موضوعات
همدان

وقتی گیاه طبیب می‌شود

نویسنده: فرزاد سپهر همدان – خبرنگار همشهری
کتاب «گیاهداروها» نوشته «مهدی به‌خیال» به کتاب‌فروشی‌ها رسید. این کتاب دارای 2 بخش کلی زیرمجموعه‌هاست. گیاهداروهای بیماری‌ها (از سر تا پای)، عرفی و خاصیت یكصد گیاه (الفبایی) عناوین قابل توجه این 2 بخش است...
1394/05/31
 کتاب «گیاهداروها» نوشته «مهدی به‌خیال» به کتاب‌فروشی‌ها رسید. این کتاب دارای 2 بخش کلی زیرمجموعه‌هاست. گیاهداروهای بیماری‌ها (از سر تا پای)، عرفی و خاصیت یكصد گیاه (الفبایی) عناوین قابل توجه این 2 بخش است. نمایگان شامل فهرست گیاهداروهای بیماری‌ها، فهرست الفبایی یكصد گیاه (با برابرهای لاتین)، نام‌نامه (كسان و جای‌ها)، نام‌های لاتین گیاهان، كتاب‌نامه (منابع كتاب) پایان‌بخش کتاب است.
«گیاه‌داروها» در 157 صفحه با پیوست تصاویر علمی گیاهان به شکل رنگی توسط نشر رایین منتشر شده است. گفت‌و‌گویی با نویسنده کتاب «مهدی به‌خیال» داشتیم که می خوانید.
  • چرا به نوشتن کتابی درباره گیاه‌داروها رو آوردید؟
ماجرای شکل‌گرفتن کتاب «گیاهداروها» و داستان نسخه‌پیچی و ورودم به این حوزه، بر می‌گردد به‌ چند سال پیش که بنابه‌ توصیه‌ نویسنده‌ا‌ی شوریده‌حال و علاقه‌مند به ‌‌فرهنگ عامه‌ همدان وارد این كار شدم. ایشان در ادامه‌ کارهای پژوهشی خود به‌گردآوری گیاهان بومی همدان مشغول و یادداشت‌هایی را تهیه كرده بود. به دلیل آشنایی که با او و كارهایش داشتم، پذیرفتم. پس از آن به‌تحقیقات پراکنده‌ای پرداختم، اما هرچه تحقیقات بیشتر می‌شد دامنه‌ کار وسیع‌تر و اشکالات آن كتاب بیشتر خودنمایی می‌کرد؛ تا آنجا كه عنوان «گیاهان بومی همدان» را لایق اثر ندانستم، چراكه به ‌گمان ایشان، یا تعلق خاطرش به ‌همدان برای هر گیاه نوشته بود: «گیاهی كه در الوندكوه بسیار می‌روید»  در صورتی که آن گیاه زادگاهش هند، چین، مصر و یا کشورهای دیگر بوده است که به‌ دلایلی به ایران رسیده و شاید در نهایت سر از همدان هم درآورده است.
پس به‌هیچ‌وجه جملات كلیشه‌ای كه برای آن تعداد گیاه آورده بود، صدق نمی‌كرد. آن مجموعه در نهایت به اصلاحات بسیاری نیاز داشت. به این دلیل تصمیم گرفتم یادداشت‌های پراكنده‌ را كه در این بین به‌دست آورده‌ام، به‌ شکل کتابی مستقل درآورم.
  • کتاب مرجع طب سنتی، کتاب قانون بوعلی‌سیناست. از طرف دیگر، کتاب‌های غیرعلمی  زیادی درباره گیاهان دارویی منتشر شده است. نظر شما درباره صحت علمی این کتاب‌ها چیست؟
با تحقیقات بیشتر با کتاب‌ قانون شیخ‌الرئیس ابوعلی‌سینا آشنا شدم. كتاب‌های رنگارنگی که با نام‌های گیاهان دارویی منتشر می‌شود، از روی یكدیگر كپی‌برداری كرده‌اند. ابتدا منبع اصلی را کتاب قانون شیخ‌الرئیس ابوعلی‌سینا در نظر گرفتم و بیشترین استفاده را از این کتاب بردم.
  • بخش‌بندی کتاب به چه ترتیب انجام و انتخاب شده است؟
گیاهداروها بر اساس پیشنهاد دكتر پرویز اذكائی در 2 بخش تنظیم شده است. در بخش نخست از بیماری‌ها (از سر تا پای) و گیاهانی كه برای آن بیماری مفید است نام برده و مختصرا شرح داده شده است. در بخش دوم بر حسب حروف الفبای فارسی 100 گیاه دارویی را كه مشهورتر، شناخته‌تر و دارای مواد مؤثر و با ‌ارزشی بود، انتخاب شده است. سپس مختصر جزییاتی از تاریخچه‌، كاربرد، خاصیت و شیوه‌ استفاده از آن را به‌موجزترین شکل شرح داده‌ام. دلیل این تقسیم‌بندی نیز بیان ویژگی‌های کامل گیاهانی بود که ذکر برخی از آنها در بخش نخست غیرضروری بود. از سویی دیگر باید در نظر داشت که شیوه‌ استفاده از داروها متفاوت است و به‌ صورت‌های مختلفی چون جوشانده، دم‌کرده، مخلوط، گرد، افشره، قرص، ضماد، شیاف و مرهم کاربرد داشته‌اند که بایستی در نحوه استفاده  آن‌ها دقت شود. برای آشنایی و بهره‌‌ افزون‌تر خواننده در بخش پایانی کتاب، تصاویر گیاهان بر اساس شماره‌ی مدخل‌های بخش دوم ضمیمه شده است.
  • شما در کتاب به بحث تهیه و نگهداری گیاهداروها نیز اشاره کرده‌اید؟
در پایان چند نكته‌ كلیدی در زمینه‌‌ استفاده‌ گیاهان دارویی یادآور می‌شوم. ابتدا زمان برداشت گیاه، سپس نحوه‌ خشک کردن و نگهداری (بسته‌بندی) آن، همچنین مخلوط کردن گیاهان را با همدیگر باید با دقت انجام داد، چراكه در صورت اشتباه مخلوط بعضی گیاهان با یکدیگر تولید سم می‌كنند و از همه مهم‌تر مزاج شخص و شیوه‌ مصرف را باید در نظر گرفت.



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code