موضوعات
اردبیل

تصویر کودکانه از زندگی در حجره‌های تاریخ

نویسنده:
نقاشی کودکان اردبیلی از بازار تاریخی اردبیل گویای پیامی است که می‌گوید در آغوش تاریخ و فرهنگی غنی زمانی که رکود گریبانگیر نباشد، مردم شهر حیات اجتماعی شادمانه دارند....
1396/06/22
نقاشی کودکان اردبیلی از بازار تاریخی اردبیل گویای پیامی است که می‌گوید در آغوش تاریخ و فرهنگی غنی زمانی که رکود گریبانگیر نباشد، مردم شهر حیات اجتماعی شادمانه دارند.
از سال گذشته موضوع نقاشی از آثار تاریخی با هدف احیای هویت و فرهنگ بومی مورد توجه قرار گرفته و نقاشی‌های کودکان اردبیلی از بازار اردبیل متولیان حوزه کودک و نوجوان را شگفت‌زده کرده است.
به گزارش مهر، برخی از این نقاشی‌ها در رقابت‌های جهانی حائز رتبه شده‌اند و برخی به حدی احساسات ناب کودکانه و انسانی را به نمایش گذاشته‌اند که بارها در جلسات مربیان کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان مورد بحث و بررسی قرار گرفته‌اند.
طاق آجری با رنگ قهوه‌ای متمایل به مسی بالای چهره‌هایی خندان قوس گرفته است.پنجره‌های سقف طاق هلالی‌شکل رنگ زرد گرفته تا نگاه کودکانه‌اش را از نفوذ نور آفتاب به داخل بازار نشان دهد.
دست کودکی در دست مادر است و پدر در کنار آنها سوار بر الاغ خاکستری خود هر سه می‌خندند. کودک به محدودیت ورود چهارپایان به بازار تاریخی کاری ندارد و با ترکیب دوست‌داشتنی خود می‌خواهد حضور روستاییان را در بازار نمایش دهد.
درست در کنار خانواده شاد روستایی مادری نوزاد خود را به کمر بسته و کودکی دست او را گرفته و در خلاف جهت مادر رویش را برگردانده است.
در چهره این کودک، شیطنت و حیرت کودکانه از اشیایی که در گوشه بازار دیده و رو برگردانده است نمود عینی دارد.
کمی آن سو‌تر گلیم‌بافی یا شال‌بافی دایر است و درست در کنار آن مردی با عینک دور مشکی خود که گویی تخصص کاری‌اش را نشان می‌دهد ظروف مسی می‌فروشد و قابلمه‌ها را ترمیم می‌کند.
راسته بازار عمق کافی دارد. 2 طرف آن حجره‌ها دایر است و آدم‌ها در عمق تصویر نیز دیده می‌شوند.
گویی کودک هنرمند ما عکسی از بازار در ذهن خود گرفته و آن را روی کاغذ آورده است. رنگ‌ها حکایت از شادی، آرامش و امنیت دارند.

آنچه کودکان به دنبال دیدن آن هستند
به گفته مدیر کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان بازار تاریخی اردبیل معروف به راسته بازار و یا بازار قیصریه مجموعه‌ای است مرکب از تیمچه، سرا، حمام و مسجد که بنای فعلی آن از جمله آثار دوره سلجوقی، زندیه و صفویه بر بنیان اولیه بازار ساخته شده است.
«کریم حاجی‌زاده» با اشاره به اینکه این بازار در مرکزیت شهر اردبیل احداث شده و در خیابان‌کشی‌های متعدد بخش‌هایی از آن جدا شده است، اظهار می‎كند: بازار اردبیل با طاق‌نمای جانبی، طاق و تویزه و گنبدهای ساده از آثار دوره صفویه و قاجاریه محسوب می‌شود.
وی می‎افزاید: بازار اردبیل شامل راسته اصلی بازار، راسته پیر عبدالملک، راسته قیصریه، راسته کفاشان، راسته غلامان، بازار زرگران، سراجان، خراطان، قصابان، بقالان، کلاهدوزان، علافان، پارچه‌فروشان، پنبه‌فروشان، مسگران، چاقوسازان، آهنگران، سرای خشکبار (حاجی میرزا)، سرای گلشن، سرای جهودها، سرای وکیل، سرای نو یا زنجیرلو، سرای حاج احمد، سرای حاج شکر، سرای مجیدیه، سرای امام جمعه، سرای دوگوچی و تیمچه زنجیرلی است.
به گفته حاجی‌زاده بازار تاریخی اردبیل ترکیبی از تاریخ، فرهنگ و معماری اصیل ایرانی ـ اسلامی است که می‌توان از آن به عنوان یکی از مظاهر زنده تاریخ اردبیل یاد کرد.
زیبایی که در کتاب‌های تاریخی بازار اردبیل از آن یاد می‌شود در نقاشی کودکان دهه‌های ۸۰ و ۹۰ به‌خوبی قابل مشاهده است.
در یکی از نقاشی‌ها برشی از بازار در جنب خیابان دیده می‌شود. زاویه دید کودک آمیختگی حیات بازار با حیات خیابان را به وضوح نشان می‌دهد. فروشندگان از قصاب، بقال، کفاش و ظرف‌فروش همه تحرک دارند.
در تصویری دیگر می‌توان نگاه کودک نقاش را با انطباق بیشتری به تغییرات اجتماعی دید. خبری از سقف بازار نیست. انگار کودک بالای سقف از بین یکی از همان پنجره‌های گرد نشسته و به بازار می‌نگرد. در 2 سمت نقاشی می‌توان مغازه‌ها را مشاهده کرد و گل‌ها و چهره‌های خندان گویای حال خوب کودک نقاش است.
در تصویر دیگری مرد بازاری با عصایی در دست كنار مغازه خود نشسته است. تصویری که می‌توان آن را به عنوان نماد بازار تاریخی اردبیل به نمایش گذاشت. اینجا حضور مردم از کوچک تا بزرگ تحرکی را از بازار تاریخی نشان می‌دهد. برخی بانوان مانتو به تن دارند و برخی چادر به سر. به عقیده یکی از روانشناسان آنچه در نقاشی کودکان مشاهده می‌شود مجموعه تصاویر ذهنی، آرزوها و آمال آنهاست. «رحیمه سلطانی» می‎گوید: برای مثال رنگ‌های شاد تصور یک کودک از یک شیء، اتفاق یا شخص است و یا اینکه علاقه‌مندی وی را نشان می‌دهد. وی ادامه می‌دهد: زمانی که کودکان برخی دغدغه‌ها را نمی‌توانند در دنیای واقعی بیان کنند، به زبان نقاشی آن را بازگو
می‌کنند. چنانکه گفته شد در همه نقاشی‌های کودکان می‌توان رد پای خود کودک را با تصویر یک یا 2 کودک دیگر مشاهده کرد. چهره‌های خندان تأکیدی است بر امنیتی که کودک احساس می‌کند و آرزوهایی که از محیط پیرامون در ذهن می‌پروراند.

نقاشی خلاقیت
مدیر کل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان درباره نقاشی‌های حائز رتبه کودکان اردبیلی می‌گوید: مربیان ما به هیچ عنوان جهت‌گیری خاصی را در نقاشی برای كودك ایجاد نمی‌کنند و به کودک فقط موضوع را ارائه می‌دهند.
«هاجر جمادیه» می‎افزاید: همه نقاشی‌ها با خلاقیت خود کودکان كشیده شده است و مربیان حتی در رنگ‌آمیزی و شخصیت‌سازی به هیچ عنوان دخالتی نداشته‌اند.
وی اظهار می‎كند: در ۳۴ مرکز کانون پرورش فکری استان بیش از ۶۵ هزار کودک و نوجوان عضو هستند که بیشتر آنها با استعدادهای شگفت‌انگیز خود مربیان ما را شگفت‌زده کرده‌اند.
مدیر کل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان تأکید می‎كند: بین سال‌های ۹۰ تا ۹۴ کودکان اردبیلی در رقابت‌های جهانی موفق به کسب ۳۶ دیپلم افتخار، رتبه برتر و جوایز ممتاز شده‌اند. در سال ۹۵ نیز شاهد کسب ۲۷ رتبه در این زمینه هستیم.

بی‌توجهی برنامه‌ریزان به پیام کودکان
با وجود تصور زیبای کودک از بازار اردبیل حال و هوای رکود، گرانی، تخریب آثار تاریخی و تهدید مواریث فرهنگی به دلیل کمبود اعتبار مرمت مشاهده می‌شود.
کودکان امروز که در واقع میراث‌داران حقیقی آثار تاریخی و فرهنگی هستند هرچند تصویر زیبایی از بازار ارائه می‌دهند، اما در واقع آمال و آرزوی خود را با زبان بی‌زبانی بازگو می‌کنند.
سؤال اینجاست که تاکنون چند مدیر برنامه‌ریز به تولیدات هنری کودکان و مطالبات نسل آینده بها داده است و آیا سهم کودکان از فرهنگ علم کردن صرف ایستگاه‌های نقاشی در جنب برنامه‌های دیگر است؟
کودکان در آثار تولیدی خود در واقع آنچه را از بزرگ‌ترها انتظار دارند مطرح می‌کنند. هر قدر بیشتر تشویق و ترغیب شوند به مراتب راحت‌تر سخن خواهند گفت. مدیر کل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان بیشترین میزان موفقیت کودکان اردبیلی را در هنر نقاشی دانسته و می‌گوید: با وجود این در زمینه خوشنویسی، سرود و شعر نیز کودکان ما خوش درخشیده‌اند. جمادیه می‎افزاید: همان‌طور که به یک قهرمان ورزشی و شخصیت فرهنگی بها می‌دهیم، انتظار می‌رود به کودکان نیز به پاس استعداد و توانمندی‌شان بها داده شود. وی در ادامه می‌گوید: با وجود اهمیت حوزه کودک و نوجوان، کودکان در مقابل جوایز کسب شده فقط از سوی کانون پرورش فکری مورد تجلیل و تشویق قرار گرفته‌اند.
بی‌توجهی به پیام کودکان در آثار تولیدی خود در حالی است که کودکان امروز به معنی مدیران و برنامه‌ریزان فردا هستند و تربیت فکری و فرهنگی آنها تأثیر مستقیم در آینده جامعه دارد. بازار اردبیل با رنگ‌های شاد و مفرح خود تصویری ملموس از حیات اجتماعی کودکان است. کودکانی که در شکل‌گیری مشکلات پیچیده رکود، گرانی، تخریب آثار تاریخی و دغدغه‌های محیط‌زیستی نقشی نداشته‌اند و آنچنان که دنیا را دوست دارند آن را به تصویر می‌کشند. تصویری که گویی چندان مورد توجه برنامه‌ریزان قرار نمی‌گیرد.



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code