشگاه نیز همین است که بتواند علت دقیق ایجاد اختلالات تنفسی در برخی از شهروندان پس از بارش نخستین باران‌های پاییزی را بیابد و با اتخاذ تصمیمات کاربردی، از بروز آن جلوگیری کند.
در سال گذشته با ارائه پیشنهاد هرس كنوكارپوس‌ها توسط دانشگاه و همراهی و حمایت استانداری، اداره کل حفاظت محیط‌‌ زیست استان و شهرداری‌ها و اقدامات صورت گرفته در این زمینه در كنار برخی اتفاقات جانبی از جمله بارش دیرهنگام نخستین باران پاییزی، میزان مراجعان تنفسی به اورژانس بیمارستان‌ها به میزان ٨٠ درصد نسبت به سال قبل از آن کاهش پیدا کرد.

هرس کنوکارپوس‌ها
اگر آلاینده‌های صنعتی، مقصر بروز تنگی نفس پس از نخستین باران‌های پاییزی بودند که باید سال گذشته حجم مراجعان دچار تنگی نفس افزایش بیشتری نسبت به سال‌های قبل پیدا می‌کرد، چراکه نخستین باران پاییزی در سال ١٣٩٥ دیرتر از معمول (دهه دوم آذرماه) بارید و غلظت تجمیعی آلاینده‌ها در آن زمان افزایش بیشتری یافته بود.
با این حال، دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز به عنوان متولی حفظ و ارتقای سلامت بخش قابل توجهی از شهروندان استان، علت تنگی نفس رخ‌داده پس از نخستین باران‌های پاییزه را واقعه آسم پس از طوفان که ناشی از افزایش غلظت گرده‌های گیاهی در هوا، شكسته شدن و ریز شدنشان بر اثر مواجهه با قطرات باران و تنگی نفس به علت حساسیت مجاری تنفسی به این نوع آلرژن است، گزارش کرد.
در مردادماه ١٣٩٥، کارگروه سلامت استان به پیشنهاد این دانشگاه، مصوبه‌ای به تصویب رساند که طبق آن، شهرداری‌ها موظف شدند درختان کنوکارپوسی را که امکان گلدهی دارند با دریافت دستورالعمل علمی از دانشکده کشاورزی دانشگاه شهید چمران اهواز به گونه‌ای هرس کند که امکان گلدهی آنها در فصل پاییز که مقارن با نخستین بارش‌هاست، گرفته شود تا بدین ترتیب توان آزادسازی حجم بالای گرده‌های این گیاه که فراوان در شهر دیده می‌شود، خنثی شود. این مصوبه در مردادماه سال جاری برای اجرای مجدد به تصویب رسید.

پروتکل پیشگیرانه بروز اختلالات تنفسی
از سوی دیگر، پروتکل پیشگیرانه بروز اختلالات تنفسی توسط گروه‌های آموزشی ریه و طب اورژانس دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز طبق استانداردهای لازم در کنار پروتکل درمانی این نوع مراجعات تدوین شد، فرمت نوشتاری و الگوریتمی آن به میزان مورد نیاز تکثیر شد و در اختیار مراکز بهداشتی و درمانی مدنظر در سراسر استان قرار گرفت و همچون سال گذشته از مهرماه، فراخوانی از سوی دانشگاه مبنی بر لزوم مراجعه افراد با سابقه مشکلات تنفسی در سال‌های قبل به مراکز بهداشتی و درمانی اعلام شد تا این افراد به مراکز مذکور مراجعه و برای آنها داروهای مناسب تجویز شود و درمان پیشگیرانه خود را شروع کنند. این کار برای این بود که با کنترل بیماری تنفسی افراد سابقه‌دار و شروع مصرف داروهای لازم توسط آنها بخشی از بار مراجعان تنفسی کاهش یابد.

مراقبت‌های لازم
اما از آنجا که گفته می‌شود «احتیاط شرط عقل است»، بهتر است امسال نیز موقع بارش باران‌های پاییزی مراقب تنفس خود باشیم و به منظور پیشگیری از بروز مشکلات احتمالی تنفسی، پس از نخستین باران‌ها، تا حد ممکن از خانه خارج نشویم، درها و پنجره‌ها را بسته نگه داریم، در صورت ضرورت خروج از منزل از ماسک مناسب استفاده کنیم و اگر مشکل تنفسی داریم، حتما داروهایمان را به‌موقع مصرف کنیم.
امید است امسال پس از بارش نخستین باران‌های پاییزی، با تدابیر اندیشیده‌شده و سیاستگذاری‌های منسجم و حمایت‌های فرابخشی صورت‌پذیرفته، تعداد بیماران در مقایسه با سال گذشته کاهش قابل توجهی یابد تا حداقل دیگر شاهد بروز چنین معضلی در خوزستانی که مشکلات کم ندارد، نباشیم.




ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code