موضوعات
گلستان

گلفشان اینچه ثبت ملی شد

نویسنده: ستاره حجتی خبرنگار -گرگان
اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی گلستان از ثبت گلفشان اینچه آق‌قلا در فهرست آثار ملی کشور و ارسال لوح ثبت آن، پس از طی تشریفات قانونی از سوی سازمان به این اداره کل خبر داد....
1396/07/19
اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی گلستان از ثبت گلفشان اینچه آق‌قلا در فهرست آثار ملی کشور و ارسال لوح ثبت آن، پس از طی تشریفات قانونی از سوی سازمان به این اداره کل خبر داد.
با توجه به اهمیت موضوع و با هدف حفاظت و معرفی اثر ارزشمند گلفشان اینچه در شهرستان آق‌قلا و با پیگیری‌های انجام‌گرفته، در آخرین جلسه کمیته میراث طبیعی شورای عالی ثبت آثار کشور این اثر ارزشمند در فهرست میراث طبیعی کشور به ثبت ملی رسید.

ویژگی‌های گلفشان اینچه
معاون اداره میراث اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان درباره مشخصات و ویژگی‌های این گلفشان توضیح داد: گلفشان اینچه در 26 کیلومتری شمال آق‌قلا در مجاورت دریاچه‌ای به همین نام در سمت راست مسیر جاده آق‌قلا به اینچه‌برون واقع شده است. این گلفشان در ارتفاع 7- متر از سطح آب‌های آزاد جهان قرار دارد و در 26 کیلومتری شمال شهرستان آق‌قلا واقع شده است.
«جاوید ایمانیان» ادامه داد: اینچه در گویش ترکمنی به معنی باریک است. دریاچه اینچه در سمت راست مسیر جاده آق‌قلا به اینچه‌برون واقع شده است. بلندی میانگین آن از سطح دریا 7 متر و گستردگی در حدود 200 هکتار است. بخش شمالی دریاچه را شوره‌زار تشکیل می‌دهد و آب‌های ناشی از طغیان رودخانه اترک و هرزاب‌های موضعی، نمک‌ها را در خود حل کرده‌اند و پس از ورود به دریاچه باعث بالا رفتن شوری آن می‌شود.
این مسئول بیان کرد: از این گلفشان، گاز، آب حاوی کلرید سدیم و مواد نفتی آروماتیکی خارج می‌شود. اما امروزه به دلیل افزایش آب، وسعت گلفشان گسترش پیدا کرده است. عمق آن 10 متر و مساحت کل 750 مترمربع و مساحت سطح آب 500 مترمربع است.

افزایش حجم آب و تخریب دیواره‌ها
ایمانیان افزود: این گلفشان از سطح دریاچه اینچه 8 تا 10 متر بالاتر است و از شمال 65 متر و از شرق 215 متر و تا دماغه، جایی که خشکی به صورت دماغه به داخل دریاچه پیشروی کرده است، حدود 275 متر فاصله دارد. علت گسترش این گلفشان در سال‌های اخیر افزایش حجم آب بوده است که سبب تخریب دیواره‌های اطراف شده. جوشش آب در این گلفشان به همراه خروج گاز متان در چندین نقطه به ویژه در مرکز آن دیده می‌شود که در فیلمی که از فعالیت این گلفشان تهیه شده، کاملاً مشخص است.
وی گفت: این گلفشان یکی از زیباترین پدیده‌های طبیعی است که به اشکال مخروط‌های کوچک آتشفشانی از جنس گل یا ماسه هستند. ابعاد آن‌ها از چند سانتی‌متر تا چندین متر متغیر است؛ اما امروزه در زیر آب مدفون شده‌اند. گلفشان اینچه از نظر ریخت‌شناسی به صورت گودال با دیوارهایی در حدود 70 درجه متناسب با میزان بارندگی در منطقه ژرفای آن تغییر می‌کند.

گلستان میزبان دانشمندان زمین‌شناس باشد
اگرچه ثبت ملی این اثر که سال‌ها پیش در محاصره انبوهی از زباله‌ها و نخاله‌ها قرار داشت و حالا فقط ریزش دیوارها توانست زباله‌های حاشیه‌ای را مدفون کند، گامی بزرگ در نگهداری از آن محسوب می‌شود، برخی کارشناسان زمین‌شناسی معتقدند فرصت مطالعه از گلفشان‌ها نباید گرفته شود.
«ایوب سلیمی»، زمین‌شناس، می‌گوید: فرصت مطالعه بر گلفشان‌ها نه تنها می‌تواند به زمین‌شناسان کمک کند بلکه زمینه جدیدی از گردشگری را هم برای گلستان فراهم می‌کند. گلفشان‌ها برای زمین‌شناسان اهمیت فراوانی دارند و با توجه به تعداد معدود آن‌ها در دنیا، گلستان می‌تواند پیشنهاددهنده این برنامه مطالعاتی و میزبان دانشمندان این حوزه باشد.
او در توضیح ساز و کار گلفشان‌ها می‌گوید: گلفشان‌ها در 2 گروه تقسیم‌بندی می‌شوند. گروه اول که گل گرمی همراه با گاز و بخار از خود خارج می‌کنند و دارای منشأ آتشفشانی هستند و گروه دوم که گل سردی تراوش می‌کنند و منشأ آن‌ها فشار و حرکت لایه‌های زمین است. پیدایش این گلفشان‌ها در امتداد البرز و زاگرس که هنوز جوان هستند، دارای فرآیند کوه‌زایی طبیعی است. در بحث گلفشان‌های گلستان، تفتان و سیستان‌وبلوچستان و قسمتی از هرمزگان، حرکت پوسته زمین در اقیانوس هند، دریای عمان و شبه‌جزیره عربستان که سالانه به میزان یک یا 2 سانتی‌متر در زیر فلات ایران فرو می‌رود، تأثیر دارد.  در گلستان به ویژه فشار صفحه‌ها در فلات مرکزی قفقاز و اورال و گسل موجود در منطقه، زمینه مساعد برای خروج گل این پدیده‌ها را به وجود می‌آورد.

میراث فرهنگی مسئولیت گلفشان‌ها را پذیرفت
این کارشناس زمین‌شناسی همچنین معتقد است موضوع حقوقی و مالکیت این پدیده‌های زمین‌شناسی به سازمان زمین‌شناسی ایران ارتباطی ندارد و ثبت ملی این اثر بعد از مدت‌ها نشان می‌دهد اداره میراث فرهنگی و گردشگری بالأخره مسئولیت خودش را پذیرفته است؛ بحثی که طی یک دهه گذشته همواره در گلستان در جریان بود و هیچ دستگاهی هم زیر بار تولیت این پدیده‌ها نمی‌رفت.  سلیمی اضافه می‌کند: مالک گلفشان‌ها و پدیده‌هایی مانند آن در تمام دنیا سازمان‌های گردشگری هستند. ژئوتوریسم در همه جای دنیا درآمد‌های زیادی تولید می‌کند؛ بنابراین فکر می‌کنم سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی باید نسبت به ثبت پدیده‌هایی مانند آن زودتر هم اقدام می‌کرد و مالکیت و تولیت گل‌فشان‌ها در حوزه وظایف سازمان زمین‌شناسی ایران نیست. وظیفه سازمان زمین‌شناسی پژوهش و مطالعه علمی بر پدیده‌هایی مانند گلفشان‌ها و اعلام ویژگی‌ها و ارزش‌های آن‌هاست. اما نباید فراموش کرد گلفشان‌ها حتی از لحاظ اقتصادی برای کشور بسیار مهم هستند. چرا که گل خروجی از آن‌ها می‌تواند کانی‌های معدنی ارزشمندی داشته باشد.



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code