موضوعات
اردبیل

مرگ تدریجی نقوش داخلی بقعه شیخ صفی‌الدین

نویسنده:
نقوش داخلی بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی به دلیل بی‌توجهی به نگهداری و مرمت‌های نادرست انجام شده وضعیتی رو به افول دارند. این در شرایطی است که معاون میراث فرهنگی استان خبر از مرمت خوب و نگه‌داری آن می‌دهد.
1396/05/21
به گزارش تسنیم، بنای بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی، علاوه بر نوع معماری ویژه و ارزش معنوی خود، به دلیل داشتن بخش‌هایی با صنایع تزیینی مختلف دارای اهمیت فوق‌العاده است. در قسمت‌های داخلی و خارجی این بنا کاشیکاری و خطوط معرق بی‌مانند، نمونه‌هایی از نقاشی‌های مختلف، گچبری، نقره‌کاری و حجاری‌های بدیع و بی‌نظیر روی سنگ‌های مرمر مشاهده می‌شود که هر یک کار دست استادان ماهر است.
در جانب شرق صحن، سردر بزرگ بقعه قرار دارد. پس از عبور از آن، به وسیله یک در بزرگ نقره‌کوب به رواق یا قندیل‌خانه وارد می‌شویم که عبارت است از تالاری با ارتفاع زیاد با ایوان‌های مضاعف و یک شاه‌نشین مجلل که با 2 پله مرمر و یک نرده فلزی نقره‌کوب از رواق جدا شده است.
دیوارهای قندیل‌خانه با لوحه‌های گچبری و کتیبه‌های خط ثلث پوشیده شده است. در این کتیبه‌ها، گذشته از آیاتی از کلام‌الله و احادیث، نام شیخ صفی‌الدین با ذکر شجره و نسب او نیز آمده است. بالای شاه‌نشین سقف مقرنس‌کاری جالبی قرار دارد و بالای طاق‌نمای در ورودی قندیل‌خانه کتیبه‌ای روی کاشی معرق زیبا به مجموعه جلوه می‌بخشد. فرش معروف شیخ صفی‌الدین که هم‌اکنون در موزه ویکتوریا و آلبرت لندن قرار دارد و در سال 946 قمری بافته شده، کف این رواق را می‌پوشانده است.

نقوش رنگ‌پریده داخلی
نقوش داخلی بقعه که در گذر زمان شکل‌گرفته‌اند از اهمیت خاصی برخوردار و بیانگر سیر تحولات و تکامل بقعه هستند. با این حال، اکنون شاهد از هم گسیختگی و از بین رفتن این نقوش هستیم. در جای جای بدنه داخلی، قسمت‌های به ظاهر مرمت شده‌ای را می‌بینیم که رنگشان هیچ سنخیتی با رنگ‌های به‌جا مانده از گذشته ندارد و تفاوت فاحشی با دیگر طرح‎ها دارند.
دانشجوی کارشناسی ارشد نقاشی در رابطه با رنگ این نقوش می‎گوید: با وجود ریختگی رنگ تذهیب‌ها، استفاده از رنگ‌های طبیعی و پخته‌ای را می‌توان دید که ناشی از یک شعور خودآگاه در طراحی هستند. هنرمند با ترکیب رنگ‌های گیاهی و عناصری مانند طلا در کنار یکدیگر هارمونی بی‌بدیلی از ریتم، رنگ، نور و سایه آفریده است.
«سالاوان جماعتی» می‎افزاید: استفاده از رنگ‌های شیمیایی خام و بی‌ارزش در کنار این شاهکار هنری بیانگر این مساله است که مرمتگر هیچ مطالعه و آسیب‌شناسی درستی از بنا و مساله زیباشناختی آن نداشته است.

تداخل سبک‌های مختلف معماری در یک بنا
در قسمتی از شاه‌نشین که امروزه پیش‌ورودی قبر شیخ صفی است، شاهد یک تناقض معماری هستیم که مشخص نیست چگونه و در چه زمانی به این حال درآمده است و سند مشخصی در این رابطه در دسترس نیست. تداخل نقوش ختایی دوره صفوی و گل و گلدان‌های دوره قاجار را شاهدیم که هیچ اقدامی برای رفع این عیب بزرگ در شاه‌نشین نشده و باعث ایجاد پارادوسکی عجیب در بازدیدکنندگان می‌شود. اوج بی‌تفاوتی به این نقوش در چینی‌خانه دیده می‌شود که تنگبری‌های بی‌بدیلی را در آغوش گرفته که پیر و فرسوده شده و همچون گلی پژمرده‌اند.

مرمت در حال انجام است
معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان در پاسخ به این سوال که مرمت این نقاشی‌ها با توجه به آسیب‌دیدگی و از بین رفتن آنها از چه زمانی شروع می‌شود، اظهار می‎کند: در ارتباط با مرمت تزیینات وابسته به معماری در سال 91 قراردادهای مکرری برای تثبیت و مرمت لایه‌های نقاشی منعقد شد.
«منصور عالیقدر» می‎افزاید: مرمت این سطوح اعم از فضای قندیل‌خانه و چینی‌خانه توسط متخصصان مرمت در حال پیگیری است. همچنین قسمت اعظم فضای قندیل‌خانه شامل شاه‌نشین در سال‌های گذشته مرمت شده و هم‌اکنون ضلع شمالی چینی‌خانه در حال مرمت است.
شواهد و عکس‌های موجود از این بنا و مرمت‌های غلط و غیراصولی، سخنان معاون میراث فرهنگی اردبیل را نقض و این سوال را مطرح می‌کند که چرا پاسخی مطابق با وضع موجود داده نمی‌شود.



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code