موضوعات
فارس

حکایت استادی که شیخ اجل را در سنگ تراشید

نویسنده: مولود عزیزی شیراز - خبرنگار
شاید بسیاری از کسانی که هر روز از کنار مجسمه سعدی در میدان گلستان شیراز می‌گذرند، ندانند که خالق این مجسمه ارزشمند استاد «ابوالحسن صدیقی» یا «میکل آنژِ ثانیِ شرق» است...
1396/09/14
شاید بسیاری از کسانی که هر روز از کنار مجسمه سعدی در میدان گلستان شیراز می‌گذرند، ندانند که خالق این مجسمه ارزشمند استاد «ابوالحسن صدیقی» یا «میکل آنژِ ثانیِ شرق» است.
با اینکه زیباترین مجسمه‌های دنیا را با نام مجسمه‌سازان و هنرمندان بزرگ ایتالیایی همچون میکل آنژ و لئوناردو داوینچی می‌شناسیم، در این میان نام استاد صدیقی هنرمند مجسمه‌ساز ایرانی هم در به دلیل ساخت آثار حجمی و مجسمه‌های مشاهیر بزرگ ایرانی همچون فردوسی، ابن سینا، یعقوب لیث صفاری، سعدی، خیام، امیرکبیر و... در جای جای ایران، موزه‌ها و حتی آن سوی مرزها می‌درخشد تا جایی که «گوستینوس آمبروزی»، مجسمه‌ساز ایتالیایی پس از دیدن مجسمه فردوسی در «ویلا بورگز»، صدیقی را میکل آنژ ثانی شرق می‌خواند. به گفته او میکل آنژ بار دیگر در مشرق زمین متولد شده است. این هنرمند پر آوازه در بیستم آذرماه ۱۳۷۴ در تهران درگذشت.

مهارت یافتن در هنر مجسمه سازی
پژوهشگر تاریخ شفاهی و فرهنگ عامه مردم شیراز درباره مجسمه سعدی می‌گوید: این اثر یکی از ارزشمندترین آثار استاد صدیقی است که به سفارش استاد «علی‌اصغر حکمت» ساخته و پرداخته شد تا به شیراز و شیرازی‌ها تقدیم شود.
«محمدحسین ده بزرگی» می‌افزاید: آثاری همچون تندیس فردوسی در میدان فردوسی، تندیس خیام در پارک لاله تهران، تندیس نادرشاه افشار در آرامگاه نادرشاه، مجسمه سعدی در شیراز و طرح چهره ابوعلی‌سینا از کارهای برجسته استاد صدیقی هستند.
وی به معرفی استاد صدیقی، سازنده مجسمه سعدی می‌پردازد و عنوان می‌کند: این استاد گرانقدر در سال ۱۲۷۳ خورشیدی در محله عودلاجان تهران به دنیا آمد. هرچند خانواده ثروتمند او رویاهای دیگری برای ابوالحسن در سر داشتند، اما او به دلیل علاقه شدیدی که به هنر نقاشی و طراحی داشت، شاگرد استاد کمال‌الملک بزرگ در مدرسه هنرهای مستظرفه شد.
ده بزرگی ادامه می‌دهد: آن زمان هیچ استاد مجسمه‌سازی در ایران وجود نداشت و در هیچ کجای کشور هنر مجسمه‌سازی تدریس نمی‌شد، اما میل درونی استاد ابوالحسن‌خان، او را واداشت تا با وسایلی ابتدایی مجسمه گچی کوچکی بسازد و نزد کمال‌الملک ببرد. او متوجه استعداد ذاتی شاگرد خود شد. بعدها صدیقی به کمک کمال‌الملک با مطالعه کتاب‌هایی که او از خارج کشور آورده بود، در هنر مجسمه‌سازی تبحر خاصی پیدا کرد.
وی استعداد استاد صدیقی را بسیار درخشان توصیف می‌کند و می‌گوید: ساختن مجسمه سنگی ونوس میلو توسط وی، پذیرفته شدن به حضور احمدشاه و تعیین مقرری ماهانه از سوی شاه برای ساخت مجسمه‌های دیگر، سبب تداوم کارهای هنری صدیقی شد. کمال‌الملک نیز سرپرستی کارگاه تازه تأسیس‌شده مجسمه‌سازی مدرسه صنایع مستظرفه را به او سپرد.
این پژوهشگر با بیان اینکه صدیقی پس از آن دست به خلق آثار بی‌نظیری می‌زند، به اروپا سفر می‌کند و در ایتالیا آموزش می‌بیند، تصریح می‌کند: یکی از برجسته‌ترین کارهای این هنرمند بزرگ مجسمه ساز در شهر شیراز به یادگار مانده است.

نصب مجسمه سعدی در شیراز
این پژوهشگر از علاقه بیش از حد «حکمت شیرازی» به شیخ اجل و همکاری مشترک صدیقی با او در انجمن آثار ملی یاد می‌کند که منجر به ساخت مجسمه‌های ماندگاری از مشاهیر ایران شد.
ده بزرگی می‌افزاید: حکمت که خود از مفاخر فرهنگی و ادبی شیراز و رئیس انجمن آثار ملی ایران در آن زمان بود، علاوه بر ساخت آرامگاه سعدی در ساخت مجسمه این شاعر نیز سهم قابل ملاحظه‌ای داشت.
وی با اشاره به اینکه حکمت در کتابی به نام «ره‌آورد حکمت» از خاطرات خود درباره روزی که مجسمه سعدی به شیراز انتقال داده شد، سخن به میان آورده، بیان می‌کند: در اردیبهشت 1330 پس از گذشت یکسال از تاریخ ساخت با آداب و مراسم خاصی از این مجسمه در شیراز رونمایی شد که شرح جزییات وقایع آن روز در همین کتاب از زبان حکمت آمده است. این تندیس زیبا از روی تصویر سعدی به قلم هنرور نامی ابوالحسن صدیقی طراحی و ترسیم شد و انجمن آثار ملی شباهت آن را با چهره سعدی قبول کرده است. استاد صدیقی این پیکره را از سنگ مرمر با ارتفاع 3 متر و یک‌دهم تراشید. این هنرمند بزرگ به مدت یک سال و نیم برای تراشیدن تندیس وقت صرف کرده است.
ده‌بزرگی با یادآوری اینکه اولین جایگاهی که برای نصب مجسمه سعدی در نظر گرفته شد میدان مرکزی دروازه اصفهان بود، می‌گوید: مسافران داخلی از سمت شمال به این شهر وارد می‌شدند و استراحتی کرده، قدم به شهر تاریخی شیراز می‌گذاشتند. در نتیجه نخستین منظره‌ای که با آن روبه‌رو می‌شدند، مجسمه ارزشمند شیخ اجل بود. مجسمه سعدی شیرازی از آن تاریخ تا نیمه دهه 70 در دروازه اصفهان و میدانی که نامش سعدی بود، قرار داشت، اما به مرور زمان پس از آنکه بارها رسانه‌ها لزوم انتقال این تندیس را تذکر دادند، در آخر به محل فعلی که میدان گلستان نام دارد، انتقال یافت.

   ضرورت توجه به منظر شهری مجسمه سعدی
«محمدحسین ده‌بزرگی» پژوهشگر تاریخ شفاهی و فرهنگ عامه مردم شیراز درباره فضای پیرامونی مجسمه سعدی در شیراز می‌گوید: بعد از سپری شدن بیش از ۶۵ سال، دورتادور چنین مجسمه ارزشمندی را با تابلوهای تبلیغاتی پوشانده‌اند. این اقدام نهایت بی‌تفاوتی و نشانه نبود مسئولیت شهری نسبت به یادگار گرانبهای گذشتگان است. شاید ناآگاهی نسبت به ارزش هنری، فرهنگی و تاریخی این اثر یکی از دلایل بی‌تفاوتی باشد. ما هم به عنوان داعیه‌داران فرهنگ در شناساندن و معرفی بزرگان فرهنگ، هنر و آثار ماندگارشان در این شهر کم‌لطفی کرده‌ایم.



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code