موضوعات
گیلان

هارمونی صدا در«دوست داشتن اتفاقی نیست»

نویسنده: زهرا حقیقی خبرنگار -رشت
مجموعه شعر«دوست‌داشتن اتفاقی نیست» تازه‌ترین اثر مزدك پنجه‌ای از آثاری است كه مورد توجه اهالی فرهنگ و شاعران گیلان قرارگرفته است...
1396/07/19
مجموعه شعر«دوست‌داشتن اتفاقی نیست» تازه‌ترین اثر مزدك پنجه‌ای از آثاری است كه مورد توجه اهالی فرهنگ و شاعران گیلان قرارگرفته است. مزدك پنجه‌ای در این كتاب رویكردی متفاوت به شعر دارد و كتاب با استفاده از تكنیك چندصدایی از سوی انتشارات «دوات معاصر» با شمارگان 500 نسخه به چاپ رسیده است.
«سینا جهاندیده» شاعر، منتقد و مدرس دانشگاه در نقد كتاب دوست داشتن اتفاقی نیست، مخاطبان را تشویق به مطالعه آثار قبلی این شاعر كرد و گفت: با مطالعه آثار قبلی شاعر مثل «چوپان كلمات» و «‌بادبادك روزنامه‌ای» درك مفاهیم و معانی این اثر برای مخاطب آسان‌تر خواهد بود.
جهاندیده در ابتدای نقد این كتاب به خلق اشعار چند‌صدایی شاعر اشاره كرد و گفت: شعر مجموعه صداها و دیدگاه‌هایی است كه هر یك از زاویه دید شاعر بیانگر یك نوع روایت و یا ماجرا هستند. وی افزود: در این كتاب شاعر توانسته است با استفاده از تكنیك چندصدایی پدیدآورنده فرم‌های مختلفی از تیپ‌های شخصیتی، لحن و فونت‌های نوشتاری باشد.

چندصدایی
وی ضمن تشریح بخش‌هایی از كتاب بادبادك‌های روزنامه‌ای‌ این شاعر به تكنیك چند‌صدایی میخائیل میخائیلوویچ باختین فیلسوف و متخصص ادبیات روس اشاره كرد و گفت: یكی از نظریه‌هایی كه در مورد چندصدایی وجود دارد این است كه صدا مجرد نیست. انسان‌ها صداهای مختلفی را در طول روز می‌شنوند و بخش‌هایی از این صداها را در بیان خود انعكاس می‌دهند. همان‌طور كه ما در این كتاب شاهد هستیم كه شاعر فقط متكلم وحده نیست و بخش‌هایی از صحبت‌ها و صدای دیگران را كه درطول روز می‌شنود در اشعارش انعكاس داده است.
جهاندیده در ادامه با تأكید بر جمله« بارت»‌  با این مضمون كه متن‌ها جزیره‌های تنهایی نیستند، افزود: صدای انسان‌ها مثل متن‌ها در جایی با هم تركیب می‌شوند و تركیب این ساختارها به‌طور ناخودآگاه باعث چندصدایی انسان‌ها می‌شود.
جهاندیده با بررسی عمیق زوایای مختلف این كتاب بار دیگر به صدای افراد اشاره كرد و گفت: صدای افراد به نوعی بیانگر ایدئولوژی آنهاست. وی رویكرد بعضی از اشعار این كتاب را اجتماعی - حماسی برشمرد و گفت: شاعر به بازی كلمات بسیار علاقه‌مند است؛ تا حدی كه می‌توان اذعان كرد وی فقط با كلمات بازی نمی‌كند بلكه به نوعی آنها را به دام می‌اندازد.
جهاندیده در ادامه تصریح كرد: شاعر در این كتاب به هارمونی صدا فكر می‌كند و در بسیاری از اشعار این كتاب بسیار موفق عمل كرده است. مخاطب در این اشعار صدای خود شاعر، همسرش، خانواده‌اش و حتی یك راننده را می‌شنود. شخصیت‌های مختلف در یك شعر صحبت می‌كنند و شاعر خودش شخصیتی است كه این صداها را می‌شنود.
وی با بیان اینكه شعر نوعی انسجام است، ادامه داد: هر ساختار بی‌قواره‌ای نمی‌تواند هنر باشد زیرا خواننده كتاب دنبال یك ساختار منسجم است.
جهاندیده با بیان اینكه شاعر برای رسیدن به یك ساختار منسجم در این اثر تلاش بسیار زیادی كرده است، گفت: این كار به نوعی یك كلاژ صداست و شاعر صداهای دیگر را می‌كارد تا به فراسو برسد.

زیبایی‌شناسی شعر حماسی
جهاندیده در ادامه نقد كتاب «دوست‌داشتن اتفاقی نیست»به كتاب فراسوی نیچه اشاره كرد و گفت: مفهوم فراسو این است كه به‌عنوان نمونه من از یك‌لایه‌ای عبور كنم و به‌لایه دیگر برسم. به عبارتی شما از یك ساختار، ساختار دیگری را متوجه می‌شوید.
وی گفت: یك نوع سوررئالیسم صدا در این كتاب نهفته است و تلاش شاعر این است كه صداها را هارمونیك كند، چون اگر این اتفاق نیفتد كلاژ صدا موفق نمی‌شود.
جهاندیده در ادامه زیبایی‌شناسی شعر حماسی را در این اشعار مورد نقد و بررسی قرار داد و گفت: یكی از جنبه‌های زیبایی‌شناسی شعر حماسی تحت تأثیر دشمن است یعنی رجز‌خوانی كه برای دشمن انجام می‌شود. اما وقتی شاعر صدای یك راننده را به متن شعر اضافه می‌كند به نوعی با بن‌بست زیبایی‌شناسی روبه‌رو می‌شود و برای خروج از این بن‌بست در بخش‌هایی از این كتاب از اشعار حماسی استفاده می‌كند.
جهاندیده با اشاره به شعرهای بلند این مجموعه گفت: در دل این اشعار شعرهای كوتاه نابی نهفته است.

چهارچوب‌های فضای دانشگاهی
«علیرضا پنجه‌ای» شاعر، نیز درباره این کتاب اظهار كرد: اصولاً رویدادهایی كه در فضای ادبی شكل می‌گیرد در محیط‌های دانشگاهی رخ نمی‌دهد زیرا فضای دانشگاه چهارچوب‌ها و قوانین خاص را طلب می‌كند و استاد موظف است در این مسیر حركت كند.
علیرضا پنجه‌ای ادامه داد: مقوله چند‌صدایی در بین شاعران قُدمایی رواج داشته و كسی مثل باختین آن را به‌صورت تئوری در آورده است.



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code