موضوعات
همدان

غمام همدانی

نویسنده: فرزاد سپهر خبرنگار همشهری -همدان
سیدمحمد یوسف‌زاده متخلص به «غمام همدانی» شاعر، ادیب، عارف و از چهره‌های تأثیرگذار بر جنبش مشروطه‌خواهی و روشنگری مردم همدان بود...
1394/12/08
سیدمحمد یوسف‌زاده متخلص به «غمام همدانی» شاعر، ادیب، عارف و از چهره‌های تأثیرگذار بر جنبش مشروطه‌خواهی و روشنگری مردم همدان بود.
ولادت او را دکتر پرویز اذکایی در کتاب «غمام و نثری» این‌گونه نقل کرده است: سیدمحمد یوسف‌زاده فرزند حجت‌الاسلام آقاسیدیوسف مجتهدزاده، در ماه رجب ۱۲۹۲ قمری مطابق با ۱۲۵۳ خورشیدی در شهر نجف هنگامی‌که پدرش آیوسف در سامره به تحصیل اشتغال داشت، متولد شد.
او تا ۱۳ سالگی در عراق بود و تحصیلات مقدماتی را در‌‌ همان جا فراگرفت. بعد همراه پدر به همدان آمد و به فراگیری دانش‌های متداول آن زمان شامل ادبیات فارسی و عربی، فقه و اصول، حکمت و عرفان پرداخت.
خانواده غمام اهل دانش و در عین‌حال تاجرپیشه و در بازار همدان به همین شغل مشغول بودند. غمام به همین دلیل مدتی نیز به تجارت مشغول بود و در امور شورایی بازرگانان شهر، حاضر می‌شد.
علی‌ جهانپور در کتاب «ماوشان» درباره ذوق شاعری غمام آورده است: غمام قریحه شاعری برجسته‌ای داشت. او در سرودن غزل استاد شد تا جایی‌ که در سده اخیر «غمام همدانی» یکی از شاعران صاحب‌نام و مطرح به شمار می‌رود. غزلیات غمام روحی عارفانه دارد.

کناره‌گیری از کار سیاسی
در کنار وجهه ادبی و شاعرانه، غمام همدانی فردی اجتماعی و سیاسی بود. در آغاز جنبش مشروطه‌خواهی، وی از زمره آزادی‌خواهان و از مبلغان مؤثر و معتبر و مقدم به شمار می‌رفت. او برای پیشبرد اهداف انقلابی، انجمن «اتحاد» را در همدان بنیان گذاشت و روزنامه «الفت» را انتشار داد. در تمام دوره ۵ تا ۶ ساله انقلاب مشروطیت یعنی از آغاز جنبش تا پایان استبداد صغیر و استقرار حکومت مشروطه (۱۲۹۱ شمسی برابر با ۱۳۳۰ قمری) فعالیت‌های سیاسی غمام ادامه داشت. از آن پس وی از کار سیاسی کناره گرفت.
غمام برای اینکه بتواند مقالاتش را در نشریه‌ای منتشر کند، امتیاز روزنامه «الفت» را در سال ۱۳۲۵ قمری مطابق با ۱۲۸۵ خورشیدی گرفت. این نشریه هفته‌ای دو نوبت در چهار صفحه منتشر می‌شد.
با توجه به اینکه غمام روحیه‌ای اجتماعی و مردمی داشت و معتقد بود: «مردم را با سخن و نوشته‌ها در نشریات می‌توان بیدار و آماده‌ استبدادستیزی کرد» انجمن اتحاد را پایه‌ریزی کرد.
تاثیر و نفوذ انجمن اتحاد تنها محدود به همدان نبود. انجمن اتحاد از سمت غرب تا کرمانشاه و از سمت شرق تا اصفهان و شهرهای همجوار شاخه دوانده بود.
به گفته دکتر پرویز اذکایی، مقالات غمام در روزنامه‌های عهد مشروطه، نشانگر گرایش او به «اتحاد اسلامی» و «ناسیونالیسم اسلامی» و نیز کمابیش «سوسیال دموکراسی» است.
نوشته‌های سیاسی غمام در سال‌های ۱۳۲۸ و ۱۳۲۹ قمری گهگاه در روزنامه «جمالیه» نیز منتشر می‌شد. از جمله این نوشتار‌ها، گفتاری است با عنوان «امروز مقتضای وقت چیست- جدیت و فعالیت» که سرشار از شور میهنی و در کمال شیوایی و رسایی معناست.

دیوان اشعار
دیوان اشعار غمام همدانی شامل غزلیات او با مقدمه‌ عالمانه «موسی نثری» در دو جلد منتشر شده است. جلد یکم در سال ۱۳۴۲ قمری در اصفهان چاپ شده و مشتمل بر ۶۲۹ غزل در ۳۱۲ صفحه در قطع رقعی است. جلد دوم در سال ۱۳۴۶ قمری مجدداً در اصفهان با‌‌ همان قطع مشتمل بر ۱۳۶ غزل و ۱۴۶ صفحه است.
غمام همدانی در سوم مهرماه ۱۳۲۱ شمسی مطابق با ۱۳ رمضان ۱۳۶۱ قمری در تهران وفات یافت. پیکر او را به همدان آوردند و در ۱۴ مهرماه در مقبره خانوادگی در جنب امامزاده شاهزاده حسین(ع) دفن کردند. آرامگاه او در جوار مزار «آزاد همدانی» است.
این روز‌ها ساماندهی و مرمت مزار آزاد همدانی و غمام همدانی، این دو چهره ماندگار فرهنگ و ادب استان، به فراموشی سپرده شده است. امید است مسئولان هرچه زود‌تر نسبت به احیای آن اقدام کنند.



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code