موضوعات
بوشهر

چاوشی خوانی در استان بوشهر

نویسنده: علیرضا برازجانی
گر چه این روزها، بازگشت بیت الله الحرام به دلیل حادثه غمبار منا و عروج شهادت گونه خیل عظیمی از ضیوف الرحمان و هموطنان پاکمان در عید قربان، دلهای بسیاری را داغدیده و خانواده‌های زیادی را مصیبت زده کرده است اما بر اساس سنت نیکویی که از دیرباز در جای جای استان بوشهر همچنان پابرجاست « چاوشی» و «چاوشی خوانی» است که در هنگام استقبال از کسانی که توفیق زیارت خانه خدا و سرزمین وحی پیدا کرده اند با شور و حال خاصی اجرا می‌شود...
1394/07/18
گر چه این روزها، بازگشت بیت الله الحرام به دلیل حادثه غمبار منا و عروج شهادت گونه خیل عظیمی از ضیوف الرحمان و هموطنان پاکمان در عید قربان، دلهای بسیاری را داغدیده و خانواده‌های زیادی را مصیبت زده کرده است اما بر اساس سنت نیکویی که از دیرباز در جای جای استان بوشهر همچنان پابرجاست « چاوشی» و «چاوشی خوانی» است که در هنگام استقبال از کسانی که توفیق زیارت خانه خدا و سرزمین وحی پیدا کرده اند با شور و حال خاصی اجرا می‌شود.
به گفته زنده یاد دکتر سید جعفر شهیدی استاد تاریخ ایران و اسلام، رسم چاووش خوانی برای زائران کربلا یا مشهدالرضا (ع) از دوره صفوی و قاجاری مرسوم شده و در صد سال اخیر مورد توجه فراوان قرار گرفته است. این رسم چاووش خوانی علاوه بر استان بوشهر در استان‌های دیگر مثل خوزستان، هرمزگان و استان‌های شمالی کشور مثل مازندران نیز معمول است.
در استان بوشهر تا سال‌های اخیر و حتی درهمین زمان کم و بیش رسم بوده که 3 روز قبل از حرکت و 3 روز پس از بازگشت زائران کربلا، مشهد یا خانه خدا درمنزل زائر، مراسم چاوشی خوانی و صرف شام و ناهار برقرارمی شد و همسایگان برای دیدار زائر و خانواده اش که درحال آماده شدن برای سفر بودند به خانه او می‌آمدند و با صرف ناهار یا شام او را خوشحال می‌کردند.
اگر چه امروزه به سبب وجود وسایل نقلیه سریع و کوتاه شدن راه‌ها و کم شدن مدت مسافرت، مراسم چاوشی خوانی و سفره گستری کمتر اجرا می‌شود ولی بازهم کم و بیش این سنت در شهرها و روستاها برقراراست. وسیله خبردادن به مردم محل یا شهر ازسفرزیارتی، چاوشی خوان بود که امروز نیز کم و بیش اجرا می‌شود.
چاوش با صدای گرم و دلنشین و شیرین خود با خواندن چاووشی هم حاضران را سرگرم و هم غایبان را به حضور در مجلس دعوت می‌کرد.
چاووشی را در استان بوشهر «چوشی» و خواننده آن را «چوش» تلفظ می‌کنند. گاهی یک یا 2 نفر ازحاضران در مجلس، چاووشی خوان را همراهی و هم صدایی می‌کنند بدین ترتیب که یک مصراع را چاووشی خوان می‌خواند و 3 مصرع دیگر را 3 نفر دیگر؛ البته فقط چاووش اول حرفه ای است و خواندن 3 نفر دیگر از روی تفنن یا برای ثواب آخرت است.
اشعار چاوشی بیشتر ساخته ذوق و تخیّل علاقمندان است و سرایندگان آنها اغلب نامعلوم است، به همین سبب است که بعضی از اشعار چاوشی فاقد قافیه مرتب است. نکته دیگر این‌که اگر چه ادبیات چاووشی معمولاً سروده اشخاص ناشناس و گمنامند و بیشتر ذوق وسلیقه عامه درآن دیده می‌شود، لکن خوانندگان چاوشی سعی می‌کنند که این ذوق و سلیقه را کامل کنند و هر بیت چاووشی را مناسب با مجلس آواز بخوانند مثلاً برای زائرخانه خدا ابیات مخصوص بیت الله می‌خوانند.
هر که دارد هوس بیت خدا بسم الله   
هرکه شد همسفر و همره ما بسم الله
سفری خوش تر از این نیست اگر مرد رهی  
قد برافراز و بگو نام خدا بسم الله
بر مشامم بوی قبر مصطفی(ص) آید کنون  
دم به دم نوری به دل از مجتبی(ع) آید کنون    
آرزو دارم دگر باره روم سوی بقیع   
شوق طوف تربت خیر النسا(س) آید کنون
رسم چاوشی خوانی بسیار دلنشین و گیراست، اگر چه امروز هنوز هم مردم به برگزاری این رسم و سنت اعتقاد دارند و کم و بیش هم برگزار می‌کنند اما با دگرگونی‌های زندگی امروزی و فرصت‌های اندک، این رسم مثل گذشته چندان رنگ و طراوتی ندارد و کمتر برگزار می‌شود.  



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code