موضوعات
اسلامشهر

میزبانان میهمان‌نواز

نویسنده: مهردادموسوی خوانساری خبرنگاراستان‌ها
هرچند سعدی شیرازی‌ طی سفرهای دور و درازش از کیش تا دمشق و طرابلس شب ها و روزهای زیادی را میهمان میزبانان غریب و آشنا شده اما میهمان نوازی را دارای حد و اندازه ای می داند...
1395/11/13
هرچند سعدی شیرازی‌ طی سفرهای دور و درازش از کیش تا دمشق و طرابلس شب ها و روزهای زیادی را میهمان میزبانان غریب و آشنا شده اما میهمان نوازی را دارای حد و اندازه ای می داند آنجا که می‌سراید: «میهمان گرچه عزیز است ولی همچو نفس/خفه می‌سازد اگرآید و بیرون نرود».  ایرانیان اما در طول تاریخ جاده میهمان نوازی را تا آخر سوار بر اسب بادپای خود تاخته اند و آداب میزبانی را همواره به بهترین شکل برای دوست و بیگانه به جای آورده اند.

هتل های بین راهی رایگان
از آنجا که سرزمین پهناور ایران از دیرباز در یک چهارراه جغرافیایی و تاریخی ویژه ای قرار داشته است، همواره کاروان‌ها و قافله های زیادی از کشورهای مختلف از خاک آن عبور می کرده اند. جاده ابریشم نماد بارز این تردد تاریخی و فرهنگی در خاک ایران است. در چنین شرایطی ایرانیان بهترین امکانات را برای اسکان مسافران در نظر‌گرفته اند.  کاروانسراها به عنوان هتل های روزگاران گذشته در فواصل مشخص میان کویر و کوهستان و دشت‌های پهناور ایران پراکنده و بهترین استراحتگاه برای میهمانان خسته از راه بود. این کاروانسرا ها اکثرا تحت عنوان سنت دیرینه وقف، به عنوان موقوفات یکی از مکان‌های مقدس مانند مساجد و مدارس و امامزاده ها بودند و بنابراین اسکان در آن برای مسافران
رایگان بوده است.  دیگر چه میهمان نوازی‌ای بهتر از این برای مسافرانی غریب که از راه های دور برای رسیدن به مقصد، سختی جاده های سنگلاخ را به جان می خریده اند واکنون در فضایی امن و آرام به طور رایگان چند روزی میهمان ایرانیان می شد‌. بنجامین گردشگر دوره قاجار از وضعیت اسکان در این کاروانسراها می نویسد:« افراد طبقات متوسط مخصوصاٌ بازرگانان در موقع مسافرت به شهرها در کاروانسراها منزل می‌کنند. حجره ای در آنجا اجاره و فرشی را که با خود آورده اند روی کف حجره پهن کرده و همانجا برای خود غذا درست کرده و می‌خورند و میخوابند. در تهران معمولاٌ هر کاروانسرا مخصوص مسافران یک شهرستان است و اهالی آن شهرستان در کاروانسرای خاص خود دور هم جمع می‌شوند که احساس غربت نکنند». ابن بطوطه در اصفهان چند روزی را میهمان خوابگاه خانقاه علی بن سهل یکی از عرفای مشهور این شهر می شود. خوابگاهی که وقف مقبره علی بن سهل بوده و به همین دلیل به طور رایگان از میهمان مراکشی خود میزبانی می کند:«منزل من در اصفهان در مدرسه شیخ علی بن سهل بود... این مدرسه در نزد اهالی اصفهان به قدری متبرک است که مردم به زیارت آن می آیند. موقوفات آن به قدری است که هر غریبی آنجا رود از هر جهت آسوده است.».

راه و رسم میهمان نوازی
ابن بطوطه سفرنامه نویس برجسته قرن هشتم‌درباره میهماندوستی اصفهانی ها چنین می نویسد:«سکنه اصفهان... در طبخ اطعمه و ترتیب اشربه مهارت زیاد دارند و بسیار میهماندوست و غریب نوازند. وقتی که غریبی را دعوت می کنند می گویند بیایید در منزل ما، نان و ماستی صرف نماییم. همین که میهمان وارد سرای ایشان می شود در عوض نان و ماست انواع و اقسام خوردنی های لذیذ به او می خورانند».
تانکوانی سفرنامه نویس دوره قاجار نیز روایت جالب توجهی از شدت محبت ایرانیان به مسافران غریبه دارد:«روز 25 نوامبر، وقتی سوار اسب می شدیم برف در حال باریدن بود. با وجود هوای بسیار بد و سرمای شدید ساکنان خوش قلب ده به دنبال ما آمدند و در میان راه ما را پیدا کردند که با محبت صمیمانه ای چند دیگ پر از گوشت و برنج به ما برسانند».
لرد کرزن یکی دیگر از اروپایی هایی که در دوره قاجار چند سالی را در ایران سپری کرده است، هنگامی که در شهر قوچان میهمان حاکم شهر بود، با میزبانی درخشانی روبه رو می شود و سفره رنگینی برایش می گسترند:«...هنگام شب موردی پیش آمد که هم با طبخ ایرانی آشنایی حاصل کنم و هم به چشیدن طعم غذای آشپزخانه خان توفیق یابم. شامی که برای سیر کردن لشکری کافی می نمود از سرای خان...آورده و بر سفره در کف اتاق نهادند. که در آن میان سوپ مرغ که به سه روش مختلف حاضر کرده بودند، ران بره و گوشت گوسفند و... کباب عالی و املت ایرانی و سه قاب بزرگ برنج دوتا از آنها محتوی چلو یا برنج خالص و سومی پلو یعنی برنج آمیخته با گوشت و کشمش و خوراک های دیگر که نامشان را نمی دانم».

میهمان نوازی های اسطوره ای
شاهنامه پر از مجالس بزمی است که میزبانی برای میهمانش برپا می کرد. جالب اینجاست که مقام و جایگاه اجتماعی میهمان تاثیری در شکوه و زیبایی این مجلس نداشته است و میزبان برای همه میهمانانش همواره بهترین شرایط میزبانی را فراهم می کرده است. در میان شخصیت های تاریخی- اسطوره ای شاهنامه بزم‌های بهرام گور شهرت زیادی دارد. او بارها به طور ناشناس میهمان اشخاص مختلف می شود تا از این طریق با فرهنگ های متفاوت اشنا شود.



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code