موضوعات
اردبیل

پیاده‌راه شهیدگاه؛ کانون نوین اجتماعی اردبیل

نویسنده: مرتضی بخشی کارشناس مسائل شهری
بافت تاریخی اردبیل شامل بخش میانی بافت شهر است و توسعه آن از دوران صفویه تا زمان اولین اقدامات شهرسازی جدید رضاشاهی را در بر می‌گیرد. با روی کار آمدن حکومت صفویه تحولات کالبدی شهر، به موازات تحولات اقتصادی و اجتماعی، شتاب و سرعت قابل توجهی یافت. مولفه قابل تامل آن دوران «بقعه شیخ صفی‌الدین» بود که در توسعه‌های بعدی به مجموعه‌ای از فضاهای متعدد ولی همگرا با رویکرد دینی بدل شد....
1396/05/17
بافت تاریخی اردبیل شامل بخش میانی بافت شهر است و توسعه آن از دوران صفویه تا زمان اولین اقدامات شهرسازی جدید رضاشاهی را در بر می‌گیرد. با روی کار آمدن حکومت صفویه تحولات کالبدی شهر، به موازات تحولات اقتصادی و اجتماعی، شتاب و سرعت قابل توجهی یافت. مولفه قابل تامل آن دوران «بقعه شیخ صفی‌الدین» بود که در توسعه‌های بعدی به مجموعه‌ای از فضاهای متعدد ولی همگرا با رویکرد دینی بدل شد.
اردبیل شهری شرقی و اسلامی است و عنصر شارستان - از عناصر سه‌گانه ساختار شهری - استخوان‌بندی آن و ساکنان قدیم و فعلی آن را شکل داده است. این بخش که بعدها به عنوان رینگ صفر مشهور شد، شامل 4 دروازه پیر عبدالملک، تاوار، عالی‌قاپو و قنبلان (تازه‌میدان کنونی) است.
کالبد شهرها براساس یک سلسله عوامل و قواعد خاص از قبیل طبیعی، سیاسی و اقتصادی شکل‌ می‎گیرد اما گاه آنها نیز با ظهور برخی شرایط خاص برای سامان‌بخشی شهر فراموش می‌شوند. در مورد اردبیل هم این وضع مصداق دارد. هسته اولیه آن در محلی بین رود بالیقلی‌چای و بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی یعنی میان دو محیط طبیعی و فرهنگی شکل گرفته‌است. هرچند این دو محیط اکنون با هم ارتباطی ندارند.
وجود آتشکده در محل بنای مسجد جمعه هم نشانگر موضع اعتقادی و دیانت حاکمان و مردمان پیشین این سرزمین است.
با این وصف  شهرها با عنصر انسانی مفهوم می‌یابند. بعد از سکونت است که انسان می‌اندیشد و ساختار شهر را برپا می‌کند و بدین ترتیب است که مناسبت‌های مختلف فرهنگی، اجتماعی و... و نحوه ساختار آنها مورد توجه قرار می‌گیرد.
در یک سال گذشته شهردار اردبیل و مجموعه مدیریت شهری‌‎ با در نظر گرفتن زندگی انسانی سالم و محور قرار دادن انسان شهری با شعار رویکرد «انسان‌محوری» در پروژه‌ها اقدام به اجرای طرح‌هایی کرده‌اند که یکی از آنها نوسازی و بهسازی مسیر حدفاصل ساعات قاباغی (مصلی) و بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی (شهیدگاه) و ساخت پیاده‌راه و فضاهای جمعی با محوریت انسان پیاده در محدوده مذکور است.
ساخت پیاده‌راه شهیدگاه با هدف احیای بافت تاریخی و رینگ صفر اردبیل می‌تواند سرمشق مجموعه‌ای از پروژه‌های ایجاد فضای جمعی قرار گیرد و با توسعه احتمالی آن به سمت مسجد جمعه از مسیرهای کوی شمس، طوی و پیر عبدالملک تدریجا به شکل‌گیری گونه‌هایی خاص از فضای پیاده بینجامد. اینجاست که برنامه‌ریزی برای تردد پیاده که آرامش و تعامل اجتماعی را درون خود دارد، به اقدامی ضروری در مدیریت شهری اردبیل بدل می‌شود.
با ایجاد پیاده‌راه شهیدگاه و توسعه آن در آینده این حس به ما دست می‌دهد که هر زون شهری ما رنگ و بوی خاص خودش را دارد و نمی‌توان کل اردبیل را یکجور دید. با این حال باید دید که این زون‌ها چگونه می‌توانند با هم سازگاری پیدا کنند زیرا اگر این سازگاری وجود نداشته باشد، باعث از بین رفتن آرامش شهروندان خواهند شد.
اگرچه ساخت پیاده‌راه شهیدگاه به عنوان اولین تجربه مدیریت شهری در خلق فضاهای انسان‌محور در شهر اردبیل محسوب نمی‌شود و پیش‌تر در منطقه نمونه گردشگری شورابیل نیز شاهد تحولات اساسی در خلق فضاهای متنوع و سرزنده بوده‌ایم، اما در کل به عنوان اولین تجربه حذف بخش سواره در اردبیل با رویکرد اجتماعی - فرهنگی تجربه نو و جدیدی است که باید مورد ارج و تقدیر قرار گیرد.
با این اوصاف، به عنوان یک شهروند اردبیلی، از تلاش‌های شهرداری در خلق فضاهای این‌چنین در دارالارشاد تشکر می‌کنم و امیدوارم این رویکرد قابل تحسین استمرار پیدا کند. همچنین امیدوارم مجموعه مدیریت فنی و اجرایی شهرداری اردبیل، با برنامه‌ریزی خرد و طراحی فضا در مقیاس‌های متنوع و استفاده مناسب از ظرفیت‌های شاخص فضاهای شهری در مسیر پیاده‌راه شهیدگاه، بتوانند در جهت بهسازی و طراحی جداره‌ها و لبه‌ها گام بردارند.
 این فضاها در گذشته بدون سنخیت داشتن با هویت تاریخی منطقه ایجاد شده‌اند. علاوه بر این، از آنها درخواست می‌کنم با تکمیل مبلمان شهری، ایجاد فضای سبز ایده‌آل و برقراری سیستم حمل و نقل سبک تمام ظرفیت‌های بالقوه تاریخی و هویتی این پیاده‌راه را به منصه ظهور برسانند. با این کار، پیاده‌راه شهیدگاه به نقطه‌ای شاخص و تاثیرگذار در بافت شهری و عنصری خاطره‌انگیز و سرزنده در اذهان مردم اردبیل و مناسبات اجتماعی، فرهنگی و تاریخی آنها و نیز به کانون نوین فرهنگی و تجلی قدرت اجتماعی جدید تبدیل شود.



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code