موضوعات
خوزستان

سدسازی را متوقف کنید

نویسنده: نادره وائلی زاده/خبرنگار
۲۳ اسفند ماه برابر با ۱۴ مارس به عنوان «روز جهانی حفاظت از رودخانه‌ها در مقابل سدسازی» نامگذاری شده است. در این روز جهانی فعالان محیط زیست در مورد خطراتی که رودخانه‌ها را تهدید می‌کند هشدار می‌دهند.
1393/12/23
 خوزستان با داشتن بیشترین سدهای کشور یکی از بزرگ‌ترین قربانیان سدسازی تلقی می‌شود. آثارش را امروز با خشک شدن رودخانه‌های کارون، کرخه و جراحی و آواره شدن روستائیان سد دز، کارون ۳ و گتوند می‌توان بیش از همیشه لمس کرد. «کارگاه محیط زیست و توسعه پایدار در طرح‌های توسعه» در آستانه این روز در سازمان آب و برق خوزستان تشکیل شد تا نظریه «سد = آبادانی و پیشرفت» را که از سه ده ه پیش با اعتراض مردم و گروه‌های طرفدار محیط زیست به چالش کشیده شده بود دوباره به نقد بکشد.
مدیرکل آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست در این نشست با بیان اینکه اولویت کنونی کشور ساخت سدهای بیشتر نیست اظهار کرد: به جای سدسازی، اجرای طرح‌های انتقال آب بین حوزه‌ای این بخش کشاورزی است که باید سامان گیرد زیرا راندمان آبیاری بسیار پایین و ضایعات کشاورزی بسیار زیاد است. «محمد درویش» تصریح کرد: بزرگ‌ترین آرمان کشوری که در اقلیم خشک است را کشاورزی قرار دادیم و برای توسعه کشاورزی سدهای بزرگ بنا کردیم. در حالی که بر اساس مزیت‌های نسبی کشور می‌توانستیم از ۴۶۰۰ کیلومتر مرزآبی، استحصال انرژی‌های نو به جای ساختن سدهای برقابی، جذابیت‌های تجاری سرزمین و تقویت کسب و کار سبز بهره بگیریم.وی همچنین مشکلات سد گتوند و شور شدن آب کارون را یادآوری و اظهار کرد: بنا به گفته مدیرکل سابق محیط زیست خوزستان، سد گتوند بدون ارائه ارزیابی زیست محیطی آبگیری شده است.وی با انتقاد از سد گتوند، به ادعای مدیران این سد مبنی بر اینکه گتوند افتخار مهندسی کشور و یک شاهکار است، اشاره کرد و افزود: درباره کارایی این سد حرفی نداریم اما باید به اثربخشی آن هم توجه کرد. این سازه چه دردی از مردم دوا کرده و تا چه اندازه نگرانی‌های مردم خوزستان را رفع کرده است؟
درویش با اشاره به روستاییانی که در اثر آبگیری سد گتوند آواره شده‌اند، اظهار کرد: این سازه که با هزینه بیش از ۳ هزار میلیارد تومان تا سال گذشته عنوان گران‌ترین پروژه کشور را یدک می‌کشید نتوانست با پرداخت چند میلیون تومان پول به مردم منطقه، مشکل روستائیان را حل کند.وی درادامه درباره اعتراض دوستداران و انجمن‌های محیط زیست به ساخت سد خرسان۳ بر روی سرشاخه‌های کارون گفت: مجموع آبدهی کارون ۹ میلیارد تا ۱۱ میلیارد مترمکعب است و سدهای ساخته شده روی این رودخانه گنجایش ۱۴ میلیارد مترمکعب را دارند به این ترتیب عملا آبی پشت سد جمع نخواهد شد.درویش با بیان اینکه برای ساخت سد خِرسان ۳ می‌خواهند ۲هزار میلیارد تومان هزینه کنند، اظهار کرد: پاسخ استاندار به اعتراض انجمن‌ها این بود که نباید استان چهارمحال را از سرمایه گذاری ۲هزار  میلیاردتومانی محروم کرد.
از دارکوب سرسرخ تا کارون
این عضو هیات علمی مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور با اشاره به تحقیقات انجام شده در مرکز مطالعات صفی آباد اظهار کرد: این تحقیقات روی یکی از ارقام گندم نشان داد که گونه‌ای قارچ از سال ۸۰ روبه کاهش گذاشته تا اینکه در سال ۸۶ ناپدید شده است. مطابق نتایج این تحقیق، ریزگرد‌ها باعث نابودی این قارچ‌ها بوده‌اند.به گفته وی، این مساله می‌تواند نشانگر این باشد که ریزگرد‌ها ممکن است میلیون‌ها قارچ مفید را از بین ببرند و از همه مهم‌تر  این‌کهریزگرد‌ها چه اثر مخربی روی انسان‌ها می‌توانند داشته باشند.
وی با اشاره به ارتباط بین جمعیت دارکوب‌های سرسرخ و درختان بلوط بر اساس مطالعات گفت: از بین رفتن جنگل‌های بلوط نیز مقدمه نابودی رودهای غرب کشور از جمله کارون و کرخه است. بزرگ‌ترین مهاجرت‌ها به مرکز کشور نیز می‌تواند بد‌ترین تبعات آن باشد.
گام به گام تا بحران
درویش با بیان اینکه هرساله نمودارهای بحران آب در کشور از سوی وزارت نیرو منتشر می‌شود، گفت: این نمودار‌ها سند خواب بودن متولی آب کشور است. در حالی که حتی هشداری نسبت به وضعیت آب نیز داده نشده است.وی اظهار کرد: استفاده از ۲۰ درصد ذخیره آب کشور مجاز و مصرف اندوخته آبی تا ۴۰ درصد قابل تحمل است این در حالی‌است که بر اساس اعلام وزارت نیرو ۸۵ درصد منابع آبی کشور را مصرف می‌کنیم. به عبارتی در نیم قرن اخیر، ذخیره هزار ساله خود را مصرف کرده‌ایم.درویش اضافه کرد: ۱۸ میلیون درخت بلوط در زاگرس از بین رفته‌اند. ۹۰ درصد ذخیره جانوری کشور نیز از بین رفته است. تقریبا همه تالاب‌های کشور را از دست داده‌ایم. در ۶۰ دشت اصلی کشور نیز عمق آب زیرزمینی ۲ متر افت کرده است و ریزگرد‌ها دمل این رخداد هستند.
اقدام عملی برای هورالعظیم
از سوی معاون مطالعات پایه و طرح‌های جامع منابع آب، دخالت سازمان حفاظت محیط زیست برای کنترل مصارف بالادست حوزه رودخانه کرخه را خواستار شد. «هوشنگ حسونی‌زاده» با اشاره به وضعیت بحرانی رودخانه کرخه در خوزستان و تالاب هورالعظیم، بر آغاز عملیات احیای هورالعظیم تاکید کرد و گفت: سازمان محیط زیست پذیرفته که عامل بخشی از ریزگرد‌ها، خشک شدن تالاب هورالعظیم است بنابراین باید با هر شیوه‌ای که می‌داند سهم مصارف بالادست حوزه رودخانه کرخه را در استان‌های مجاور کاهش دهد.وی عنوان کرد: در صورت تامین بخشی از حقابه کرخه در بالادست، سازمان آب و برق خوزستان نیز تعهد می‌کند که حقابه هورالعظیم را در تابستان تامین و هور را پرآب کند.حسونی‌زاده با انتقاد از عملکرد سازمان حفاظت محیط در گذشته اظهار کرد: مجوز اجرای طرح‌های توسعه در خوزستان را این سازمان صادر کرده است.معاون سازمان آب و برق با اشاره به ساخت کارخانه فولاد شادگان در اراضی تالاب بین‌المللی  شادگان، افزود: خوزستان را در اجرای این طرح‌ها مبرا می‌دانم و این مرکزنشینان هستند که تصمیم گیری کردند.وی رودخانه کارون را باارزش‌ترین رودخانه خوزستان دانست و تاکید کرد: خوزستانی‌ها بافت عشایری دارند و کارون برای ما بسیار ارزشمند است.حسونی‌زاده تصریح کرد: در زمانی که سازمان محیط زیست وجود نداشت این سازمان آب و برق بود که ۲۰ سال آینده را پیش بینی کرد و به متولیان هشدار داد.وی اضافه کرد: ما در سال ۶۰ گزارش دادیم که اجرای طرح توسعه نیشکر، خوزستان را نابود می‌کند اما توجهی به این گزارش‌ها نشد و اکنون می‌بینیم که این طرح چه مشکلاتی ایجاد کرده است.
بی‌اعتنایی به هشدار سد گتوند
حسونی‌زاده تاکید کرد: همکاران ما در معاونت مطالعات در سال ۸۲ و زمانی که ساخت سد گتوند در مراحل اولیه بود و فقط تونل‌های انحراف ساخته شده بود، طی گزارشی به وزیر نیرو اعلام کردند که در این محل گنبدهای نمکی وجود دارد که اثرات سویی برای خوزستان دارد اما دیدیم که این سد ساخته شد و امروز آثارش را شاهد هستیم.وی گفت: خطاهایی در گذشته بوده که همه باید بپذیرند و فرافکنی نکنند تا این مسائل متوقف و اصلاح شود.



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code