موضوعات
اصفهان

پژوهشگر اصفهاني:

نقشه تاريخي اصفهان ارزش علمي زيادي دارد

نویسنده: الهام باطني‌ـ خبرنگار
عبدالله شاه سياه، اصفهان‌شناس و كارتوگراف اصفهاني، 10 سال براي احياي نقشه تاريخي اصفهان كه 100 سال پيش سلطان سيد رضا خان، يك درجه‌دا،ر نظامي، از اين شهر ترسيم كرده، زمان صرف كرده است. او مي‌گويد اين نقشه به پژوهش درباره اصفهان كمك مي‌كند. گفت‌وگوي ما را با اين پژوهشگر اصفهاني در ادامه مي‌خوانيد.
1393/06/08
  •    كمي درباره نقشه تاريخي اصفهان كه شما به ترسيم دوباره آن پرداخته‌ايد، توضيح دهيد. 
اين نقشه 100 سال پيش به همت سلطان سيد رضاخان تهيه شده و من هم از 10 سال پيش شروع به جمع‌آوري اطلاعات درباره آن كردم. سلطان يك درجه نظامي است و سيد رضاخان يك افسر نظميه كه به اصفهان اعزام مي‌شود و اين نقشه را براي برقراري نظم در شهر تهيه مي‌كند. اين نقشه در زمان حساسي بين 2 جنگ جهاني  بعد از انقلاب مشروطه و در آستانه انقراض قاجار تهيه شده است. اين نقشه  يك مرجع دانشگاهي  و دقيق‌ترين نقشه تاريخي از لحاظ حجم بالاي اطلاعات تاريخي است. من تاكنون تصوير حدود هزار نقشه را ديده‌ام. اكثر نقشه‌هاي تاريخي به ترسيم جزئيات يا تصويري نقاشي شده از شهر تاريخي مي‌پردازند. حتي نقشه‌هاي نسبتاً دقيق 150 سال پيش شهرهاي غربي هم تنها كالبد شهر را ترسيم مي‌كند و اطلاعات دقيقي ارائه نمي‌دهد. از شهر بيت‌المقدس به دليل اين‌كه مكان مقدس سه مذهب بزرگ دنيا است، بيش از هر شهر ديگر در دنيا و بالاي360 نقشه تاريخي موجود است، اما هيچ‌كدام از اين نقشه‌ها مانند نقشه اصفهان اطلاعات دقيق ندارند. 
  •      چه اطلاعات ويژه‌اي در اين نقشه ارائه شده است؟ 
در اين نقشه علاوه بر كالبد شهر و معابر و خيابان‌هاي آن، اطلاعات زيادي درباره جانمايي غسالخانه‌ها، قبرستان‌ها، قصرها، مدرسه‌ها، داروخانه‌ها، چاپخانه‌ها و ساير مكان‌هاي شهر اصفهان در 100 سال پيش ارائه شده است. بايد توجه كرد كه در ايران تنها اصفهان و تهران نقشه تاريخي دارند كه نقشه تهران مربوط به دوره ناصرالدين شاه است و تنها شامل باب همايون مي‌شود، نه همه شهر، ولي نقشه اصفهان، گستره سياسي اين شهر را در آن دوره نشان مي‌دهد. 
  • ‌     آيا از نقشه سلطان سيد رضا خان هم نسخه‌اي باقي مانده است؟ 
سلطان جمع‌آوري اطلاعات براي اين نقشه را 100 سال پيش شروع و نقشه را 90 سال پيش در مطبعه فرهنگ در خيابان سپه اصفهان چاپ كرد. تعداد اندكي از اين نقشه چاپ شد و تنها يك نسخه از آن در گروه جغرافياي دانشگاه اصفهان باقي مانده بود كه اكنون از بين رفته، اما نسخه مرجع من براي تهيه نقشه خودم بودم. 
  •      چه مدت براي تكميل نقشه تاريخي اصفهان براساس نقشه سلطان سيد رضا خان زمان صرف كرديد؟ 
10 سال پيش شروع به جمع‌آوري اطلاعات براي اين نقشه كردم و براي اين كار با آقايان موسوي فريدني، مهريار و جمشيد مظاهري  اصفهان شناس، سيروس شفقي  استاد جغرافياي دانشگاه اصفهان و آقايان اخوت و انتخابي مشورت كردم و در نهايت با مشاوره آقايان مظاهري و شفقي شروع به ترسيم دوباره اين نقشه كردم. 
  •      براي تكميل نقشه از چه منابعي سود برديد؟ 
برخي اطلاعات لازم براي نقشه در كتاب‌هاي اصفهان‌شناسي هم يافت نمي‌شد و مجبور به تحقيقات ميداني شديم. براي مثال براي پيدا كردن نام مالك اوليه باغي كه هنرستان هنرهاي زيبا در آن واقع شده، 11 ماه پيگيري كرديم تا اين‌كه در نهايت استاد مظاهري اين نام را كشف كردند. 
پس از پايان كار، نقشه را در كتابخانه ملي ثبت كرديم، اما در مرحله بعد براي پيدا كردن كاغذ يك تكه و چاپخانه‌اي كه بتواند نقشه را يك تكه چاپ كند، دچار مشكل شديم. در نهايت بهترين نوع كاغذ را از سازمان جغرافيايي نيروهاي مسلح خريديم و نقشه را در چاپخانه آنها چاپ كرديم. 
  • ‌   اين نقشه از لحاظ علمي چه ارزشي دارد؟ 
اين نقشه ارزش تحقيقاتي و زيبايي‌شناسي دارد و يك مرجع دانشگاهي براي پژوهشگران رشته‌هاي اسطوره‌شناسي، معماري، شهرسازي، جغرافياي انساني، زبان‌شناسي و تاريخ است. واژگان موجود در نقشه ارزش زبان‌شناسي دارد و حتي واژه‌هايي چون چارو كه ابزاري براي تلنبار كردن خاك بوده، به فناوري‌هاي آن عصر اشاره مي‌كند. 
  •      سلطان سيد رضا خان با چه هدفي و به كمك چه كساني اين نقشه را تهيه كرده است؟ 
تصور مي‌شود سلطان سيد رضا خان اين نقشه را به شكل گروهي تهیه كرده، چون وسعت كار بسيار عظيم است. 
  • ‌    اين نقشه را به كدام دانشگاه‌ها و مراكز علمي كشور و جهان فروخته‌ايد؟ 
دانشگاه ملبورن استراليا، يكي از دانشگاه‌هاي پاريس، كتابخانه شهرداري هامبورگ، شهرداري يكي از شهرهاي آمريكا، دانشگاه اصفهان، دانشگاه‌هاي آزاد اصفهان، دانشگاه هنر اصفهان و يكي دو مركز علمي تهران اين نقشه را از ما خريده‌اند. 
  •      آيا براي معرفي بيشتر نقشه به شكلي متفاوت برنامه‌اي داريد؟ 
بله.‌درصدد تهيه نقشه به‌صورت يك فرش براي عرضه به توريست‌ها هستيم. 



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code