موضوعات
همدان

ساخت آرامگاه بوعلی‌ و خیابان اکباتان

نویسنده: فرزاد سپهر خبرنگار -همدان
علی‌اصغر حکمت در زمان نخست‌وزیری محمدعلی فروغی در دوران پهلوی اول، وزیر معارف بود. او در کنار سیاست با ادبیات و شعر نیز آشنایی داشت و آثاری از نویسندگان فرنگی ترجمه کرده بود....
1396/09/13
علی‌اصغر حکمت در زمان نخست‌وزیری محمدعلی فروغی در دوران پهلوی اول، وزیر معارف بود. او در کنار سیاست با ادبیات و شعر نیز آشنایی داشت و آثاری از نویسندگان فرنگی ترجمه کرده بود. به گفته حکمت، او 6 بار به همدان سفر کرد که 2 بار آن برای رسیدگی به روند ساخت آرامگاه بوعلی ‌سینا بود. دیگر سفرهای حکمت به همدان به گفته خودش بدین شرح است: دفعه اول شهریور سال 1313 شمسی در اوایل تصدی وزارت معارف برای رسیدگی به امور معارف و شروع به (ساختن) ساختمان دبیرستان به (در) حکومت علی‌نقی بیگلری. دفعه دوم تیرماه 1315 برای رسیدگی به امور فرهنگ و انجام مراسم گشایش دبیرستان همدان. دفعه سوم فروردین 1318 در ایام تصدی وزارت کشور برای رسیدگی به امور شهر در تهیه مقدمات پذیرایی‌های جشن عروسی به حکومت مرحوم مجد. دفعه چهارم آذرماه 1318 هنگام مراجعت از اروپا در تصدی وزارت کشور و همچنان حکومت مرحوم مجد. دفعه پنجم شهریورماه 1329 برای رسیدگی به ساختمان آرامگاه بوعلی‌ سینا به‌عنوان رئیس هیأت‌مدیره انجمن آثار ملی.
شرح خاطرات و سفرهای حکمت در کتابی با عنوان «رهاورد حکمت» در سال 1379 به کوشش دکتر محمد دبیرسیاقی توسط انجمن آثار و مفاخر فرهنگی منتشر شده است. این کتاب که در 2 جلد گردآوری شده شامل یادداشت‌هایی است که دختر حکمت، پروین، در اختیار گردآورنده کتاب قرار داده است.
سفر ششم حکمت به همدان برای سرکشی به روند ساخت بنای آرامگاه بوعلی‌ سینا که بنایی یادمانی به نقشه و طراحی مهندس هوشنگ سیحون بود از چهارشنبه 8 شهریور تا 11 شهریور 1329 خورشیدی به طول انجامید و بنا بر نوشته‌های او بدین شرح است:

سرکشی به آرامگاه بوعلی
ساختمان آرامگاه بوعلی به مناسبت هزارمین سال تولد او که در سال 370 هجری قمری روی داده است از طرف انجمن آثار ملی به عمل می‌آید و غالب زحمت اتمام این امر از تهیه نقشه و تهیه وجوه و اعتبارات و طبع تمبر پستی و انتشار کتاب‌های فارسی آن حکیم و تهیه مجسمه او از آن فیلسوف، همه آن‌ها اموری است که ابتکار شروع و لذت اختتام آن را خداوند بر این حقیر مقدر فرموده است.
این یکی دو سال است شروع به ساختمان شده به توسط شرکت ساختمانی کشوری مهندس احمدعلی ابتهاج و نقشه آن را مهندس سیحون رسم کرده است. رسیدگی به جزئیات کار و جلوگیری از تفریط و تضییع وجوه، بسیار کار پردردسر و مشغله مهمی است که باید در آن صرف وقت بسیار شود.
عصر به اتفاق مهندسین به ساختمان آرامگاه رفتم و پیشرفتی کرده است، ولی نه چندان. تصور نمی‌رود که برای سال آینده و 1370 قمری که مصادف با 1330 شمسی و 1951 میلادی است این بنا به اتمام برسد و ساختمان آن حاضر شود.

آغاز ساخت هتل بوعلی
بناست هتلی نیز در آنجا ساخته شود که سازمان برنامه 7 ساله تصدی دارد و به مهندس علی‌اصغر پناهی محول داشته‌اند. برای انتخاب زمین و محل آن هتل به اتفاق مهندسین مدتی مشغول گردش و تفحص بودیم. این هتل به نیت پذیرایی از مهمانان که به جشن خواهند آمد، ساخته می‌شود. شب با مهندسین به رسیدگی حساب کارهای گذشته و برآورد کارهای آتیه ساختمان ابوعلی‌ سینا مشغول بودیم.

احداث خیابان اکباتان
قدری در شهر گردش کردیم. خیابان جدیدی در محل شهر قدیم همدان احداث کرده‌اند که به نام اکباتان موسوم است و از محل بازار قدیم می‌گذرد. محله‌ای در آنجا وجود دارد که به نام «محله سرقلعه» موسوم است و گویا جایگاه شهر قدیم اکباتان همان‌جا بوده است و قلعه کهنه گِلی ولی بسیار مرتفع وجود دارد که در نزد عامه همدانی‌ها به نام «قلعه داراب‌شاه» موسوم است و مسلما پایتخت داریوش بوده است. در این محله بود که آثار عتیقه عصر هخامنشی در آنجا کشف شد. تا انتهای آن محله رفته مشاهده خانه‌های فرسوده و کهنه و خشک و مردم پریشانی که در آنجا سکنی دارند موجب کمال رقت بود. در سر یکی از بروج مرتفع و کهن آن قلعه چند خانه بود. به پشت‌بام یکی از اتاق‌ها با نردبان بالا رفته، برج‌های کهن را تماشا کردیم که متأسفانه درهم فروریخته است.

تماشای سنگ‌شیر
بعد از آن به تماشای سنگ‌شیر که از آثار آشوری‌هاست و در بیرون شهر همدان جای دارد، رفتیم. پارسال بر حسب دستور اینجانب پایگاه و سکویی برای آن درست کرده‌اند. این سنگ‌شیر تاریخی همیشه مورد توجه سیاحان و عابرین در همدان بوده است. یاقوت (حموی) در معجم‌البلدان از آن یاد می‌کند و اشعاری که شجری، شاعر عرب، در وصف آن گفته نقل می‌نماید.

تماشای گنجنامه و استخر عباس‌آباد
امروز در اقصای دره عباس‌آباد در دامنه کوه مرتفعی که به نام گنجنامه آثار کتیبه خط میخی به سه زبان از داریوش موجود است، مهمان آقای خواجه نوری حکمران هستیم. از استخر و قهوه‌خانه که در ابتدای دره واقع است سوار شده، شش کیلومتر در دره پیش رفتیم. راه همه‌جا سنگلاخ و قطعات سنگ گرانیت دره را پر کرده است و از وسط دره رودخانه عباس‌آباد می‌گذرد که از آن استخری ساخته و توربین نصب کرده برای شهر همدان ایجاد قوه برق کرده‌اند.
در کنار رودخانه، جاده تویسرکان واقع است که هفت فرسخ از این راه کاروان‌رو مسافت دارد. دره‌ای به این سبزی و طراوت و خرمی کمتر دیده‌ام. قریب شش هزار در فوت ارتفاع دارد. همه‌جا باغات و اشجار بید و سفیددار (سپیدار) و چنار طرفین رودخانه را مزین کرده. در دامنه کوه گنجنامه آبشار بسیار مرتفعی قرار دارد که بسیار تماشایی است. قهوه‌خانه‌ای هم هست که بسیار جای باصفا و گلکاری و زیبایی است. ناهار را در آنجا صرف کردیم و عصر به تماشای گنجنامه رفتیم.  عصر ساعت پنج مجددا با اسب‌هایی که حکمران حاضر کرده بود به شهر مراجعت کردیم. همراهان در آنجا بودند: تیمسار سپهبد جهانبانی، آقای خواجه نوری حکمران، آقای مهندس علی صادق، آقای مصطفوی رئیس باستان‌شناسی و آقای دکتر خطیبی. وقت ما امروز در آنجا خوش بود و گفتیم: هر وقت خوشی که دست دهد مغتنم شمار/ کس را وقوف نیست که پایان کار چیست (شعر از حافظ). عصر در کافه‌ای که در اول دره عباس‌آباد واقع است لمحه‌ای درنگ کرده چای صرف شد. ابوالقاسم و همراهان هم از شیراز آمده بودند. بعد از آن منزل آمدم. شب بسیار خسته بود.



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code