موضوعات
همدان

چالش میدان

نویسنده: حسین زندی خبرنگار -همدان
طی روزهای اخیر انتشار خبر کشف آثار تاریخی در میدان مرکزی همدان حساسیت عمومی را برانگیخت و کارشناسان و فعالان مدنی به عنوان نمایندگان افکار عمومی خواستار حفظ این آثار در قالب ایجاد یک سایت‌موزه در محوطه پیاده‌راه میدان شدند....
1396/09/11
طی روزهای اخیر انتشار خبر کشف آثار تاریخی در میدان مرکزی همدان حساسیت عمومی را برانگیخت و کارشناسان و فعالان مدنی به عنوان نمایندگان افکار عمومی خواستار حفظ این آثار در قالب ایجاد یک سایت‌موزه در محوطه پیاده‌راه میدان شدند. برخی مسئولان مدیریت شهری که خبر از بتن‌ریزی روی این آثار و اجرای ادامه طرح پیاده‌راه می‌دادند حالا از موضع خود کوتاه آمده و تصمیم دارند با همکاری مسئولان میراث فرهنگی گزینه راه‌اندازی سایت‌موزه را بررسی کنند و در نهایت تصمیم بزرگی برای سرنوشت همدان بگیرند.

آثار کشف‌شده
مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان درباره کاوش‌های صورت گرفته در محدوده میدان مرکزی همدان به همشهری می‌گوید: طبق کاوش‌های صورت گرفته طی چند روز اخیر، کارشناسان ما موفق به کشف 2 تابوت شکسته که به احتمال زیاد متعلق به دوره اشکانی هستند و تکه‌سفال‌های فروانی متعلق به دوره‌های مختلف تاریخی شدند.
مالمیر در پاسخ به این سوال که ماجرای کشف پایه ستون مربوط به دوره سلوکیان که تصویر آن در فضای مجازی منتشر شده، چیست، توضیح می‌دهد: هیچ سرستونی در این محوطه کشف نشده و من این موضوع را تکذیب می‌کنم. باید بگویم همه آثاری که تاکنون از این محوطه کشف شده‌اند از نظر علمی ارزشمند و قابل بررسی هستند اما هیچکدام نشان‌دهنده استقرار مادها در این محوطه نیست.
وی ادامه می‌دهد: طبق جلساتی که برگزار شده، قرار بر این است که کاوش‌ها در این محوطه ادامه پیدا کند و در مراحل بعدی موضوع راه‌اندازی سایت‌موزه، تداوم یا توقف کاوش‌ها و ادامه پیاده‌راه‌سازی مورد بررسی قرار بگیرد. تکه‌سفال‌هایی که پیدا شده باید مورد بررسی بیشتر قرار بگیرند و شاید لازم باشد محوطه‌ای که این سفال‌ها از آن کشف شده با دقت بیشتری کاوش شود. شاید اطلاعات بیشتری در این‌باره کسب کنیم و شاید این یک فرصت برای همدان باشد.

احتمال ایجاد سایت‌موزه
به مالمیر می‌گویم یکی از انتقاداتی که به پروژه پیاده‌راه‌سازی وارد می‌شد این بود که هیچ نماد و نشانه‌ای از هگمتانه در آن نبود، حالا که شما از فرصت صحبت می‌کنید آیا همین اشیای کشف‌شده دلیل کافی برای ایجاد سایت‌موزه در پیاده‌راه میدان نیست و نمی‌توان آن را به عنوان یک فرصت تلقی کرد و وی می‌گوید: ما به ایجاد سایت‌موزه در محوطه میدان علاقه‌مند هستیم و این موضوع را با اعضای شورای شهر و مدیریت شهری مطرح کردیم. ما معتقدیم ایجاد این سایت‌موزه هم به لحاظ علمی و هم به لحاظ فرهنگی برای همدان بسیار مهم است و به نمایش آثار کشف‌شده این محوطه نیز بسیار کمک می‌کند. شهروندان در چنین شرایطی حس خواهند کرد که در مکانی قدم می‌زنند که یک تاریخ چند هزار ساله در آن نهفته است. از نظر گردشگری نیز بسیار جذاب خواهد بود. خوشبختانه اعضای شورای شهر هم از این ایده استقبال کرده‌اند.
مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان تشریح می‌کند: علاوه بر ایجاد سایت‌موزه، گزینه‌های دیگری نیز در دست بررسی هستند. برای مثال می‌توان اشیای کشف‌شده را به بخش دیگری از پیاده‌راه منتقل کرد و به همراه آثاری که قبلا و در سال‌های گذشته کشف شده‌اند، به نمایش گذاشت. همه اینها نیاز به بررسی‌های دقیق و علمی دارد و هر زمان به این نتیجه برسیم که دیگر نیاز به کاوش‌های بیشتر نیست همه این گزینه‌ها را مورد بررسی قرار خواهیم داد و گزینه‌ای را که برای همدان بهتر است انتخاب خواهیم کرد. امیدواریم بتوانیم یک کار منحصر به فرد برای همدان انجام بدهیم و قطعا استاندار هم حمایت خواهد کرد.
از مالمیر می‌پرسم فرض کنیم تصمیم به ایجاد سایت‌موزه گرفته شود، در این صورت چقدر از نظر هزینه با طرح قبلی تفاوت خواهد داشت و وی توضیح می‌دهد: چون کار فنی است در حال حاضر ارزیابی دقیقی از میزان هزینه‌های آن ندارم اما نمایش آثار تاریخی و ایجاد این سایت‌موزه ارزشمند است و توجیه اقتصادی دارد و ما نگران هزینه‌های آن نیستیم.
این مسئول در پاسخ به این سوال که یکی از نگرانی‌های موجود این است که قبل از اینکه باستان‌شناسان و کارشناسان در چنین مواردی نظر بدهند، افراد غیرکارشناس صحبت می‌کنند و به شایعات دامن می‌زنند، میراث فرهنگی برای حل این مشکل چه کاری می‌تواند انجام دهد، می‌گوید: از آنجایی که تصمیم‌گیری در این زمینه‌ها زمانبر است نمی‌توان هر روز اخبار در اختیار شهروندان گذاشت و به نظر من نیازی هم به این کار نیست، اما به هر حال شایعات ایجاد می‌شود. ما محدودیتی از نظر انتشار اخبار این اتفاق نداریم اما شهروندان دغدغه‌مند نیز باید اخبار را از مجاری تخصصی دنبال کنند.

یک فرصت طلایی
یکی از فرصت‌های بزرگ در توسعه گردشگری یک شهر میراث فرهنگی آن است و حالا این فرصت برای همدان ایجاد شده است. تعدادی اثر تاریخی در بهترین جای شهر کشف شده و می‌توان از آن به بهترین شکل استفاده کرد.
یک متخصص معماری در این‌باره می‌گوید: این یک فرصت استثنایی یا بهتر بگویم یک فرصت طلایی برای همدان است و اگر از آن درست استفاده شود می‌توان با استفاده از آن به ارتقای کیفیت طرح پیاده‌راه فکر کرد. ایجاد سایت‌موزه در مجموعه پیاده‌راه به عنوان یک اقدام هوشمندانه یک بعد جدید به این پیاده‌راه اضافه می‌کند و به راحتی می‌تواند به مشخصه آن تبدیل شود و این مسیر را بین‌المللی کند. چنین مسیری بر اقتصاد، فرهنگ و حتی مسائل اجتماعی یک شهر تاثیر زیادی می‌گذارد .
مهرداد خضریان می‌افزاید: در کوتاه‌مدت اقدامی که لازم است انجام شود، ایجاد یک حساسیت اجتماعی برای این موضوع است که با شرایط جامعه ما هم سازگار است. فشار اجتماعی باعث می‌شود مسئولان شهر برای این مسیر تصمیم عجولانه نگیرند، با کارشناسان مشورت و در نهایت بهترین تصمیم را اتخاذ کنند. افکار عمومی نباید اجازه دهد تصمیم‌گیری برای سرنوشت همدان پشت درهای بسته انجام شود. گام دیگر ورود کارشناسان به این موضوع و تصمیم‌گیری بر اساس خرد جمعی است.
وی توضیح می‌دهد: نکته مهمی که در طراحی شهری وجود دارد، تصمیم‌گیری برای یک مکان در همان محل  است و اینکه خروجی این تصمیم در همان مکان ملموس باشد تا شهروندان هنگام عبور از مکان مورد نظر در جریان تصمیم‌گیری قرار بگیرند.
به خضریان می‌گویم بهانه برخی مدیران شهری برای امتناع از ایجاد سایت‌موزه این است که طرح قبلی ایجاد آبنما بوده و الان نمی‌توان آن را تغییر داد، به نظر شما به عنوان یک معمار آیا آثار تاریخی در اولویت است یا آبنما و وی پاسخ می‌دهد: قطعا اولویت با آثار تاریخی است. الان چیزی در میدان پیدا شده که چندین‌بار بهتر و بالاتر از طرح آبنماست. طرح آبنما در هر کجای شهر قابل اجراست اما سایت موزه در میدان یک طرح منحصر به‌فرد است.

بیانیه هنرمندان و فعالان مدنی
بعد از انتشار خبر کشف آثار تاریخی و مخالفت برخی مسئولان با ایجاد سایت‌موزه و احتمال بتن‌ریزی روی این آثار تعدادی از هنرمندان و فعالان مدنی استان بیانیه‌ای منتشرکردند  و خواستار حفظ این آثار ارزشمند شدند.
در این بیانیه آمده است: « تجربه نشان داده ملتی که حرمت گذشتگان را حفظ نکند، چشم‌انداز روشنی را نمی‌تواند برای آیندگان ترسیم کند. حفاظت از میراث ملموس و ناملموس پیشینیان تاکید بر هویت تاریخی ملت‌هاست؛ ولی متاسفانه ما به این اصل کم‌توجه بوده‌ایم. شهروندان میراث هویتی ملموس را بسان عتیقه می‌بینند و به ارزش‌های معنوی آن توجهی ندارند. مدیران نیز نتوانسته‌اند در پاسداری از این میراث چندان که باید و شاید موفق عمل کنند.
روزهای گذشته در پی کاوش‌های «میدان امام(ره)» شهر همدان آثار سفالی و سنگی باارزشی از دوره‌های مختلف تاریخی به دست آمد که حکایتگر اهمیت این کهن‌شهر است و نشان می‌دهد ما ادامه‌دهنده تمدن‌های مهمی در منطقه بوده‌ایم که هر یک در دوره‌هایی از تاریخ دارای جایگاه ویژه‌ای بوده‌اند. بی‌گمان محوطه باستانی هگمتانه، آثار تاریخی خیابان تختی، تابوت‌ کشف شده در کوچه جراحان و...  نشان از پیشینه غنی تاریخی در مرکز شهر  دارد و آثار کشف شده از میدان مرکزی همدان نیز کم‌ارزش‌تر از آثار پیش‌یافته نیست. در چند روز گذشته برخوردی که از سوی مدیریت شهری همدان با کاوش‌های میدان امام(ره) دیده شده، سزاوار یک شهر کهن مانند همدان نبوده‌است. برخورد نامناسب با عکاسان و بی‌توجهی به میراث پیشینیان باعث تأثر و تأسف است». در ادامه این بیانیه آمده است: «اگر بخواهیم از نظر جایگاه و پایگاه تاریخی و فرهنگی به این یافته و سرمایه مهم ننگریم، می‌توانیم به‌عنوان یک منبع درآمدی پایدار و یک جاذبه کم‌نظیر گردشگری به آن نگاه ویژه‌ای داشته‌ باشیم. بی‌توجهی به چنین یافته‌هایی این نکته را اثبات می‌کند که شعارها و سخنان مدیران ارشد شهر، از جمله استاندار محترم در ارتباط با اینکه گردشگری محور توسعه استان است، به دور از واقعیت بوده و جنبه تبلیغاتی داشته است. مدیران شهر همدان باید توجه داشته‌باشند؛ «با حلواحلوا گفتن دهان شیرین نمی‌شود» و اگر از گردشگری سخنی به میان می‌آورند یکی از مولفه‌های گردشگرپذیری شهرهای تاریخی توجه به میراث فرهنگی منطقه است. پیشنهاد ما به عنوان امضاکنندگان بیانیه این است که آثار و فضای کاوش شده در قالب یک سایت موزه حفظ شود و با عایق‌کاری اطراف آن با پوشش شیشه‌ای در معرض بازدید عموم قرار گیرد تا گردشگران با نمونه‌ای از شیوه زندگی دوره‌های مختلف در این شهر تاریخی آشنا شوند. همچنین در ادامه سنگفرش کردن و پیاده‌راه‌سازی، حفاری کمتری صورت بگیرد و از حفاری عمیق خودداری شود تا این میراث با دخل و تصرف کمتری برای آیندگان باقی بماند».
در پایان این بیانیه آمده است: «تصمیم عجولانه مسئولان در چنین اتفاقاتی نتیجه زیان‌باری را در پی داشته و این بار نیز اگر مسئولان از چنین ظرفیتی برای پیاده راه، مردم و شهر غفلت کنند آماج سرزنش آیندگان خواهند شد. ما از مدیران می‌خواهیم حداقل برای یک بار از تجربه کشورهای دیگر استفاده کنند، به خواست و مطالبه شهروندان احترام بگذارند و این فرصت طلایی را از دست ندهند».




ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code