موضوعات
هرمزگان

ماهوت می‌گرید

نویسنده: فرشاد محمدزاده / خبرنگار استان‌ها
پارچه‌های مخمل و ماهوت و اطلس، در روزگاران قدیم این بخت را داشتند که زیر دست زن هنرمند ایرانی، بنشینند و روی آن‌ها خطوطی زیبا و نقوشی منحصر به فرد با منجوق و ملیله و مرواید دوخته شود...
1396/07/30
پارچه‌های مخمل و ماهوت و اطلس، در روزگاران قدیم این بخت را داشتند که زیر دست زن هنرمند ایرانی، بنشینند و روی آن‌ها خطوطی زیبا و نقوشی منحصر به فرد با منجوق و ملیله و مرواید دوخته شود. اشک‌دوزی، برای مردم امروز، واژه‌ای غریب و ناآشنا است، اما این هنر از هنرهای سنتی قدیمی در ایران است که رده هنرهای رودوزی قرار می‌گیرد. اشک‌دوزی اغلب در اصفهان، کاشان، یزد، تهران، قزوین، تبریز و برخی از شهرهای هرمزگان و خوزستان انجام می‌شده است. امروز هم می‌توان رد این هنر را جایی سراغ گرفت که هنوز هنرمندانی خوش‌ذوق دل در گرو  دوخت و دوزهای سنتی دارند و بازار هر چند کوچک این صنایع را حفظ کرده‌اند.
در لغت‌نامه دهخدا، در تعریف اشک آمده است: «اشک؛ قطره. قطره‌ آب. هر چکه‌ قطره‌ باران. نمی که بر گیاه و به زمین نشیند. آب چشم. قطره‌ای از آب چشم.» و در آنندراج(یکی از فرهنگ‌های زبان فارسی در قرن 19 میلادی) آمده: لعل، یاقوت، الماس، دُر، گوهر، شیشه، آینه، تسبیح، دانه، خوشه، تخم، تکمه، ستاره، سیم، سیماب، گلبرگ، شبنم، نقطه و ... از تشبیهات آن است.» در هنر اشک‌دوزی، تعبیر دوم به منظور هنرمند نزدیک‌تر است. اشک‌دوزی رودوزی سنتی ایرانی است که روی پارچه‌های ضخیم چون ماهوت، مخمل، اطلس و ساتن انجام می‌گیرد و ابزار تزئین هم مرواریدهایی هستند که به فرم قطره اشک درآمده‌اند. گفته می‌شود پیدایش و تکامل این رودوزی سنتی، به‌ موازات مرواریددوزی است و آثار بازمانده از دوره‌های تاریخی مختلف، حكایت از رواج این نوع دوخت در گذشته دارد. اشك‌دوزی معمولا با دوخت‌هایی مانند سرمه‌دوزی، ملیله‌دوزی، پیله‌دوزی، قیطان‌دوزی، شرفه‌دوزی، پولك‌دوزی، منجوق‌دوزی و مرصع‌دوزی همراه می‌شود. محصول اشک‌دوزی مرغوب، باید دارای ویژگی‌هایی چون داشتن نخ‌های مستحکم، پارچه‌ای با ثبات رنگ و بافت فشرده و نخ‌هایی با ثبات رنگ باشد. همچنین محصول اشک‌دوزی در صورت داشتن طرح‌ها و نقش‌های قرینه باید تقارن خوبی داشته باشد. اندازه‌ی نقش‌های موجود در طرح باید با محصول اشک‌دوزی متناسب باشد و محصول علاوه بر زیبایی، باید کاربرد مشخصی هم داشته باشد. محصول اشک‌دوزی نباید عیب‌ها و نقص‌های ظاهری عارضی مثل نخ‌نما‌شدگی، پارگی، خط تا، سوراخ‌شدگی، سوختگی، رنگ ‌پس‌دادن، پوسیدگی، آثار رفوگری، ساییدگی، رنگ‌پریدگی، و بیدخوردگی باشد. این هنر معمولا در تزئین یقه‌ لباس، جا سوزنی، بقچه، جای شانه، جای ساعت، كیسه‌ پول، سجاده، تابلوهای تزئینی، جلد قرآن، كوسن، رومیزی، كیف و مواردی از این دست کاربرد دارد. از جمله طرح‌های رایج در اشک‌دوزی می‌توان به خوشه انگوری، خوشه گندمكی، گل‌و بوته، گل‌های گلدانی، شجری و درخت بیدمشکی اشاره کرد. لوازم این کار هم در وهله اول پارچه مناسب است و بعد از آن منجوق مروارید، مروار اشک، گندمی و مروارید ساده است. ابزار کار هم یک کارگاه یا قاب است که پارچه را محکم و ثابت نگه دارد و همچنین سوزن و انگشتانه و نخ مناسب و قیچی. هنرمندان اول طرح را روی کاغذ می‌کشند، بعد طرح را با سوزن سوراخ‌سوراخ می‌کنند. برای این‌کار می‌توان از چرخ خیاطی- بدون نخ کردن سوزن- استفاده ‌کرد.بعد طرح را روی آستر قرار می‌دهد و با کمک براده‌ زغال یا براده‌ گچ یا کاربن‌های رنگی، نقش را از روی کاغذ به پارچه منتقل می‌کنند. بعد با سوزن و نخ شروع به دوخت مرواریدها براساس طرح مورد نظر می‌کنند. این هنر، هم اکنون در زمره صنایع دستی، مورد توجه است و برای حمایت از آن، نیاز است که برای آن بازار بزرگ‌تری ایجاد کرد.



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code