موضوعات

استان‌ها از کی استان شدند

نویسنده:
اردبیل- خبرنگار همشهری: اردبیل با نام باستانی آرتاویل (شهر مقدس) در بیشتر دوران تاریخی به سبب واقع شدن در مرز ایران و روسیه از اهمیت تجاری و استراتژیکی فراوانی برخوردار و در دوره هایی مرکز بزرگ تجاری، فرهنگی و هنری ایران و قفقاز بوده است. با این حال دوره صفوی (907 -1148 ق) را باید اوج اعتلای اردبیل نامید. با ظهور شیخ صفی الدین اردبیلی و سلسله صفویه، این شهر به دارالارشاد تبدیل شد .اردبیل که تا قبل از سال 1372 جزو شهرستان های استان آذربایجان شرقی بود، با توجه به نقش ارزنده و سهم موثر منطقه اردبیل در کشور و با عنایت به ضرورت توسعه و رفع عقب ماندگی‌های آن و پیرو مطالبات تاریخی و پیگیری های وسیع معتمدین منطقه، سرانجام وزارت کشور در سال 1372 استان اردبیل را به عنوان بیست و پنجمین استان کشور اعلام کرد
1393/05/05
استان اردبیل حدود 369 کیلومتر با کشور جمهوری آذربایجان مرز مشترک دارد که در 159 کیلومتر آن رودهای« ارس» و «بالهارود» جریان دارد.استان اردبیل از ظرفیت‌های انسانی، طبیعی، تاریخی، فرهنگی و اجتماعی ممتازی برخوردار است.برخورداري از تنوع محيطي و اقليمي  و جاذبه هاي طبيعي، فرهنگي و تاريخي، توليد بالاي ‌محصولات كشاورزي به‌ عنوان زمينه توسعه صنايع تبديلي و بسته بندي با رويكرد صادراتي، همجواري با كشور جمهوري آذربايجان در شمال منطقه به عنوان فرصت ترانزيتي و تجاري و با استان‌هاي آذربايجان شرقي در غرب و گيلان در شرق به عنوان قطب هاي صنعتي، كشاورزي و گردشگري كشور و امكان تبادل انرژي برق با كشورهاي همجوار، وجود منابع طبيعي معدني غني پرليت – خاك‌هاي صنعتي – آهك – پوكه – سيليس ‌و واقع شدن در زون جهاني مس از آن جمله ظرفیت های اردبیل هستند.فاصله اردبیل تا پایتخت(تهران)از طریق جاده 591 کیلومتر است که این فاصله به طور مستقیم 398 کیلومتر است.با وجود ظرفیت های ویژه استان اردبیل به توسعه شایسته دست نیافته است و سست بودن پيوندهاي اقتصادي و ضعف تعامل توسعه‌اي با مناطق همجوار از دلایل این توسعه نیافتگی است. استان اردبیل از نظر وسعت بیست و چهارمین استان کشور  و از نظر جمعیت بیستمین استان کشور است.

مازندران                                                                                                                                                                                                                                                                                     
 
 این استان با 22 شهرستان، 55 بخش، 58شهر، 129 دهستان و بیش از 3100 روستا براساس آخرین سرشماری نفوس و مسکن کشور در سال 1390 بیش از 3 میلیون و 73 هزار نفر یعنی 09/4 درصد از جمعیت کشور را در خود جا داده است که با توجه به میانگین رشد سالانه 02/1 درصدی جمعیت این استان تا امروز جمعیت ساکن مازندران از مرز 3میلیون و 100هزار نفر گذشته است. 
از این تعداد 3/45 درصد در روستاهای استان ساکن هستند و 7/54 درصد باقیمانده را شهرنشین‌ها تشکیل می‌دهند. 7/85 درصد جمعیت مازندران باسواد هستند. ضمن آنکه این استان بیش از 1800 دهیاری فعال دارد و باقی روستاها به دلیل تعداد کم ساکنان بدون دهیاری هستند. از مجموع روستاهای مازندران حدود 2970 روستا دارای سکنه و باقی روستاها خالی از سکنه هستند.

 آذربايجان شرقي                                                                                                                                                                                                                                                                        
 پس از نهضت مشروطه  در اولين دوره قانونگذاري (سال ۱۲۸۵ هجري شمسي) قانوني تحت عنوان قانون تشكيلات ايالات و ولايات به تصويب رسيد. ماده ۲ قانون مزبور واژه‌هاي ايالت و ولايت تعريفی ارائه داد و اسامي ۴ ايالت را كه عبارت بودند از آذربايجان، كرمان و بلوچستان، فارس و بنادر و نيز خراسان و سيستان مشخص كرد که آذربايجان از نظر طبيعي یک واحد جغرافيايي مشخص تعیین ودر سال 1316 از نظر سياسي به 2 استان تقسيم شد. آذربايجان‌شرقي آب و هواي سرد كوهستاني دارد و كلّ محدوده استان را كوه‌ها و ارتفاعات تشكيل می‌دهند. براساس اطلاعات مرکز آمار ایران از آخرین تقسیمات کشوری در سال 1391 ‏‏ اين استان دارای 21 شهرستان، 46 بخش، 61 نقطه شهری و 144 دهستان است.

بوشهر

 از استان‌هاي جنوبي ايران و هفدهمين استان بزرگ كشور به لحاظ مساحت است كه در حاشيه خليج فارس قرار دارد. مركز اين استان بندر بوشهر است. در سال ۱۳۳۹ تغييراتي در تقسيمات سياسي كشور انجام و بوشهر و توابع آن به نام فرمانداري كل بنادر و جزاير خليج فارس به مركزيت بوشهر از استان فارس جدا شد. در آذر ماه سال ۱۳۴۶ اين فرمانداري كل به استان ساحلي تغيير نام يافت و بوشهر و توابع آن زير نظر استانداري ساحلي به مركزيت بندر عباس قرار گرفت. در آذر ماه سال ۱۳۴۹ شهرستان‌هاي بوشهر و دشتستان تحت عنوان فرمانداري كل بوشهر از استان ساحلي جدا و نهايتاً در ۹ مهرماه ۱۳۵۲ استان بوشهر با 2 شهرستان بوشهر و دشتستان تشكيل شد.اين استان از 10 شهرستان، 24 بخش، 36 شهر، 46 دهستان و 623‌آبادي داراي سكنه تشکیل شده است.

 آذربايجان غربي                                                                                                                                                                                                                                                                       
آذربایجان غربی در سال 1316  با تفکیک آذربایجان بزرگ به 2 استان به صورت استانی مستقل درامد.  اين استان كه در شمال غرب ايران واقع است و 65/2‌درصد از مساحت كل كشور را تشكيل مي‌دهد. بر اساس آخرين آمار تقسيمات كشوري اين استان 17 شهرستان، 36 بخش، 42 شهر، 109 دهستان و 3728‌آبادي  با سكنه دارد و مركز آن شهر تاريخي اروميه است.  استان آذربايجان غربي يكي از مناطق كوهستاني كشور است و توپوگرافي متنوع و گسترده‌اي دارد. بر اساس ساختار طبيعي استان، اكوسيستم‌هاي ويژه‌اي از تركيب گياهان در سطوح مختلف توپوگرافي به وجود آمده است كه اهم آنها به شكل جنگل‌ها و مراتع خودنمايي مي‌كنند. این استان با تركيه و عراق هم مرز است وكوه‌هاي مرتفع آن مانند ديواری از شمال به جنوب كشيده شده‌است كه چشمه‌هاي پرآب و فراواني دارد. 
 
 
 تهران

نخستين بار نام تهران  در ذكر زندگينامه ابوعبدالله حافظ تهراني متولد ۱۸۴ هـ . ش آمده‌است. روز يكشنبه ۱۱ جمادي‌الثاني ۱۱۶۴شمسي، همزمان با عيد نوروز، آقا محمد خان قاجار در خلوت كريم‌خاني تاج سلطنت ايران را بر سر‌گذارد و تهران را به‌عنوان پايتخت كشور معرفي كرد. در سال 1326 با تغييراتي كه در تقسيمات كشوري به وجود آمد شهرستان اراك و ساير شهرستان‌هاي استان مرکزی فعلی در محدوده استان مركزي (تهران) به مركزيت شهر تهران قرار گرفت و در سال 1357 دولت وقت تصميم گرفت استان مركزي را به 2 استان تهران به مركزيت تهران و استان مركزي به مركزيت شهر اراك تفكيك كند.اين استان از 16 شهرستان، 33 بخش، 44شهر، 71 دهستان و 757 ‌آبادي داراي سكنه تشکیل شده است.
 
 چهار محال وبختیاري

چهارمحال و بختیاری تا قبل از سال ۱۳۳۲ در قالب شهرستان شهرکرد و بختیاری از شهرستان‌های استان اصفهان به شمار می‌آمد. در این سال شهرستان شهرکرد از استان اصفهان جدا و به عنوان فرمانداری مستقل بختیاری در تقسیمات سیاسی کشور قرار گرفت.در دهه۳۰ با تغییر رویکردهای حکومت در سال ۱۳۳۷ هـ . ش، فرمانداری مستقل بختیاری و چهارمحال به فرمانداری کل ارتقا یافتند و در محدوده آن فرمانداری‌های جدید بروجن و نیز بخش‌های جدید شوراب و گندمان ایجاد ‌شدند. در مصوبه سال ۱۳۵۲ هیأت وزیران، فرمانداری کل به‌استانداری چهارمحال بختیاری ارتقا یافت. مرکز استان شهرکرد با ۲۰۷۰ متر ارتفاع از سطح دریا، مرتفع ترین مرکز استان درکشور است. چهار محال یعنی ناحیه که عبارت بودند از: لار، کیار، میزدج و گندمان.اين استان دارای 9 شهرستان، 24 بخش، 36شهر، 49دهستان و 766‌آبادي داراي سكنه است.

اصفهان


 ۱9 آبان ماه سال ۱۳۱۶ هجري شمسي كه قانون تقسيمات كشور و وظايف فرمانداران و بخشداران به تصويب ‌رسيد، استان دهم شامل شهرستان‌هاي اصفهان و يزد شد. اکنون  اين استان مساحتي حدود 102/107كيلومترمربع دارد. 
بيشتر مورخان بر اين باورند كه چون اين ناحيه پيش از اسلام، به‌ويژه در دوران ساسانيان، مركز گردآمدن سپاه بود و سپاهيان مناطق جنوبي ايران، مانند: بختياري، خوزستان، كرمان، فارس، سيستان و... در اين ناحيه گرد آمده و به سوي محل نبرد حركت مي‌كردند، آنجا را «اسپهان» گفتند، سپس عربي شده و به‌صورت «اصفهان» درآمده‌است.
 اين استان داراي 23 شهرستان، 47 بخش، 104شهر، 126دهستان و 1831‌آبادي داراي سكنه است.

خراسان جنوبي

 استان خراسان جنوبی، در سال ۱۳۸3با مصوبه مجلس شوراي اسلامي از خراسان بزرگ جداشد. مركز آن شهر بيرجند است. اين استان از شمال با استان خراسان رضوي، از غرب با استان‌هاي يزد، اصفهان و سمنان، از شرق با كشور افغانستان و از جنوب با استان‌هاي سيستان و بلوچستان و كرمان هم‌مرز است. 
خراسان جنوبي شامل محدوده‌اي از خراسان بزرگ بود كه در سده‌هاي پیشین قهستان ناميده مي‌شد. شهرهاي مهم ايالت قهستان، تون (فردوس امروزي) و قائن بوده‌اند. ماركوپولو نيز در سفرنامه خود از اين منطقه با نام تونوكاين (تون و قاين) ياد كرده‌است.
اين استان از 11 شهرستان، 25 بخش، 28 شهر، 61 دهستان و 1703آبادي داراي سكنه تشکیل شده است.

  البرز


استان البرز، سي و يكمين استان ايران است. این استان با تصويب نمايندگان مجلس شوراي اسلامي در 7/4/1389 استان البرز به‌طور رسمي شكل گرفت. در اين طرح پيشنهادي، كرج به‌عنوان مركز استان در نظر گرفته شد. نام اين استان از رشته‌كوه البرز گرفته شده‌است كه بخش مهمي از آن از شمال اين استان مي‌گذرد. برخي از مهم‌ترين جاذبه‌هاي گردشگري و مذهبي استان البرز از اين قرارند: جاده چالوس،طالقان،سد امير كبير،امامزاده عبدالقهار،امامزاده حسن،پيست ديزين،روستاي زيبا و تاريخي ورده (البرز)،روستاي زيباي برغان،امامزاده محمد،امامزاده داود، كاروانسراي شاه عباسي،سليمانيه،كاخ شمس،باغ‌هاي جهانشهر،رود كرج، باغ پرندگان الوند.
البرز از 5 شهرستان، 11 بخش و 16 شهر تشکیل شده است.

   خراسان رضوي


قانون تشكيلات ايالات و ولايات(مصوب سال ۱۲۸۵ هجري شمسي)  4  ايالت را كه عبارت بودند از آذربايجان، كرمان و بلوچستان، فارس و بنادر و نيز خراسان و سيستان مشخص كرد. 
بعدها استان سیستان و بلوچستان ازخراسان جدا شد. در سال 1383 براساس مصوبه مجلس شورای اسلامی این استان به 3 استان مجزا تقسیم شد و استان خراسان رضوی با مرکزیت مشهد شکل گرفت. این استان از شمال با تركمنستان و استان خراسان شمالي، از غرب با استان سمنان، از جنوب غربي و جنوب با استان خراسان جنوبي و از شرق با افغانستان همسايه است. 
واژه رضوي در نام اين استان، به  وجود مقبره علي بن موسي الرضا(ع)در مركز استان اشاره دارد. اين استان از 28 شهرستان، 70 بخش و 72 شهرتشکیل شده است.
 
  فارس

در اولين دوره قانونگذاري پس از نهضت مشروطه (سال ۱۲۸۵ هجري شمسي)، ماده ۲ قانون تشكيلات ايالات و ولايات ۴ ايالت را كه عبارت بودند از فارس و بنادر، آذربايجان، كرمان و بلوچستان و نيز خراسان و سيستان مشخص كرد.
 استان فارس در قانون تقسيمات كشوری و وظايف فرمانداران و بخشداران (۱۶آبان ۱۳۱۶ هجري شمسي) همراه بوشهر، كرمان، هرمزگان و يزد جزو استان جنوب تقسیم شد. پس از اصلاح همین قانون بود که استان هفتم شامل شهرستان‌هاي شيراز، فسا،آباده،لار،بهبهان و بوشهر تشکیل شد. 
بر اساس تقسیمات کشوری سال ۱۳۹1 خورشیدی مرکز آمار ایران ، استان فارس به ۲۹ شهرستان، 101شهر، ۸۳ بخش‏، ۲۰۴ دهستان و 423 آبادی دارای سکنه تقسیم شده است.

قزوين

منطقه قزوین تا سال ۱۳۷۳ جزو استان زنجان بود. در این سال از استان زنجان منتزع و به استان تهران ملحق و در سال ۱۳۷۶ هم از استان استان تهران جدا شد و همراه تاکستان که از توابع زنجان بود استان تازه‌ای به نام استان قزوین را تشکیل داد. این استان با استان‌های مازندران، گیلان، همدان، زنجان، مرکزی و البرز همسایه و از استان‌های زلزله‌خیز ایران است. این استان با دارا بودن تنها یک درصد از مساحت کشور قریب به ۵ درصد در اقتصاد و تولیدات ایران نقش دارد و ۱۱ درصد از آثار تاریخی ملی ثبت شده کشور در استان قزوین قرار دارد. قزوین یکی از مناطق عمده تولید فندق، پسته، زغال‌اخته، انگور و کشمش در ایران است. این استان، بر پایه آخرین تقسیمات کشوری، دارای۶ شهرستان، ۱۹ بخش، ۲۵ شهر، ۴۶ دهستان و 842 آبادی دارای سکنه است .

قم


استان قم بر اساس آخرين تقسيمات كشوري در سال ۱۳۷۵هـ . ش با مركزيت قم مستقل شد و داراي يك شهرستان و يك شهر به نام قم بود.  پس از آن 5 سكونتگاه به نام جعفريه (گازران سابق)، كهك، قنوات (حاجي‌آباد لك‌هاي سابق)، سلفچگان و دستجرد تبديل به شهر شده‌اند.
 با توجه به منابع متعدد تاريخي موضوع استقلال استاني قم به اواخر قرن دوم هجري باز مي‌گردد. قم تا اواخر قرن دوم هجري تابع اصفهان بود و حاكم مستقلي نداشت. در زمان هارون‌الرشيد از اصفهان (كه شامل چند استان فعلي كشور بود) جدا شد. استان قم درقالب يك شهرستان داراي ۵ بخش، ۱۰ دهستان و شامل ۶ شهر و 203‌آبادي دارای سکنه است. 

 
 کردستان 

در9/۹/۱۳۱۶، ایران به 6 بخش تقسیم شده بود. استان غربی شامل شهرهای کردستان، کرمانشاه، گروس، باوندپور (کلهر)، پشت کوه، لرستان، بروجرد، همدان، ملایر، خرمشهر، آبادان، خوزستان و کهگیلویه بود. در سال ۱۳۳۷ با توجه به فرمان شورای وزرا ، کردستان از پنجمین استان جدا شد و استان کردستان را تشکیل داد. این استان 29هزارو 137 کیلومتر مربع مساحت دارد. براساس آخرین تقسیمات کشوری در سال ۱۳۹1 دارای ۱۰شهرستان، ۲۹شهر، ۳۱بخش، ۸۶دهستان و ۱۶۹۷آبادی دارای سکنه بوده است. شهرستان‌های این استان عبارتند از: بانه، بیجار، دهگلان، دیواندره، سروآباد، سقز، سنندج، قروه، کامیاران و مریوان. بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ١٣٩٠ استان كردستان یک میلیون و 493 هزار و 645  نفر جمعیت دارد كه ۶۶درصد آن شهری و ۳۴درصد هم روستایی است . کردستان ازنظر وسعت در رتبه 13و ازنظر جمعیت در رتبه 18 کشور قرار دارد.
 
کرمان

پس از نهضت مشروطه در اولين دوره قانونگذاري (سال ۱۲۸۵ هجري شمسي) قانوني تحت عنوان قانون تشكيلات ايالات و ولايات به تصويب رسيد. ماده ۲ قانون مزبور واژه‌هاي ايالت و ولايت را تعريف و اسامي ۴ ايالت را كه عبارت بودند از آذربايجان، كرمان و بلوچستان، فارس و بنادر و نيز خراسان و سيستان مشخص كرد. این استان درتقسیمات کشوری سابق ایران استان شماره ۸ کشور بود و هرمزگان و یزد را نیز شامل می‌شد که در سال 1316 به صورت استانی مستقل در آمد . بیشترین جمعیت زرتشتیان ایران در کرمان زندگی می‌کنند و جشن سده کرمان در فهرست آیین‌های ملی ثبت شده‌است. جمعیت استان در سال ۱۳۹۰ برابر با 2میلیون و 938 هزار و 988 نفر بوده‌ و مرکز آن کلانشهر کرمان است. این استان دارای 23شهرستان، 71شهر، 58 خش، 151 دهستان و 5178آبادی دارای سکنه بوده است.

کرمانشاه


در سده چهارم میلادی شهر کرمانشاه که در آن دوران روستای خوش آب و هوایی بود دومین اقامتگاه پادشاهی ساسانیان شد. 
در قرون وسطی شهر کرمانشاه یا قرمیسین در حکم یکی از نواحی چهارگانه عراق عجم شناخته می‌شد. در سال ۱۱۸۴ با منصوب شدن محمد علی میرزا دولتشاه به حکومت کرمانشاهان طرح‌های شهری را به اجرا در ‌آورد و شکل کنونی شهر کرمانشاه را بنا ‌کرد. 
بر اساس تقسیمات کشوری سال 1316 سنندج بخشی از استان پنجم (استان کرمانشاهان) بود. از سال ۱۳۴۰ به بعد استان کرمانشاه به استان‌های کرمانشاهان و کردستان تقسیم شد .بر اساس آخرین تغییرات در ۱۳91 استان کرمانشاه از ۱۴شهرستان، 31 شهر، 31 بخش و 86 دهستان تشکیل شد.


 سيستان وبلوچستان

 بلوچستان در سال ۱۲۸۵ هجري شمسي و طبق  قانون تشكيلات ايالات و ولايات جزو ۴ ايالت اصلی ایران بود. در سال ۱۳۲۶ حوزه بلوچستان به مرکزیت زاهدان و ۳ فرمانداری تابعه تشکیل ودر سال 1333 استان سيستان وبلوچستان مستقل شد. سیستان و بلوچستان به دلیل قرار گرفتن در موقعیت راهبردی و ترانزیتی اهمیت فراوانی دارد، به ویژه بندر چابهار که تنها بندر اقیانوسی ایران و آسان‌ترین و بهترین راه دسترسی کشورهای آسیای میانه به آب‌های آزاد است. 
سیستان، صورت تغییر یافته سجستان یا سکستان،به معنای سرزمین قوم سکا و بلوچستان نیز محل سکونت قوم بلوچ است. براساس آخرین تقسیمات کشوری در سال ۱۳۹1 دارای 19شهرستان، 37شهر و 41 بخش  است.

لرستان


از سال ۱۳۴۶ فرمانداری کل لرستان تاسیس شد و شهرهای لک نشین استان کرمانشاهان (جنوب رود سیمره) به فرمانداری جدید به مرکزیت خرم آباد پیوستند که بعدها تبدیل به استان مستقلی به نام استان لرستان شد. این استان یکی از استان‌های پرجمعیت ایران به شمار می‌رود.خرم‌آباد مرکز استان است. لرستان سرزمینی کوهستانی و غیر از چند دشت محدود، سراسر آن را کوه‌های زاگرس پوشانده‌است. اشترانکوه با ۴۱۵۰ متر ارتفاع بلندترین نقطه استان است که در شهرستان ازنا قرار دارد و پست ترین نقطه آن در جنوبی ترین ناحیه استان واقع شده  است و حدود ۵۰۰ متر بالاتر از سطح دریا قرار دارد. استان لرستان سومین استان پر آب کشور است و ۱۲ درصد آب‌های کشور را در اختیار دارد.این استان دارای 10 شهرستان، 25 شهر و 29 بخش‌است . 

گیلان

استان گیلان از سال ۱۳۴۴ شمسی در تقسیمات کشوری ایران  استانی مستقل  شد. این منطقه پیش از آن ولایت گیلان و استان یکم خوانده می‌شد.تراکم جمعیت در استان با ۱۷۷ نفر در هر کیلومترمربع جایگاه سوم را در ایران دارد. کلانشهر رشت با داشتن ۴۶ درصد جمعیت کل استان، مرکز استان گیلان و دوازدهمین شهر پرجمعیت ایران و پرجمعیت‌ترین شهر استان ایران در ساحل دریای خزر است. از دیگر شهرهای پرجمعیت این استان می‌توان به بندر انزلی، مهم‌ترین بندر ایرانی ، لاهیجان، تالش، لنگرود، رودسر، بندر آستارا و فومن اشاره کرد. درباره‌نام گیلان و معانی واژه گیل، نظرات متفاوتی ابراز شده‌است. لغت‌نامه دهخدا  واژه گیلان را برگرفته از «گیل»، به‌اضافه پسوند مکان «‌ان»، به معنای محل سکونت گیل‌ها دانسته است. گیلان دارای 16 شهرستان، 43بخش، 52 شهر، 109دهستان و 2591 ‌آبادي داراي سكنه است.


گلستان

گلستان نام جدید سرزمینی تاریخی است که  تا سده هفتم هـ . ق به نام ایالت گرگان و از آن پس تا آغاز سده دهم به نام استرآباد و در نوشته‌های دوران اولیه اسلامی به نام (جرجان) و از اسفند ۱۳۱۶ گرگان نامیده شده‌است. این استان تا سال ۱۳۷۶شمسی   بخشی از استان مازندران بود، اما در آن سال و با تصویب مجلس شورای اسلامی به صورت استانی مستقل درآمد و شهرستان گرگان به عنوان مرکز آن برگزیده شد. بیشتر شهرهای کنونی استان چندان قدیمی نیستند و از بزرگ‌شدن روستاها به وجود آمده‌اند و به عبارتی روستا شهر به شمار می‌آیند. با این همه، شهرهای گرگان و گنبدکاووس ریشه در تاریخ دارند. روستاهای استان گلستان به صورت متمرکز و نزدیک به هم هستند.  اين استان از 14 شهرستان، 27بخش، 26شهر، 60 دهستان و 808 ‌آبادي داراي سكنه تشکیل شده است.

مرکزی

بررسي‌ها نشان مي‌دهد3 ايالت مادها شامل بيت كاري، ماداي و پاسارگارد كه به ماد سفلا معروف بوده در محدوده شهرستان اراك امروزي قرار داشته اند.از اواخر عهد قاجاريه تا سال 1316 استان مركزي جزو يكي از ولايت‌ها بود و بعد از اين سال در محدوده استان يكم به مركزيت شهر رشت قرار گرفت. در سال 1326 با تغييراتي كه در تقسيمات كشوري به وجود آمد شهرستان اراك و ساير شهرستان‌هاي استان، در محدوده استان مركزي (تهران) به مركزيت شهر تهران قرار گرفت و در سال 1357 دولت وقت تصميم گرفت استان مركزي را به 2 استان تهران به مركزيت تهران و استان مركزي به مركزيت شهر اراك تفكيك كند و متعاقب اين تصميم عملاً استان مركزي تأسيس شد .این استان از 12شهرستان، 33 شهر، 23 بخش ، 66 دهستان و  1210 آبادی دارای سکنه تشکیل شده است. 


هرمزگان

در تقسیمات كشوری، بیشترین گستره استان هرمزگان تا سال 1345 در محدوده استان کرمان قرار داشت. در سال 1346 این بخش از استان کرمان جدا و به استان ساحلی تبدیل شد و سرانجام در سال 1355 به استان هرمزگان تغییر نام پیدا كرد. تاریخ این منطقه و زندگی مردمان ساكن در آن در واقع بخشی از تاریخ خلیج فارس است و با آن پیوندی ناگسستنی دارد.بندرعباس به‌عنوان مرکز استان امروزه یکی از شهرهای بزرگ ایران است که در سال 1031 هـ .ق از سلطه 117 ساله پرتغالی ها بیرون آمد و به پاس این پیروزی، بندر گمبرون به نام بندرعباس خوانده شد  و رونق خود را از آن زمان آغاز كرد. استان هرمزگان دارای 13 شهرستان، 38 شهر، ۳8 بخش ، 85 دهستان و ۲۱۷۰ آبادی دارای سکنه‌است . 
 
همدان

همدان يكي از كهن‌ترين شهرهاي جهان است. نام آن براي نخستين بار به نام اَمَدانه يا آمادي در كتيبه تيگلت،پيلسر يكم (۱۱۰۰ پيش از ميلاد) پادشاه آشور آمده است. اين شهر پايتخت پادشاهان ماد و در دوران‌هاي هخامنشي و اشكاني پايتخت تابستاني بوده است. مشروطه خواهي در همدان خصوصاً پيش از ديگر شهرهاي ايران جلوه کرد كه از نتايج آن تأسيس ادارات، انجمن شهر، شهرداري و  دادستاني بود. 2 سال قبل از آنكه در كرمان و پس از آن در تهران، اجتماعيون به مشروطه برسند، در همدان، به كوشش ظهيرالدوله، نخستين مجلس شوراي محلي تشكيل شد. همدان در سال 1352 شمسی طبق قانون به استانی مستقل تبدیل شد و بر اساس آخرین تقسیمات کشوری اعلام شده در سایت مرکز آمار ایران 9 شهرستان، 29 شهر، 25 بخش، 73 دهستان و 1075  آبادی با سکنه‌ دارد. 

یزد

استان یزد از سرزمین‌های تاریخی است که در میان ایالت های قدیمی و بزرگ پارس، اصفهان ، کرمان و خراسان قرار داشت. آبادی نشینی در این منطقه از قدمت طولانی برخوردار است. این سرزمین از گذرگاه های مهم در ادوار تاریخی محسوب می‌شد. یزد در دوره هخامنشیان از راه های معتبر ، موسسه‌های راهداری، مراکز پستی و چاپاری برخوردار بوده‌است. راهداری در یزد قدیم چنان اهمیتی داشت که خاندان آل مظفر از منصب راهداری ناحیه میبد به پادشاهی رسیدند. با این‌همه این استان از درگیری‌ها و جنگ‌های تاریخ کشور تا حدودی ایمنی داشته‌است. در سال ۱۳۴۸ شمسی فرمانداری‌ کل یزد ایجاد و در سال ۱۳۵۲ استان‌  یزد تأسیس شد. یزد منطقه‌ای خشک و بیابانی است. این استان از 10 شهرستان، 21 شهر، 19 بخش ، 43دهستان و 963 آبادی دارای سکنه تشکیل شده ‌است . 
 




ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code