موضوعات
خراسان رضوی

بیابان‌زایی و کم‌آبی؛ مهم‌ترین بحران‌های خراسان

نویسنده: جواد افتخاری خراسان‌رضوی-خبرنگار
بهره‌برداری بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی و کسری مخازن، پایین آمدن کیفیت منابع آب زیرزمینی در همه دشت‌ها، آلودگی خاک و هوا و همچنین فقدان جایگاه آمایش سرزمین در برنامه‌های توسعه استان از مهم‌ترین تهدیدات زیست محیطی به شمار می‌رود که خراسان رضوی با آن روبه‌رو است....
1396/03/28
   بهره‌برداری بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی و کسری مخازن، پایین آمدن کیفیت منابع  آب زیرزمینی در همه دشت‌ها، آلودگی خاک و هوا و همچنین فقدان جایگاه آمایش سرزمین در برنامه‌های توسعه استان از مهم‌ترین تهدیدات زیست محیطی به شمار می‌رود که خراسان رضوی با آن روبه‌رو است.
در همین خصوص مدیر کل دفتر آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست بیابان‌زایی، بحران منابع آبی و آلودگی هوا را از مهم‌ترین بحران‌های محیط زیستی کشور و خراسان دانست و افزود: در کنار این موارد با بحران زباله نیز مواجهیم که بسیار شدید است.
«محمد درویش» همچنین به بحران افت کیفی منابع آبی که به دلیل استفاده بیش از حد سموم و آفت کش‌ها اتفاق افتاده اشاره کرد و گفت: متاسفانه آنگونه که باید خطر محیط زیست  از سوی مردم جدی گرفته نشده است.
این مقام مسئول با اعلام این‌که هنوز بحران محیط زیست در شمار مطالبات راهبردی مردم قرار نگرفته است، بیان کرد: تا زمانی که این اتفاق نیفتد نمی‌شود انتظار داشت بحران‌هایی که از آنها یاد کردیم کاهش یابد.
وی گفت: ابتدا باید کاری کنیم که مردم نسبت به بحران‌ها حساس شوند. سپس مطالبه جدی‌شان از نمایندگان مجلس و رئیس جمهور این باشد که اولویت تصمیم‌گیری‌ها را حل بحران‌های محیط زیستی قرار دهند.
درویش در ادامه با اشاره به این‌که از نظر انتشار گازهای گلخانه‌ای ایران جز 9 کشور نخست انتشار دهنده در دنیاست، اظهارکرد: ایران در نرخ بیابان زدایی جزو اولین کشورهای جهان و در زمینه مصرف پلاستیک جز 5 کشور نخست است. همچنین در پرت انرژی، ایرانی‌ها 17 برابر شهروندان ژاپنی انرژی هدر می‌دهند.
وی با اعلام این‌که در بسیاری مؤلفه‌ها ایرانی‌ها وضع خوبی ندارند، بر کاهش استفاده از کیسه‌های پلاستیکی تأکید کرد و افزود: هر چند ایرانیان در فهرست پر جمعیت‌ترین کشورهای جهان هفدهم هستند،  اما در ردیف 5 کشور نخست مصرف‌کننده کیسه‌های پلاستیکی قرار دارد.
مدیر کل دفتر آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست با بیان این‌که هر ایرانی 3برابر هر شهروند کره‌زمین پلاستیک مصرف می‌کند ، اظهار کرد: مصرف پلاستیک موجب مصرف بیشتر انرژی، آب و انتشار گازهای گلخانه‌ای، سیل خیزی و آلوده کردن خاک می‌شود.
وی با بیان این‌که باید به سراغ استفاده از دوچرخه و سرویس‌های حمل و نقل عمومی رفت، افزود: هنوز هم دیر نشده و می‌توانیم کشور را به جایگاه اصلی خود برسانیم.
درویش اظهار کرد: اگر امروز جمعیت حیواناتی همانند کل و بز، قوچ و میش، گوزن و یوزپلنگ، خرس، کفتار و گرگ برخلاف زمانی که کلنگ سازمان حفاظت محیط زیست به زمین زده شد و مجموع این گونه‌ها 1/3 میلیون برآورد می‌شد به کمتر از 110 هزار رأس کاهش یافته گناه ماست که نتوانستیم فرهنگ اصیل و ارزشمند را به نسل دیروز و امروز آموزش دهیم.

نشست زمین
مدیر کل دفتر آموزش و مشارکت مردمی سازمان حفاظت از محیط زیست کشور از مهم‌ترین نتایج استفاده بی‌رویه از ذخایر زیرزمینی آب را فرونشست زمین دانست و اظهار کرد: میزان نشست زمین در برخی مناطق ایران مانند استان فارس ۱۴۰ برابر استاندار جهانی و در تهران ۹۰ برابر آن است؛ یعنی تهران سالانه ۳۶ سانتی‌متر نشست زمین دارد.
وی گفت: بدون شک می‌شود با هر شرایطی زندگی و معیشت پایدار تأمین کرد بدون این‌که منجر به تخریب غیر قابل جبران محیط زیست شود.
مدیرکل دفتر آموزش و مشارکت مردمی سازمان حفاظت از محیط‌زیست کشور گفت: اگر بتوانیم نظام آموزش و پرورش را متحول کرده و مدارس طبیعت را جایگزین نظام ابتدایی کنونی کنیم می‌توان امیدوار بود که وضع کشور در عرصه محیط‌زیست تغییر کند.

آب؛ مهم‌ترین چالش زیست محیطی
در ادامه عضو هیأت ‌علمی دانشگاه منابع طبیعی و محیط‌زیست دانشگاه بیرجند؛ با بیان این‌که اکنون مهم‌ترین چالش زیست‌محیطی خراسان رضوی بحران آب است که نتیجه حداقل 30سال بهره‌برداری نادرست از منابع آبی و به خصوص منابع آبی زیرزمینی استان است، افزود: خراسان رضوی سالانه با 1/2 میلیارد مترمکعب کسری مخازن آب زیرزمینی روبه‌رو است.
«هادی معماریان» با بیان این‌که حدود 20 درصد کسری مخازن به دلیل برداشت از چاه‌های فاقد پروانه و غیرمجاز صورت می‌گیرد و مابقی کسری مخازن آب مربوط به برداشت از چاه‌های دارای پروانه بهره‌برداری و مازاد بر ظرفیت آبخوان‌ها است، افزود: اکنون حدود 85 درصد نیازهای استان از منابع آب زیرزمینی تأمین می‌شود که این نیازها در3 دسته عمده آشامیدنی، بهداشت و صنعت و کشاورزی قرار می‌گیرد.
وی در ادامه با اشاره به مهم‌ترین مشکلات و موانع کلی در بخش محیط زیست، گفت: پایین بودن آگاهی عمومی مدیران، طراحان و برنامه‌ریزان درباره مقوله محیط زیست، استقرار غیر کارشناسانه فعالیت‌های اقتصادی با توجه به موقعیت جغرافیایی برخی از آنها که کارخانه‌های فولاد استان نمونه بارز آن به شمار می‌رود و بهره‌برداری بی‌رویه و غیر اصولی از منابع کشور از جمله مهم‌ترین مشکلات و موانع کلی در بخش محیط زیست است.
این استاد دانشگاه همچنین کمبود نیروهای متخصص و شایسته در امر کنترل منابع محیط زیستی، ضعف قوانین و مقررات مدون و ملاحظات زیست محیطی در سیاست‌ها و برنامه‌های کلان، منطقه‌ای و محلی، فقدان برنامه‌های زمانی برای نظارت بر مسائل زیست محیطی، عدم استقلال سازمان‌ها و کارگزارانی که اداره امور حفاظت از محیط زیست را بر عهده دارند، عدم به‌کارگیری نیروهای متخصص لازم و کافی در رشته‌های مهندسی طراحی محیط، محیط زیست، منابع طبیعی را از دیگر مشکلات در این حوزه دانست.
وی در ادامه شکار، معرفی گونه‌های غیربومی،نبود هماهنگی دستگاه‌های ذیربط در نظارت بر ورود و خروج ذخایر ژنتیکی، چرای بی رویه دام، عدم ممیزی و تفکیک دقیق منابع ملی و تغییر کاربری اراضی، جزیره‌ای شدن زیستگاه‌ها و قطع کریدورهای حیات وحش به علت عدم رعایت اصول محیط‌زیستی در طرح‌های عمرانی و ریزگردها و آلودگی نوری و صوتی را از عوامل تهدید‌کننده تنوع زیستی در خراسان‌رضوی دانست.
معماریان همچنین با بیان این‌که بررسی شاخص‌ها نشان می‌دهد وضع نابسامان محیط زیست، آینده پرچالشی را برای کشور و خراسان رضوی رقم خواهد زد، گفت: با مقایسه ابعاد مختلف پیامدهای چالش‌های زیست محیطی، این عامل مهم را به مراتب مخرب‌تر و خطرناک‌تر از هر نوع تهدیدی می‌توان برشمرد.
وی عنوان کرد: اگر تدبیری برای اصلاح روند فعلی ساختارهای زیست محیطی کشور اندیشیده نشود، حجم گسترده خسارت‌های ناشی از تخریب زیست بوم‌ها، نابودی گونه‌های زیستی و جانوری بومی، برهم خوردن امنیت غذایی و بروز انواع ناهنجاری‌های اجتماعی و امنیتی، بیش از هر تهدید دیگری کشور را تحت تأثیر خود قرار خواهد داد.
این استاد دانشگاه عنوان کرد: بر اساس پیش بینی‌های بانک جهانی، تخریب محیط زیست در ایران بین 5 تا 10 درصد تولید ناخالص کشور را کاهش خواهد داد.
وی در ادامه برای حفظ بهتر محیط زیست پیشنهاد کنترل درست و صحیح جهانی شدن و تقویت سازمان‌های بین‌المللی مربوط به محیط زیست، تشویق بخش خصوصی برای مشارکت، همکاری و سرمایه‌گذاری اقتصادی در بعد مسائل زیست محیطی، تهیه و تنظیم برنامه‌های کلان در حیطه مسائل زیست محیطی و نظارت عالیه بر آنها بدون دخالت در کارهای اجرایی و نزدیک کردن دیدگاه مسائل زیست محیطی به دیدگاه طراحی، برنامه‌ریزی و امور اجرایی را داد.
معماریان همچنین پیشنهاد ایجاد شرایطی كه بتوان دیدگاه سیستمی را در مسائل زیست محیطی پیاده كرد، واگذاری وظایف جدید به سازمان‌های حفاظت از محیط زیست منطبق با قوانین و مقررات کشورهای توسعه یافته به طوری که به امور اداری وارد نشود و بهبود شرایط کار و استفاده از پتانسیل‌ها و قابلیت‌های متخصصان در حیطه مسائل زیست محیطی را داد.



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code