موضوعات
آذربایجان غربی

ستاره بی بدیلِ «اورمو عاشیق مکتبی»

نویسنده: مجتبی ارجمند ارومیه-خبرنگار
عاشیق درویش وهاب‌زاده از جمله مشهورترین هنرمندان موسیقی عاشیقی است که با تربیت شاگردان بسیاری در این زمینه در پیشرفت و گسترش مکتب عاشیقی ارومیه نقش مهمی داشته است...
1396/05/18
عاشیق درویش وهاب‌زاده از جمله مشهورترین هنرمندان موسیقی عاشیقی است که با تربیت شاگردان بسیاری در این زمینه در پیشرفت و گسترش مکتب عاشیقی ارومیه نقش مهمی داشته است.
به گزارش همشهری، عاشیق درویش به سال 1302 شمسی در روستای «کردلر» ارومیه متولد شد. وی همانند استاد ماهر خویش عاشیق فرهاد، همگان را با صدای ساز و آوازش مسحور خود ساخت و در مکتب عاشیقی ارومیه نامی برای خود دست و پا کرد.
عاشیق درویش در دوران جوانی نزد عاشیق حسن چوپان در روستای باراندوز ارومیه دانش آموخته و بعد از فوت وی، نزد استاد عاشیق فرهاد حضوری، از اساتید مسلم مکتب عاشیقی ارومیه به فراگیری این هنر پرداخت.مرحوم درویش در بسیاری از جشنواره‌های موسیقی ملی ایران حضور داشته و موفق به کسب مقام و دیپلم افتخار شده است. وی همچنین سال‌های متوالی در رادیو و تلویزیون مرکز ارومیه به هنرنمایی پرداخته است.
وی در اجرای مقام‌های مختلف و بیان داستان‌های فولکلور در قالب مکتب عاشیقی ارومیه (اورمو عاشیق مکتبی) تبحر بسیار داشت و با صدای دلنشین خود قلب هر شنونده‌ای را مفتون خویش می‌ساخت.
او داستان های قدیمی آذربایجانی را به خوبی نقل و آوازهای عاشیقی مخصوصا شكریازی، غربتی، اكبری، دوداق دَیمز، نخجوانی، قره باغی، شاهسونی، قوچانی، روحانی، شیروانی، عرفانی و... را به نحو احسن اجرا می‌کرد.
این استاد والامقام شاگردان بسیاری را در عرصۀ موسیقی عاشیقی تربیت کرده است که از جملۀ آن‌ها می‌توان عاشیق اسمعلی (ارومیه، نخستین شاگرد وی)، عاشیق صبور شریفی (ارومیه) عاشیق عبدالهد اشرفی (خنجر قشلاقی)، عاشیق ذکریا ملکی (قولنجی)، عاشیق رضا پوینده (سولدوز) را نام برد.
مرحوم درویش چند آهنگ عاشیقی مختص به خود داشت که از معروف‌ترین آن‌ها می‌توان به «شکریازی هاواسی» و «غربتی هاواسی» اشاره کرد که اکنون نیز توسط عاشیق‌های ارومیه اجرا می‌شوند.
این استاد شاخص موسیقی عاشیقی در نهم مرداد سال 1372 در 70 سالگی دار فانی را وداع گفت و در میان حزن و اندوه مردم هنر دوست در قبرستان زادگاه خویش، روستای کردلر به خاک سپرده شد.
لازم به ذکر است که همزمان با بیست و چهارمین سالگرد وفات عاشیق درویش وهاب زاده، مراسم نکوداشت این هنرمند فقید موسیقی عاشیقی، در سالن شیخ صفی الدین اورموی ارومیه برگزار شد. در این مراسم که با حضور گسترده علاقه مندان و میهمانان ویژه خارجی از استان کرکوک عراق همرا بود، آلبوم موسیقی «اوزانلار گونشی» که برگزیده‌ای از آثار صوتی عاشیق درویش وهاب زاده در قالب رسمی است، 24 سال بعد از فوت این استاد بی‌بدیل مکتب عاشیقی ارومیه به همت واحد موسیقی حوزه هنری آذربایجان غربی رونمایی شد.

اورمو عاشیق مکتبی
در مکتب ارومیه (اورمو عاشیق مکتبی) برخلاف دیگر مکاتب، عاشیق به صورت انفرادی به اجرای هاواهای خود می‌پردازد. همچنین بیشتر هاواهای موجود در مکتب ارومیه، به علت همراهی نکردن بالابان و دایره ریتمیک نبوده و به نوعی سکون و اندیشه در بیشتر آن‌ها دیده می‌شود.
تعداد هاواهای مخصوص مکتب ارومیه در حدود 60 تاست که در برخی از آن‌ها با مکتب تبریز-قره داغ و همچنین هشتری مشترک هستند.
هاواهای عاشیقی موجود در مکتب ارومیه تا به امروز، به نت کشیده نشده و همچنان سینه به سینه و از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شود. اینها شامل هاواهای حماسی، عرفانی، شاد، غمناک و هجران و هاواهای وارد شده از مکتب عاشیقی ترکیه مانند؛ عثمانلی شرقیسی، ارومیه شرقیسی است.
اشعاری که عاشیق‌های ارومیه به کار می‌برند اشعار هجایی است که در قالب‌های بایاتی، گرایلی، قوشما، دیوانی، تجنیس و جیغالی تجنیس است و از معروفترین شاعران این محیط عاشیقی می‌توان به دوللو مصطفی، بالوولو مسکین، قول هارطون و... اشاره کرد.
تعداد داستان‌های عاشیقی این محیط نیز به علت عدم کتابت آن‌ها امروزه به 40-45 داستان رسیده است.
از معروف ترین عاشیق‌های مکتب ارومیه می‌توان به دوللو مصطفی، بگمز قولو، همت، ایشو و دوللو اباذر و درویش، دهقان و... اشاره کرد که در پیشرفت این محیط عاشیقی نقش بسزایی داشته اند.
با کشف مجسمه‌های کوچک نوازندگانی با قدمت 2 هزار سال قبل از میلاد که همانند عاشیق‌های آذربایجانی ساز خود را روی سینه گرفته اند، می‌توان قدمت موسیقی عاشیقی را چندین هزار ساله دانست اما برای مکتب ارومیه قدمتی بیش از 250-300 سال تخمین زده می‌شود.
لازم به ذکر است که مکتب عاشیق نوازی ارومیه در فهرست میراث فرهنگی ناملموس کشور با شماره 165 به ثبت رسیده است و واحد موسیقی حوزه هنری آذربایجان غربی به عنوان تنها مرکز فعال در عرصه موسیقی عاشیقی در آذربایجان غربی با تولید و انتشار مجموعه موسیقی عاشیقی «اورمودان گلر سَسلر» در 3 نسخه، نقش بسیار موثری در حفظ و پایداری موسیقی عاشیقی به عنوان میراث ملی ناملموس کشور در غرب آذربایجان داشته است.



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code