موضوعات
اردبیل

«جمعه مسجد» در انتظار اعتبار برای مرمت

نویسنده:
«جمعه مسجد» اردبیل که در محله پیر شمس‌الدین در میان یک گورستان قرار گرفته، بقایای یک بنای عظیم از دوره سلجوقی است. کارشناسان معتقدند این محل، قبل از مسجد، آتشکده بوده و دارای قدمت بیشتری است.
1396/06/08
به گزارش همشهری، این مسجد در اصل یک مسجد شبستانی وسیع بوده که در حال حاضر تنها بخش‌هایی از گنبدخانه، ایوان، مناره و پایه‌های مدفون شبستان آن باقی مانده است.
«بیوک جامعی» نویسنده کتاب «آشنایی با آثار و ابنیه تاریخی اردبیل» معتقد است این مسجد تاریخی آخرین بار در دوران ایلخانی مورد مرمت قرار گرفته و علت اصلی انهدام و خرابی مسجد سلجوقی وقوع یک زلزله شدید در آن دوره تاریخی بوده است که موجب تعمیراتی اساسی در بنا و گنبد آن در قرن هفتم شد.
در این کتاب آمده است که پوشش این مسجد در سال 79 به‌ صورت سقف تیرپوشی‌شده مسطح با استفاده از 3 ردیف پایه‌ستون‌های سه‌تایی در دوره قاجار بوده که در آن دوره تاریخی نیز تعمیرات هرگز به تخریب گریو (ساق گنبد)، گنبد و بقایای تزیینی آن منجر نشد.  جمعه مسجد اردبیل، برخلاف مساجد دوره سلجوقی که اغلب به صورت چهارایوانی بنا می‌شده‌اند، ساخته شده است. این موضوع یکی از مختصات استثنایی پلان این مسجد محسوب می‌شود.
جمعه مسجد اردبیل به مرور زمان صدمات زیادی به خود دیده و عمده تخریب این بنا به دلیل حمله مغول به ایران و زلزله بوده است. جدیدترین تخریب آن مربوط به سال ١٣٥٧ است که طی ساخت و توسعه امتداد خیابان 30 متری اردبیل، بخش زیادی از تپه تاریخی واقع در محل مسجد از بین رفت و بدنه شرقی محوطه محراب مسجد نیز دچار شکستگی و رانش شد.
اکنون این مسجد به دلیل قرار گرفتن در مسیر حرکت وسایل نقلیه سنگین در معرض لرزش و فرسایش هرچه بیشتر قرار دارد و خطر تخریب و فرسودگی آن را تهدید می‌کند.  اما در گیر و دار اجرای طرح مرمت این مسجد تاریخی که سال‌هاست با سرعت اندک پیش می‌رود، گنبد بتنی روی گنبد اصلی قرار گرفته که حیرت کارشناسان، شهروندان و گردشگران را برانگیخته است.  کارشناسان معماری معتقدند، علاوه بر از بین بردن زیبایی این سازه تاریخی، سنگینی بتن آسیب زیادی به بدنه این بنای سلجوقی وارد می‌كند.

استحكام بخشی
مدیرکل میراث فرهنگی استان می‎گوید: مرمت اثر تاریخی جمعه مسجد اردبیل به ۲۰ میلیارد تومان اعتبار نیازمند است.
«کریم حاجی‌زاده» ادامه می‌دهد: تمام اقدامات اساسی برای استحکام‌بخشی به این بنا در سال‌های گذشته صورت گرفته است. در سال‌های اخیر نیز اقدامات گسترده‌ای برای ایمن‌سازی پیکره اصلی ساختمان انجام شده و در وضعیت فعلی ضروری است عملیات ظریف‌کاری و احیا انجام شود.  مدیرکل میراث فرهنگی استان اظهار می‌کند: این مهم نیازمند اعتبار قابل توجه است و با توجه به اهمیت این بنای تاریخی انتظار می‌رود به تامین آن اقدام شود. طرحی در خصوص احیای این مجموعه در قالب مصلای تاریخی اردبیل عنوان شده که عملیاتی شدن آن به حمایت مردم و مسئولان نیاز دارد.
حاجی‌زاده با اشاره به افزایش علاقه‌مندی عموم مردم اردبیل به‌ویژه جوانان به حفظ و احیای آثار تاریخی اضافه می‌كند: زمانی موضوع حفاظت از آثار تاریخی به اندازه میراث فرهنگی برای مردم و مسئولان اهمیت نداشت، اما امروز این علاقه‌مندی و توجه ایجاد شده و امید است با حمایت شهروندان زمینه احیای آثار تاریخی از جمله جمعه مسجد فراهم شود.

مرکز حیات تاریخی اردبیل
دانشیار دانشگاه تهران با اشاره به مطالعات جامع درخصوص تاریخ جمعه مسجد اردبیل می‎گوید: این بنا مرکز حیات تاریخی شهر اردبیل است.  «مجتبی رضازاده» تصریح می‌کند: 2 بنای جمعه مسجد و بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی محور فرهنگ و تاریخ شهر اردبیل محسوب می‌شوند. مطالعات متعددی در خصوص بنای جمعه مسجد صورت گرفته و این مسجد را متعلق به دوره ایلخانی دانسته‌اند که در حمله مغول به اردبیل دچار تخریب و آسیب‌های جدی شده است. دانشیار دانشگاه تهران با بیان اینکه قسمت‌هایی از این بنا در طول تاریخ به دلیل عوامل انسانی و بخشی به دلیل عوامل طبیعی از بین رفته است، می‌افزاید: تخریب گنبد مهم‌ترین تخریب صورت گرفته در این بناست و مطالعه و تحقیق در این خصوص ضروری است.  رضازاده با اشاره به اهمیت این بنای تاریخی و محلات پیرامون آن اضافه می‌كند: مطالعه جمعه مسجد به منزله مطالعه بخش قابل‌توجهی از تاریخ شهر اردبیل است.



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code