موضوعات
خراسان رضوی

يك بازسازي به بلنداي 22 سال

بافت فرسوده اطراف حرم، چشم انتظار عملی شدن وعده‌هاست

نویسنده:
مشهد‌ـ سيد حميد حسيني‌ـ خبرنگار همشهري: بافت‌هاي فرسوده سال‌هاي سال است كه وبال گردن چند كلانشهر بزرگ كشور شده‌اند. آنقدر مشكل در اين بافت‌ها وجود دارد كه به گره كور معماري شهري تبديل شده‌اند.
1393/03/12

در اين بافت‌ها به دليل قدمت بالاي زمان ساخت، اصول مهندسي امروز و آيين‌نامه ايمني 2800 به هيچ عنوان رعايت نشده است. كوچه‌هاي تنگ و باريك از سويي امكان ارائه خدمات شهري به تمام نقاط اين بافت را محدود كرده و از سويي ديگر از حاشيه‌هاي امنيتي اين مناطق نيز كاسته و برخي از اين مناطق را به دليل نبود دسترسي سريع خدمات شهري و نيروهاي پليس، به حاشيه امن اراذل و اوباش تبديل شده است. اين سيما آنقدر نازيباست كه براي شهري مانند مشهد به يكي از معضلات اساسي تبديل شده است. تبريزي‌ها معتقدند بيشترين بافت فرسوده كشور متعلق به آنهاست و مشهدي‌ها اين ركورد را از آن خود مي‌دانند، هر چند كه اين ركورد نه‌تنها مايه افتخار نيست بلكه تا حدودي هم مايه سر شكستگي است، به‌خصوص براي مشهد كه از اين بافت به‌عنوان بافت پيراموني اطراف حرم نام برده مي‌شود و در بسياري مواقع سيماي بصري اطراف بارگاه منور رضوي را نازيبا كرده است، زيرا وقتي عزمي ملي براي اين بازسازي وجود ندارد و رؤساي جمهوری متعددي آمده‌اند و بر بازسازي بافت‌هاي فرسوده كلانشهرهاي كشور تأكيد زياد كرده اما‌كاري نكرده‌اند، آيا اول يا دوم بودن مشهد يا تبريز به لحاظ بافت‌هاي فرسوده، دردي هم از اين دو شهر و ديگر شهرهاي مشابه دوا مي‌كند؟
22 سال بازسازي و تنها 50‌درصد پيشرفت
آنگونه كه شواهد و قرائن نشان مي‌دهد، بازسازي اين بافت فرسوده از سال 71 آغاز شد و قرار بود در دوره‌اي 10 ساله به اتمام برسد اما تزريق اندك بودجه و نبود حمايت‌هاي مالي و پيوسته دولتي براي تزريق پول به شبكه بازسازي، باعث شده امروز با گذشت12 سال زمان، بازسازي اين بافت در نهايت به كمي بيشتر از 50‌درصد برسد و هنوز مساحت زيادي از اين 360 هكتار نيازمند بازسازي و نوسازي باشد.  هنوز هم وعده تضميني «محمود صلاحي»، معاون فعلي شهردار تهران و استاندار اسبق خراسان رضوي براي اتمام بافت فرسوده اطراف حرم‌رضوي تا پایان دولت دهم از يادها نرفته است، زماني كه احمدی‌نژاد اعلام كرد: «پرونده بافت‌هاي فرسوده اطراف حرم را در دولت دهم مي‌بنديم»
اين همه شعار بعيد بود
«جابر سگوند» يكي از عكاسان حرفه‌اي لرستان، در خيابان نواب صفوي مشهد مشغول ثبت و ضبط لحظه‌هايي زيبا از اطراف حرم است. او كه حرم را از زوايا و نماهاي مختلف در دوربين خود ثبت مي‌كند مي‌گويد: با همه زيبايي‌هاي معنوي و معماري موجود در حرم، هر سال كه براي عكاسي به مشهد مي‌آيم، تغيير محسوسي در بناهاي فرسوده و قديمي اطراف حرم مشاهده نمي‌كنم.
وي كه به‌طور متوالي 10 سال است در بهار براي عکاسی به مشهد مي‌آيد ادامه مي‌دهد: در جريان هستم كه براي بازسازي اين بافت‌ها به «نداري» برخورده‌ايد و مسئولان كشوري هم براي مساعدت در اين مورد قول‌هاي زيادي داده‌اند، اما با توجه به جايگاه خاص و بين‌المللي مشهد، از مسئولان بعيد بود كه براي مشهد اين‌گونه شعار بدون عمل بدهند.  وي مي‌افزايد: تقريباً از هر زاويه‌اي كه بگوييد از حرم عكس دارم، هم از داخل حرم و هم از بيرون حرم؛ آنقدر به تمام اين زوايا احاطه دارم كه مي‌توانم بگويم هریک از اين زواياي بيرون، طي 10 سالي كه به مشهد آمده‌ام چقدر تغيير كرده است، اما مشكل اينجاست كه در بافت بيرون و خيابان‌هاي منتهي به حرم، خيابان‌ها و بناهاي زيادي وجود دارد كه با وجود قديمي و فرسوده بودن هنوز اقدامي براي بازسازي آنها صورت نگرفته است.
وي با بيان اين‌كه طي اين سال‌ها، عكاساني خارجي را به چشم ديده كه تنها از قسمت‌هاي فرسوده و نازيباي اطراف حرم عكس مي‌گيرند، مي‌گويد: قطعاً قصد زير سؤال بردن معماري ما را دارند كه حرم را نادیده می‌گیرند و فقط از بافت فرسوده اطراف حرم عكس مي‌گيرند.
مشكلي يك كلمه‌اي به نام اعتبار
شهردار مشهد اما با بيان اين‌كه اين بافت نازيبايي فراواني به بافت اطراف حرم داده است، از هزينه كرد 3 هزار ميليارد تومان براي احيای اين بافت طي 15 سال گذشته خبر داده و به گزارشگر ما مي‌گويد: با وجود هزينه زيادي كه براي اين بازسازي صورت گرفته اما از آنجا كه دولت‌هاي گذشته به‌طور متوالي، با موضوع بازسازي اين بافت به‌صورت ملي برخورد نكرده‌اند، به همان نسبت در تزريق بودجه ملي به اين پروژه، اهمال صورت گرفته است.
«سيد صولت مرتضوي» مي‌افزايد: اگر دولت‌هاي گذشته با بودجه‌هاي كلان و به‌صورت ضربتي به بازسازي اقدام مي‌كردند، اين پروژه سال‌ها قبل به اتمام رسيده بود اما ورود اندك و ناهماهنگ اعتبار به اين پروژه باعث شده عمر اين بازسازي به درازا بكشد و برآوردهاي موجود با احتساب همين شيوه تزريق پول، حكايت از نياز 8 هزار ميليارد توماني براي اين پروژه عظيم دارد.  با وجود اين‌كه تاكنون مجوزهاي زيادي براي انتشار اوراق مشاركت احياي بافت‌هاي فرسوده اطراف مشهد صادر شده، اما شهردار مشهد به آخرين مجوز كه به تازگي صادر شده خوش بين است و مي‌گويد: پس از موافقت بانك عامل به انتشار 500 ميليارد تومان اوراق مشاركت اقدام مي‌كنيم و كار را با سرعت دنبال خواهيم كرد.
مردم راضي نيستند
وي البته برخي نارضايتي‌هاي اهالي منطقه ثامن را كتمان نمي‌كند و ادامه مي‌دهد: چه در سال‌هاي گذشته و چه دوره جديد، در اقداماتي كه براي تحصيل حريم اين بافت‌ها صورت گرفت، منافع عمومي اهالي منطقه در نظر گرفته شد، با اين حال هنوز برخي محلي‌ها نسبت به اين اقدام ناراضي هستند.  وي اضافه مي‌كند: با اين حال هر‌مترمربع از زمين‌هاي اين منطقه 35 ميليون تومان خريداري مي‌شود كه رقم قابل توجهي است، بنابراين به جاي آنكه به دنبال تقابل با شهروندان باشيم، حاضريم اجراي طرح نوسازي را به خود اهالي محل بسپاريم.
شهردار مشهد در ادامه مي‌گويد: برخلاف آنچه برخي‌ها فكر مي‌كنند به دنبال ايجاد مجتمع‌هاي لوكس در منطقه ثامن نيستيم و بنا نداريم براي اجراي اين طرح ملي، ساكنان مناطق نزديك حريم را از خانه و كاشانه خود آواره كنيم و درست به همين خاطر است كه بهاي زيادي براي خريد مسكن فرسوده آنها پرداخت مي‌كنيم.
بيشتر از اينها نياز داريم
معاون عمراني استاندار خراسان رضوي نيز با بيان اين‌كه در سال‌هاي اخير ساماندهی بافت پيراموني حرم رضوي پيشرفت قابل قبولي داشته است، به گزارشگر ما مي‌گويد: عمده مشكل و تأخيرهاي طولاني مدت در ساماندهي اين بافت مربوط به سال‌هاي گذشته و نبود اعتبار در دولت‌هاي گذشته است.  «محمدحسن واحدي» ادامه مي‌دهد: متأسفانه رقم تزريق بودجه به اين طرح اندك و آرام است و اگر قرار باشد اين طرح همچنان از مساعدت‌هاي دولتي بهره‌اندكي ببرد، پيش از اتمام اين طرح بايد شاهد فرسودگي قسمت‌هايي باشيم كه طي دهه‌هاي گذشته به اتمام رسيده است.
وي با بيان اين‌كه تجميع پلاك‌هاي ریزدانه در اطراف حرم هزينه زيادي روي دست مديريت شهري گذاشته است، مي‌گويد: توقع و انتظار از مقامات كشوري و دولت اين است كه توجه بيشتري به تأمين هزينه‌هاي اين پروژه ملي داشته باشند.
وي مي‌افزايد: يكي از برنامه‌هاي جامعي كه براي تسريع در نوسازي بافت فرسوده پيرامون حرم در دستور كار قرار دارد جذب سرمايه‌گذاران داخلي و خارجي توانمند براي تكميل پروژه‌هاي نوسازي بافت پيراموني حرم مطهر است.
اميدهايي كه يك به يك نااميد شدند
خرداد ماه 2 سال قبل بود كه هيأت دولت مساعدت یکهزار ميليارد توماني براي كمك به نوسازي بافت فرسوده پيرامون حرم مطهر رضوي را به تصويب رساند؛ مساعدتي كه هنوز انتفاعي از آن به مشهد و اين بافت نرسيده است و باز اگر قرار باشد به زماني دورتر بازگرديم، دي ماه سال 84 بود كه تأسيس صندوق توسعه حرمين با هدف تسريع در بازسازي و نوسازي بافت فرسوده پيرامون حرم مطهر امام رضا(ع) و حضرت معصومه(س) در هيأت دولت به تصويب رسيد اما تا زمان تأسيس و عملياتي شدن اين صندوق 5 سال زمان گذشت و زماني كه قرار بر تأسيس شد نيز دولت سهم خود را از اين صندوق پرداخت نكرد تا اين صندوق تنها با هزينه‌اي كه شهرداري مشهد متقبل شد راه‌اندازي شود.  البته تيرماه سال84 احمدي‌نژاد بازسازي بافت فرسوده پيرامون حرم مطهر رضوي را به استاندار خراسان رضوي تفويض کرد و دكتر صلاحي در اين زمينه به‌عنوان نماينده تام الاختيار دولت معرفي شد. وي همان ايام در اين باره گفت: «درباره احياي بافت پيراموني حرم رضوي همه‌گونه اختياري به من واگذار شده است و از همان بودجه هزار ميلياردي براي تحقق اين امر استفاده خواهم كرد. طبق اصل ۱۲۷ قانون اساسي، دولت و رئيس‌جمهور مي‌تواند اختيارات خود را به يك فرد واگذار كند كه در بافت فرسوده اطراف حرم رضوي، اين اختيار به استاندار خراسان رضوي واگذار شده است و كليه تصميمات من در بافت فرسوده مشهد در حكم مصوبه دولت خواهد بود.» با همه اين اوصاف محمود صلاحي نيز نتوانست مستمسكي براي رسيدن به حداقلي از اين بودجه به دست آورد.
و آخرين وعده پيش رو
اوايل ماه گذشته، زماني كه معاون رئيس‌جمهور به مشهد آمده بود، در خصوص بازديد از بافت پيراموني حرم مطهر رضوي به بخش خصوصي براي حضور در عرصه بازسازي بافت پيراموني حرم وعده استفاده از منابع صندوق توسعه ملي را داد و اعلام كرد: «اين صندوق بيش از 22 ميليارد دلار به‌صورت ارزي و 10 هزار ميليارد تومان به‌صورت ريالي اعتبار دارد.» او از استاندار خواست در جلسه‌اي مشترك با حضور دولت، به بررسي اهم اين مسأله بپردازد تا تصميمات كلاني در اين مورد اتخاذ شود.



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code