موضوعات
آذربايجان شرقی

بیست سال مانده به خشکسالی

نویسنده: محمد سرابی
اکنون که فصل بارش‌های پیوسته از راه می‌رسد، این سوال مطرح می‌شود که چرا نمی‌توان از این آب روان برای تامین منابع آبی استان بهره برد...
1396/07/11
   اکنون که فصل بارش‌های پیوسته از راه می‌رسد، این سوال مطرح می‌شود که چرا نمی‌توان از این آب روان برای تامین منابع آبی استان بهره برد. بهره‌برداری از طبیعت وقتی به شکل مهار نشدنی انجام شود، در کوتاه‌مدت به نظر موفقیت‌آمیز می‌آید در دراز مدت اما خسارت‌هایی به محیط زیست و مردمی که در اقلیم ساکن هستند، وارد خواهد کرد که به شکل تنش‌های اقتصادی و اجتماعی بروز می‌کند. در یکی دو دهه گذشته تبلیغات زیادی برای خودکفایی گندم انجام و باعث شد دلیل اصلی افزایش تولید گندم پنهان بماند و تصور شود مدیران با عزم فردی و گروهی توانسته‌اند از خاک، محصول بیشتری بیرون بکشند. دلیل بیشتر شدن برداشت گندم، چاه‌های عمیقی بود که ذخیره آب زیرزمین را در مناطق مرکزی ایران می‌مکید و سفره‌های آب را خالی می‌کرد. وقتی جشن برگزار می‌کردیم، ذخایر ارزشمند آب خالی‌تر می‌شدند. در مناطقی که توانستند آن روز‌ها رکورد‌های برداشت آب را ثبت کنند و درآمد و تقدیرنامه و جایزه به دست بیاورند، امروز زمین نشست کرده است که ‌نشانه فشرده‌شدن غیر قابل برگشت فضای ذخیره آب در عمق خاک است. به گفته رئیس سازمان حفاظت از محیط زیست اگر همین‌طور به از بین بردن آب‌های زیرزمینی ادامه دهیم، 20 سال دیگر نمی‌توان در ایران زندگی کرد‌ زیرا طبق استانداردهای جهانی، کشورهایی که تا 20 درصد از منابع آب تجدیدپذیر استفاده می‌کنند، مشکلی ندارند. ولی کشورهایی که بیش از 40 درصد از این منابع را برداشت کنند، در معرض خطر جدی هستند. برداشت آب در ایران خیلی بالاتر از حد خطرناک است.
  عیسی کلانتری که زمانی وزیر کشاورزی بود گفته است که 20 سال گذشته در شمال کشور 2 میلیون و 300 هزار هکتار جنگل‌های هیرکانی وجود داشت که اکنون به یک میلیون و 100 هزار هکتار کاهش یافته است. در زمانی که حتی برخی از مدیران ارشد دولتی هم به سد سازی‌ها و عملیات‌ عمرانی بی‌رویه اذعان می‌کنند، طرح‌های متعدد دیگری برای انتقال آب از یک سوی کشور به سوی دیگر پیشنهاد می‌شود و پیمانکاران ماشین‌آلات ساختمانی را به کار می‌گیرند تا کانال جدید حفر کنند و سد تازه‌ای بسازند.
طرح بار‌ها رد شدۀ‌ انتقال آب از دریا‌ی خزر و دریای عمان به مرکز کشور باز هم مطرح می‌شود و طرفدارانی پیدا می‌کند که تصور می‌کنند با لوله‌کشی آب شور دریا به کویر خشک می‌توان مشکل کم‌آبی را درمان کرد. تا زمانی که مصرف آب در مزرعه‌ها به شکل سنتی و با هدردادن قسمت اصلی آن انجام می‌شود، انتقال آب راه حل محسوب نخواهد شد.
 از طرف دیگر محصولاتی که با همین شیوه‌های غلط به دست می‌آید هم به دلیل کمبود صنایع نگهداری،‌ حمل و بسته بندی دچار اتلاف می‌شود و کشاورز نمی‌تواند به درآمد ناشی از آن امیدوار باشد. در ‌مراحل برداشت،‌ انتقال به بازار مصرف و حتی بعد از رسیدن به دست مصرف‌کننده هم بخش بزرگی از این محصولات تبدیل به ضایعات می‌شود و ‌‌هزینه‌هایی را که برای آن صرف شده است هدر می‌دهد.
 انبوه واردات محصولات کشاورزی که از ‌‌درآمد نفت‌ انجام می‌شود، نشان می‌دهد که کشاورزی غلط و از بین بردن منابع آب با پروژه‌های بزرگ عمرانی به نتیجه نمی‌رسد. ظاهرا تا دو دهه دیگر همین مقدار آب و خاک موجود هم توان خود را از دست خواهند دارد و با خطر خشکسالی که پیشینیانمان همیشه از آن هراس داشتند، رو به ‌رو خواهیم شد.
 محمد سرابی
 روزنامه‌نگار




ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code