موضوعات
گیلان

واردات برنج در کشمکش تولید و توزیع

نویسنده:
تولید، توزیع، بازار و واردات واژگان مهمی هستند كه چیدمان نادرست و نبود متولی واحد برای آنها به كشمكش‌های هرساله میان تولیدكننده، دولت، واردكننده و مصرف‌كننده محصولات كشاورزی مانند برنج می‌انجامد...
1396/05/22
تولید، توزیع، بازار و واردات واژگان مهمی هستند كه چیدمان نادرست و نبود متولی واحد برای آنها به كشمكش‌های هرساله میان تولیدكننده، دولت، واردكننده و مصرف‌كننده محصولات كشاورزی مانند برنج می‌انجامد. نبود تناسب زمانی و حجمی بین تولید داخلی و واردات آفتی است كه به جان بازار محصولات كشاورزی داخلی می‌افتد و طعم تلخ آن را مصرف‌كننده و تولیدكننده داخلی می‌چشند.
 به گزارش مهر تا همین چند سال پیش اختیار تولید محصولات كشاورزی با وزارت جهاد كشاورزی و اختیار واردات و تنظیم بازار این محصولات با وزارت صنعت، معدن و تجارت بود و این افتراق نتیجه‌ای جز بیگانگی و عدم تناسب تولید و چرخه عرضه داخلی با واردات و متضرر شدن كشاورز ‌نداشت. اما از سال ۱۳۹۱ با تصویب «قانون تمركز وظایف و اختیارات مربوط به بخش كشاورزی در وزارت جهاد كشاورزی» (موسوم به قانون تمركز) همه اختیارات و وظایف مربوط به سیاستگذاری، برنامه‌ریزی، نظارت و اقدامات در مورد واردات و تنظیم بازار داخلی برای بیش از ۲۰ محصول كشاورزی مانند برنج به وزارت جهاد كشاورزی واگذار و آیین‌نامه آن در سال ۱۳۹۲ از سوی دولت وقت ابلاغ شد.
نوسان‌ها‌ و ناهماهنگی‌های بازار برنج به دلیل نداشتن متولی واحد مدیریتی و اجرایی در سال‌های پیش، تجربیات تلخی برای شهروندان بود.
 عضو مركز مطالعات راهبردی غذا و كشاورزی دانشگاه تهران در همین زمینه اظهار کرد: از نتایج نامطلوب مدیریت گسسته بازار برنج می‌توان به سودجویی برخی واردكنندگان یا عمده‌توزیع‌كنندگان به شكل احتكار در فصول آخر سال و در نتیجه ایجاد تورم و واردكردن شوك قیمتی به بازار و نارضایتی مصرف‌كنندگان اشاره كرد. «محمدجواد مویدیان» اضافه كرد: منافع برخی از واردكننده‌های محصولات غذایی در كشور از زمان اجرای قانون تمركز به خطر افتاد و همواره به تصویب و اجرای قانون تمركز وظایف بخش كشاورزی اعتراض و درباره آن اظهارات ضد و نقیضی دارند.
كارشناس ارشد اقتصاد و عضو مركز مطالعات راهبردی غذا و كشاورزی دانشگاه تهران عنوان كرد: طبق آمار گمرك جمهوری اسلامی ایران پس از ابلاغ قانون تمركز (سال ۱۳۹۲)، واردات برنج در كشور با‌ آنكه با روی كارآمدن دولت یازدهم، كشت برنج ‌‌جز در گیلان و مازندران محدود ‌شد، سیر نزولی گرفت.
مویدیان گفت: بر این اساس، واردات برنج از 1/9  میلیون تن در سال ۹۲ به كمتر از ۸۵۰ هزار تن در سال ۹۵ رسید‌ كه كاهشی ۵۷‌ درصدی را نشان می‌دهد.
عضو مركز مطالعات راهبردی غذا و كشاورزی دانشگاه تهران با بیان اینكه در این‌ بین واردكنندگان برنج، شبهه قاچاق برنج در صورت ممنوعیت واردات را مطرح می‌كنند، اضافه كرد: گفته شده است که ملوانان و مرزنشینان از قانون منع واردات در فصل برداشت مستثنا هستند و ۳۰‌ درصد برنج وارداتی را وارد می‌كنند در حالی‌كه طبق بررسی‌های انجام‌شده حجم واردات‌ ‌‌به‌وسیله ملوانان و مرزنشینان به كشور ‌‌‌‌نسبت به كل برنج مصرفی كشور ناچیز است. به‌عنوان‌مثال میزان واردات ملوانان و مرزنشینان در مردادماه ۱۳۹۴ تنها 0/12  ‌درصد كل واردات در همان ماه  بوده است.

برنامه‌ریزی برای افزایش تولید
كارشناس ارشد اقتصاد و عضو مركز مطالعات راهبردی غذا و كشاورزی دانشگاه تهران تصریح كرد: مسلماً متولی یك بخش اقتصادی بدون تسلط بر شئون مختلف تولیدی و توزیعی آن بخش نمی‌تواند به مدیریت پایدار اجرایی دست یابد‌ زیرا از طرفی برنامه‌ریزی برای حجم تولید و فراوانی مراكز آن منوط به اشراف بر بازار مصرف و آگاهی از نیاز و تقاضاست و از طرف دیگر تنظیم بازار داخلی و چرخه توزیع، در گرو مدیریت حجم و شاخص‌های هزینه‌ای و قیمتی در بنگاه تولیدی است.
وی اضافه كرد: تنظیم بازار داخل توسط یك متولی مانند وزارت جهاد كشاورزی و مدیریت تجارت خارجی همان بازار از سوی یك متولی دیگر مانند وزارت صنعت، معدن و تجارت، دستاوردی جز سردرگمی و متضرر شدن تولیدكننده، سرازیر شدن سود این بازار به جیب برخی واردكنندگان یا دلالان و استیصال دولت در تعدیل عرضه و تقاضای محصولات كشاورزی  ‌ندارد.

تلاش برای جلوگیری از شکسته شدن قیمت برنج
امسال نیز با نزدیک شدن فصل برداشت برنج بحث‌های گوناگون درباره جلوگیری از واردات این محصول شدت گرفت. اگرچه به دلیل اینکه مقدار مصرف داخلی برنج بیش از تولید است چاره‌ای جز واردات نیست، به گزارش همشهری، در یک ماه گذشته مسئولان استان تاکید فراوانی بر کنترل واردات برنج برای جلوگیری از شکسته‌شدن قیمت خرید محصول برداشته شده از شالیزار‌ها کردند. برخی از این اظهار نظر‌ها را مرور می‌کنیم.

  تولید 2 میلیون و 400 هزار تن برنج
مهرداد بائوچ لاهوتی، نماینده‌ شهرستان لنگرود در مجلس شورای اسلامی: بر اساس سرانه جهاد كشاورزی كه 36‌ كیلوگرم برنج را برای هر ایرانی تعریف كرده، 2 میلیون و 800 هزار تن برنج مصرفی ماست كه از این ‌بین حدود 2 میلیون و 400 هزار تن در داخل تولید می‌شود. اگر تولید محصول برای كشاورز صرفه اقتصادی داشته باشد كشاورز رغبت به تولید می‌كند، اما اگر برای كشاورز كشت و زرع توجیه اقتصادی نداشته باشد تولید برنج نیز از بین خواهد رفت.
امروز چون كشاورز می‌بیند كشت برنج توجیه اقتصادی ندارد نهایتاً زمین خود را می‌فروشد و معضلی شبیه تغییر كاربری‌ها ایجاد می‌شود. طبق آمار موجود تاكنون حدود 3 هزار هكتار از زمین‌های شالی، 4 هزار هكتار از زمین‌های باغ توت و 7 هزار هكتار از باغ‌های چای كشاورزان تغییر كاربری پیدا كرده است‌.

   كد رهگیری برنج در گیلان
كاوه خاكسار، مدیركل دفتر غلات و محصولات اساسی وزارت جهاد كشاورزی: طرح كد رهگیری ۱۶ رقمی با اهدافی همچون افزایش كیفیت، قیمت‌گذاری مناسب و مشخص‌شدن نوع رقم اجرا می‌شود. با دادن كد رهگیری به تولید‌كنندگان، تمام جزئیات تولید از نام تولید‌كننده تا منطقه تولید، محل مزارع، زمان و كارخانه شالی‌كوبی روی بسته‌های برنج به ثبت می‌رسد. یكی از مزیت‌های كد‌گذاری این است كه برنج شكسته با سالم مخلوط نمی‌شود و اگر هم مخلوط شود‌ درصد آن و كارخانه‌ای كه این كار را انجام داده روی بسته مشخص می‌شود. با این اقدام از مخلوط كردن ارقام بومی با پر‌محصول نیز جلوگیری خواهد شد. ۱۰ استان غیر‌شمالی‌ برنج كشت می‌كنند و محصولاتی مانند آفتابگردان، كینوا، ارزن، ماش و كلزا از محصولات جایگزین كشت برنج در استان‌های غیر‌شمالی است.

     اقبال عمومی به مصرف برنج داخلی
حبیب جهانساز، معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد كشاورزی گیلان: بر اساس مشاهدات از فضای كنونی بازار برنج، كمبودی در زمینه توزیع این محصول چه داخلی و چه خارجی مشاهده نمی‌شود. خوشبختانه با اقبال عمومی مصرف‌كنندگان كشور به برنج ارگانیک و با‌كیفیت داخلی در چند سال اخیر، همه تولیدات سالانه به بازار مصرف عرضه می‌شود و بر‌خلاف سالیان گذشته، هیچ برنجی در انبارهای كشاورزان و كارخانه‌داران باقی نمی‌ماند. در سال‌های گذشته به دلیل تبلیغات واهی و گسترده، اكثر بازار برنج كشور در تصرف انواع برنج خارجی بود كه ارزان‌تر از تولید داخلی نیز عرضه می‌شد. اما در سال‌های اخیر به كمك رسانه‌های جمعی و گروهی، سطح اطلاعات مردم ارتقا‌ یافته و آنان مصرف برنج ارگانیك با‌كیفیت داخلی را ‌به برنج خارجی حتی با قیمت گران‌تر، ترجیج می‌دهند.

تولید750 تن برنج سفید
گیلان 238 هزار هكتار اراضی شالیكاری دارد كه سالانه یك میلیون و 160 تن شلتوك از آن استحصال می‌شود و از این میزان حدود 750 تن برنج سفید با‌كیفیت به‌دست می‌آید. از مجموع اراضی زیر كشت برنج رفته در استان در سال زراعی جاری، 103 هزار هكتار كشت مكانیزه است و برای برداشت 130 هزار هكتار محصول با كمباین برنامه‌ریزی شده است.
بیش از 317 هزار بهره‌بردار بخش شالیكاری گیلان هر سال برای كاشت برنج، ابتدا در فصل زمستان 2 نوبت زمین‌های شالیزاری را همزمان با بارش‌های زمستانه شخم می‌زنند تا هم زمینه نفوذ آب به خاك را فراهم آورند و هم‌نسل آفات باقیمانده در پوشش گیاهی نابود شود. شخم زمستانه در كاهش میزان نیاز شالیزارها به آب در فصل كاشت و داشت نقش مهمی دارد. پس از آن در نیمه اول فروردین، خزانه‌گیری نشاء برنج آغاز می‌شود و از نیمه دوم فروردین تا پایان نیمه اول اردیبهشت، نشاء برنج دستی یا مكانیزه به زمینی كه از قبل با تیلر آماده و سپس آب تخت شده، منتقل می‌شود. از نیمه دوم اردیبهشت تا اواسط نیمه اول تیر نیز فصل داشت برنج است كه در این مدت، وجین و مراقبت‌های گیاهی انجام می‌شود. از اواخر نیمه دوم تیر تا پایان شهریور نیز به تناسب جدول زمان كاشت، فصل برداشت برنج در استان است. گیلان بزرگ‌ترین تولیدكننده ارقام بومی و باكیفیت برنج در كشور است و رتبه اول كشور را از لحاظ سطح زیركشت و همچنین رتبه دوم تولید‌ برنج را بعد از استان مازندران به خود اختصاص داده است.
ارقام هاشمی، علی كاظمی، صدری، حسنی و دیلمانی جزو رقم‌های كیفی و ارقام گوهر، سپیدرود و خزر جزو رقم‌های پرمحصولند كه در شالیزارهای گیلان كشت می‌شوند. بیشترین رقم‌های كشت شده برنج در این استان، رقم‌های كیفی هاشمی و علی كاظمی است كه شامل بیش از 85‌درصد محصول برنج گیلان می‌شود.
سال گذشته (1395) همچنین نخستین رقم مادری برنج پرمحصول گیلانه، نیمه مرداد در رشت برداشت شد. از خصوصیات بارز رقم گیلانه پا‌كوتاهی، زودرسی و كیفیت پخت بسیار مطلوب ‌مانند ارقام محلی ایرانی با عملكرد بیشتر از ارقام بومی است.




ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code