موضوعات
آران وبيدگل

نگاهي به آيين‌های عاشورايی ايران

خورشيد دوم آمد، كرب و بلا خونين شد

نویسنده:
محرم براي مسلمان شيعه يادآور مصيبت بزرگي است كه نسل‌ها را از همان كودكي با نام و ياد حسين بن علي(ع) و ياران با وفايش مانوس ساخته و اشک‌ها را برگونه جاري مي‌كند.
1393/08/11
گروه گزارش استان‌ها: از اين زاويه عاشوراي دوران كودكي با كلمه حسين مظلوم براي ما معنا گرفته بود اما در نگاه امروزي، كربلا كهكشاني بزرگ از معنايي عميق و ژرف است كه آدمي را   به سبك زندگي‌اش هوشيارتر مي‌سازد و در اين منظر آنچه عاشورا را در مقام دانشگاهي اجتماعي و عقيدتي جلوه‌گر مي‌كند، پندآموزي از فرايند لغزش و غفلتي است كه كوفه منادي حق را به معارضي پرده  در بدل مي‌سازد و تأثيرات مال حرام و ناپاك زندگي كردن را در وجهي بارز از رفتارهاي حيواني سپاه كوفه در تقابل با پیکرپاک شهيدان و نحوه برخورد با بازماندگان عاشورايي نمايانگر مي‌كند.  آيين‌هاي عزاداري ماه محرم هر سال در سراسر ايران با شور و عشق خاص مردم به ابا عبدالله الحسين(ع) برگزار مي‌شود و عاشقان آن حضرت ارادت و تجديد ميثاق خود را هر سال در قالب عزاداري مستحكم‌تر مي‌كنند. اين آيين‌هاي عزاداري به فراخور فرهنگ و شيوه‌هاي مرسوم در هر منطقه و استاني متفاوت است و از ديرباز همواره در قالب هيأت‌هاي مذهبي و راه‌اندازي دسته‌ها و تكايا برگزار شده است.
كردستان
مراسم عاشورا وتاسوعاي حسيني دربيجار  كم‌نظيراست. با ديدن هلال‌ماه محرم در آسمان بيجار، چند علم سياه و نقش‌دار بر بام مسجدها برافراشته مي‌شود و مردم در عاشوراي حسيني، به ياد امام شهيدان پابرهنه هستند و آب نمي‌نوشند.
 گلستان و خراسان شمالی
تركمن‌ها در روز تاسوعا و عاشورا در مساجد جمع مي‌شوند و به نيازمندان غذا مي‌دهند و عزاداري مي‌كنند. تركمن‌هاي گلستان و شمال خراسان در روزهاي محرم، نان ويژه‌اي به نام قتلمه مي‌پزند و در ميان عزاداران امام حسين(ع) پخش مي‌كنند.
 هرمزگان
در روزهاي محرم، مردم قشم به احترام امام حسين(ع) روزه مي‌گيرند و در مسجد قرآن مي‌خوانند. شيعيان جزيره در مسجدهاي بزرگ قشم، براي سالار شهيدان سوگواري مي‌كنند.
 كرمانشاه
ازعهد قاجار به بعد دركرمانشاه، تكيه‌هاي بسياري درمركز شهر ساخته شد كه در آنها مراسم عزاداري ماه محرم برگزارمي‌شود. دسته‌هاي زنجيرزن در تاسوعا و عاشوراي حسيني، بيرون از فضاي مسجد به سوگواري مي‌پردازند.  هيأت‌هاي گوناگون عزاداري با حمل علم وكتل به همراه دسته‌هاي زنجيرزن و‌سنج زن‌ها، ازمسجد بيرون مي‌آيند و به سمت مزار شهيدان حركت مي‌كنند. دورتا دوركتل‌ها، پيرمردهاي شهربا آهنگي غم‌انگيز، شعرهايي درسوگ امام حسين(ع) مي‌خوانند و زن‌ها پشت سرآنها شيون و‌زاري مي‌كنند.  دركرمانشاه روستاهاي كندوله وفش، مراسم عزاداري ويژه‌اي دارند. عزاداران روستا، به روستاهاي ديگر مي‌روند و در هر روستا از آنها پذيرايي مي‌شود. همچنين گهواره نمادين حضرت علي اصغر(ع) روي دوش مردم حمل مي‌شود.
 خوزستان
خرمشهر كه كربلاي ايران است و داستاني نينوايي دارد، از گذشته به خاطر داشتن ده‌ها حسينيه به نجف ثاني مشهور است. در روزهاي محرم، دسته‌هاي گوناگون در خرمشهر به عزاداري مي‌پردازند.  هيأت‌هاي كردها، لرها، بوشهري‌ها، آذربايجاني‌ها و عشاير عرب  به شيوه‌هاي گوناگون عزاداري مي‌كنند. در حسينيه حيدريه كه بيش از 200 سال قدمت دارد، عزاداري سنتي برپا مي‌شود. در مسجد جامع شهر هم مردم به ياد شهيدان كربلا جمع مي‌شوند. در شلمچه هم كه قتلگاه 30 هزار شهيد است، زائران و كاروان‌هاي عزاداري رو به كربلاي حسيني مي‌ايستند و زيارت عاشورا مي‌خوانند و عزاداري مي‌كنند.  همچنين مردم عزادار دزفول  در روز عاشورا طاقي با ۴ گلدسته را به حركت درمي آورند كه روي آن به سبك نقاشي‌هاي قهوه‌خانه‌اي، صحنه‌هايي از عاشورا به تصوير درآمده است. اين طاق «شيدونه» نام دارد. شيدونه‌ها به بزرگاني كه در روز تاسوعا نقش داشته‌اند، اختصاص دارد.
 بوشهر
در استان بوشهر مراسم ماه محرم همانند ساير شهرهاي كشورمان باشكوه تمام برگزار مي‌شود. علاوه بر مراسم‌  زنجير‌زني و سينه‌زني و روضه‌خواني مراسم  خاص منطقه برگزار مي‌شود. مكان‌هاي عزاداري از مسجدها، حسينیه‌ها، ميدان‌ها، خيابان‌ها، كوچه‌ها و منازل شخصي آغاز مي‌شود. با فرا رسيدن ماه محرم سردرخانه‌ها و تكايا و امامزاده‌ها را علم سياه مي‌زنند و مردم لباس سياه می‌پوشند و  آنهايي كه نذر دارند خود را براي پخت و‌پز آماده مي‌كنند.
روضه و نوحه‌خواني در هر شب به يك موضوع حادثه غم‌انگيز كربلا به شرح زير اختصاص دارد:
شب اول: درباره فرا رسيدن ماه محرم
شب دوم: درباره حضرت مسلم(ع)
شب سوم: در باره طفلان مسلم
شب چهارم: در مورد حجه‌الوداع
شب پنجم: درباره حر
شب ششم: درباره علي اصغر(ع)
شب هفتم: درباره حضرت علي اكبر(ع)
شب هشتم: درباره قاسم داماد
شب نهم: درباره حضرت عباس(ع)
شب دهم درباره امام حسين(ع).
 ايلام
عزاداري زنان ايلام در عصر تاسوعا با بيش از نيم قرن سابقه يكي از مهم‌ترين برنامه‌ها و سنت‌هاي ماه محرم اين شهر است. زنان ايلامي در قالب دسته‌هاي منظم به سمت تكيه حضرت ابوالفضل(ع) و حسينيه سيدمحمد موسوي و هيأت بيت الزينب حركت مي‌كنند و در اين مراسم عزاداران نذورات خود را بين جمعيت پخش مي‌كنند و تا پاسي از شب عاشورا به عزاداري و سوگواري مي‌پردازند. نمايش تعزيه در شهرستان دهلران هم با بيش از نيم قرن سابقه در صبح روز عاشورا با شركت بيش از ۲۰۰نفر به اجرا در مي‌آيد. اين آيين به قدري بين عزاداران حسيني مهم جلوه مي‌كند كه بسياري از مردم هرسال  از شهرستان‌ها و استان‌هاي همجوار ايلام براي تماشاي آن خود را از يك روز قبل به شهر دهلران مي‌رسانند تا جايي كه بيش از ۵هزار نفر به تماشاي اين تعزيه ساعت‌ها ايستاده مي‌مانند و سپس نماز ظهر عاشورا را در محل اجراي نمايش تعزيه اقامه مي‌كنند. در نخستين جمعه ماه محرم يكي از برنامه‌هاي شاخص شهرستان آبدانان ايلام نيز در يك دهه اخير، «‌شور حسيني» است. اين مراسم در جوار بقعه شريف سيديوسف واقع در بين شهرستان‌هاي آبدانان و دهلران برگزار مي‌شود. مداحان برجسته كشوري و استاني با گويش‌هاي لري، كردي، فارسي و عربي به اجراي مرثيه‌خواني در شور حسيني آبدانان مي‌پردازند.
 قزوين
طبق‌كشي يكي از سنت‌هاي خاص شهر قزوين است. طبق از جنس چوب با ارتفاع حدود۱/۵متر و قطر يك‌متر اسـت و بيشتر قسمت‌هاي آن را آيينه‌كاري مي‌كنند. عزاداران اين طبق استوانه‌اي شكل را روي سر مي‌گذارند و آن را حمل مي‌كنند. در شهر قزوين در شب تاسوعا، همه دسته‌هاي عزاداري از مسـاجد و تكاياي خود به طرف امامزاده سـلطان سيدمحمد به راه مي‌افتند و در آنجا تجمع مي‌كنند و در شب عاشورا به سمت امامزاده حسين (شاهزاده حسين) مي‌روند. همچنين مراسـم نمادين خاكسـپاري شهداي كربلا، مراسـمی كاملاً زنانه در  قزوين است كه هر سال در روز دوازدهم ماه محرم برگزار مي‌شود؛ مراسمي كه قزويني‌ها به آن سـوم امام مي‌گويند و در آن تمام زنان شهر بيل و كلنگ به دست، پيكرهاي نمادين شهداي عاشورا را با خود تا مسجد يا حسينيه اصلي شهر حمل مي‌كنند.
 زنجان
زنجان شهر كوچكي است اما سال‌هاست كه در عصر روز هشتم محرم به ياد سقاي دشت كربلا ده‌ها هزار عزادار از حسينيه اعظم به سوي امامزاده ابراهيم شهر حركت مي‌كنند كه حتماً تصاويرش را در تلويزيون ديده‌ايد. در سال‌هاي اخير بيش از ۲۰۰هزار نفر در اين دسته شركت كرده‌اند. علاوه بر اهالي شهر، جمعي از اهالي استان‌هاي آذري زبان همسايه  خود را به زنجان مي‌رسانند تا در اين آيين بي‌نظير شركت كنند. تعداد گوسفندهاي نذري هم به حدي است كه مي‌توان حسينيه اعظم زنجان را دومين قربانگاه مسلمانان جهان پس از منا ناميد. در اين دسته نه علم‌كشي مي‌كنند و نه از زنجيرزني و طبل و دهل رايج در دسته‌هاي عزاداري خبري هست. فقط سيل انسان‌هاي عزادار نوحه‌هاي سنتي و قديمي را زمزمه مي‌كنند و بر سر و سينه مي‌زنند. مسجد حسينيه اعظم زنجان و گرمابه قديمي آن در جنوبي‌ترين بخش بافت قديمي شهر زنجان و در محله‌اي معروف به «سيدلر» واقع شده كه به دروازه جنوبي شهر (دروازه قلتوق) مشرف است.
 خراسان جنوبي
مردم شهرستان بيرجند مركز خراسان جنوبي نيز با فرارسيدن ماه محرم الحرام با نصب پرچم‌هاي سياه و علم‌هاي مخصوص عزاداري در مساجد، حسينيه‌ها و تكايا به عزاداري مي‌پردازند.
سخنراني درباره  فلسفه قيام عاشورا در اغلب مساجد و حسينيه‌هاي شهر و روستاهاي بيرجند، سينه‌زني، زنجيرزني، روضه‌خواني، علم بندان، علم گرداني، نخل‌بندي، نخل گرداني، مشعل گرداني و تعزيه‌خواني ازشيوه‌هاي مراسم عزاداري ماه محرم در بيرجند است.
برگزاري مراسم «مشعل گرداني» در روستاي خور و بركوه و «سنگ‌زني» در روستاي درخش بيرجند، شبيه‌گرداني تعزيه‌خواني، آتش زدن نمادين خيمه‌ها و  راه‌اندازي كاروان‌هاي سبزپوش و سرخ‌پوش از ديگر آيين‌هاي سوگواري شهادت سالار شهيدان در روز عاشورا در اين شهرستان است.
در مراسم مشعل گرداني روستاي خور، مشعل به شكل استوانه‌اي است كه از ‪۲۰ تسمه آهني تشكيل شده كه بعضي از آنها بلندتر است و پايه مشعل فلزي و حدود 2متر ارتفاع دارد اين مشعل را در شب نهم محرم روشن مي‌كنند.
  سيستان و بلوچستان
نوحه‌خواني، سينه‌زني، زنجيرزني، برگزاري زيارت عاشورا و تعزيه‌خواني از جمله آيين‌هاي معمول مردم سيستان در ايام محرم به شمار مي‌رود.  پخت حليم و شله زرد، امتناع مردم سيستان از پخت غذا در 3 روز قبل از واقعه عاشورا، پشت‌بام رفتن ريش سفيدان و تلاوت قرآن و ذكر دعا براي اعلام رسيدن ماه محرم و برگزاري مجالس روضه و عزاداري در منازل از جمله آداب خاص مردم سيستان در ماه محرم و ‪ ۱۸روز پس از آن است.  تعزيه درسيستان به‌صورت روز شماراجرا مي‌شود به اين صورت كه شبيه خوانان هر روز ماه محرم را به يكي از ياران امام حسين(ع) مثلاً حضرت علي اكبر(ع) و يا حضرت ابوالفضل(ع) اختصاص مي‌دهند.
در بلوچستان مردم اهل تسنن با آغاز ماه محرم خود را در سوگ سرور و سالار شهيدان سهيم می‌دانند  و با اجراي برنامه‌هاي وعظ و سخنراني درمحافل مذهبي به استقبال از اين ماه مي‌روند.  با آغاز اولين روز از ماه محرم امامان جمعه، پيش نمازان مساجد و ملايان اهل تسنن با سخنراني در مساجد و محافل مذهبي، مردم را از اهميت اين ماه آگاه مي‌سازند و با روايت احاديث مختلف سعي دارند مظلوميت امام حسين(ع) و نقش وي در اسلام و همچنين عظمت اين ماه پر بركت را به نمازگزاران منتقل كنند.  در ماه محرم زنان دست از   كارهايي مثل حصيربافي و سوزن‌دوزي برمي‌دارند و بيشتر سعي دارند خود را با ذكر و تسبيح و نماز و روزه مانوس كنند.  اكثر مردمان بلوچستان و برادران و خواهران اهل تسنن روزهاي تاسوعا و عاشورا روزه مي‌گيرند. آنها بر اين باورند كه گرفتن روزه در اين ايام اجر و ثواب بسياري دارد.  پخت انواع غذاهاي محلي از قبيل حلوا، خورشت و برنج و همچنين پخش شير و خرما ميان خانواده‌هاي كم درآمد از ديگر آيين‌هاي روزهاي تاسوعا و عاشورا در بلوچستان است.
مردم چابهار با برپايي آيين‌هاي نوحه‌خواني، تعزيه، روضه‌خواني، سخنراني، سينه‌زني و زنجيرزني همچنان ياد قيام سرور و سالارشهيدان را زنده نگاه داشته‌اند.
در ظهر عاشورا مردم محلي در بندر مرزي چابهار با آداب و رسوم خاصي با آتش زدن خيمه‌ها به ياد اسيران كربلا بر سر و سينه مي‌زنند و با حضرت زينب(س) و اسيران همدردي مي‌كنند.
زنان پاكستاني مقيم چابهار نيز دردهه اول محرم بانوحه‌خواني و برپايي آيين‌هاي ويژه   سوگواري  می‌کنند و در شب تاسوعا نيز با بستن حجله حضرت قاسم(ع) به عزاداري خاص حضرت قاسم(ع) مي‌پردازند.
 كهگيلويه و بويراحمد
صداي‌سنج و طبل عزا در شهرها و روستاها، شيون و‌زاري مردان و زنان عزادار حسيني، شور و نشاط پيران و جوانان عاشق اهل‌بيت (ع) همگي نشان از غم و اندوه شيفتگان امام حسين(ع)در كهگيلويه و بويراحمد دارد.
نمادهايي از كربلا و قبر شش گوش حضرت علي اكبر(ع) ساخته شده از آلومينيوم و چوب و نصب لامپ‌هايي با رنگ‌هاي مختلف، زيبايي خاصي به مراسم اين شهر مي‌بخشد.
اين نماد‌هاي مذهبي كه بر  پايه‌هاي فلزي، در شهر ياسوج گردانده مي‌شوند و سياه چادرهايي كه با پارچه‌هاي سبز و سياه پوشيده شده حكايت از رويداد عظيم تاريخي عاشورا و صحراي كربلا دارد.
در آيين‌هاي عزاداري ابا عبدالله الحسين(ع) هر شب در اين سياه چادرها، خار و خاشاك‌هايي به آتش كشيده مي‌شود كه بيانگر گوشه‌هايي از صحنه كربلا و اسارت حضرت زينب(س) و امام سجاد(ع) است.
برگزاري نمايش‌هايي از صحنه‌هاي كربلا به‌ويژه شهادت امام حسين(ع) و يارانش از ديگربرنامه‌هاي عزاداراي در اين منطقه است.
 گيلان
اعتقاد و باور خاص مردم به حضرت ابوالفضل العباس(ع)، علي اكبر(ع)، علي‌اصغر(ع)، حربن يزيد رياحي و زنان و كودكان سيدالشهدا(ع)، در اين ايام و برگزاري آيين‌هاي ويژه سوگواري به نام آنان نمونه اي ازباورداشت‌هاي مذهبي مردم اين استان است.  يكي از آيين‌هاي عزاداري در اين ماه علم‌بندي است كه از يك روز مانده به ماه محرم تا روز هفتم اين ماه در مناطق شهري و روستايي استان گيلان برگزار مي‌شود.  درروز اول اين مراسم مردم مناطق مختلف با پذيرايي از عزاداران در مساجد و حسينيه‌ها در بعد از ظهر با تشكيل دسته‌های سينه‌زني و خواندن نوحه پرچم‌هاي سياه را به نشانه عزاداري سيدالشهدا(ع) بر بالاي سردر مساجد و گنبدهاي آن نصب مي‌كنند.  اين مراسم در دهكده تاريخي ماسوله و شهرستان مذهبي آستانه اشرفيه جلوه اي ويژه دارد و هرسال  عده‌ای براي شركت در اين مراسم به اين روستا مي‌آيند.  پخت نوعي شيريني به نام «ككه» يا «كشته»، دادن شربت و نصب منبع‌هاي آب در اطراف مساجد و شهر، اطعام دهي، پرداخت نذورات، راه‌اندازي علم و كتل، حمل پرچم‌هاي سبز با عبارت‌هاي «يا حسين شهيد» به وسيله كودكان و نوجوانان و سقاشدن كودكان سياه‌پوش با عنوان نذر حضرت علي اصغر(ع) از جمله جلوه‌هاي زيباي آيين‌هاي سوگواري در اين منطقه است.
 همدان
با شروع ماه محرم همه مناطق مختلف استان در سوگ و عزاي سالار شهيدان حضرت امام حسين(ع) و ياران باوفايش به سر مي‌برند و به سينه‌زني و زنجيرزني و روضه‌خواني در مساجد و تكايا مي‌پردازند كه معمولاً تا سيزدهم ماه محرم ادامه مي‌يابد. از رسم‌هايي كه در ماه محرم در اين ديار رايج است  پخش غذاهاي نذري در   جامعه است كه افراد را از پختن غذا معاف مي‌كند. مراسم عزاداري محرم و صفر درتمام نقاط استان تقريباً به يك شكل برگزار مي‌شود.  مردم استان همدان در ايام محرم روزهاي تاسوعا، عاشورا، سومين روز شهادت امام حسين (ع) و اربعين را با تشكيل دسته‌هاي عزاداري وتكرار مرثيه‌هايي كه توسط مداحان سروده و خوانده مي‌شوند، به عزاداري مي‌پردازند. عموماً در هيأت‌هاي عزاداري از وسايلي چون علم، كجاوه، پالكي، چهل چراغ، پرچم، خيمه گاه، بيرق و گهواره علي اصغر(ع)به‌عنوان نمادهايي از عزا و سوگواري استفاده مي‌شود. مراسم شبيه‌خواني و تعزيه نيز درروزهاي عاشورا در هر محله و هيأت به نوعي اجرامي‌شوند.
اصفــــهان
در ماه محرم، عشق كاشاني‌ها   به اهل‌بيت(ع) به اوج خود مي‌رسد. هزاران دسته عزاداري تشكيل و شهر يك پارچه سياه‌پوش مي‌شود. خيابان‌ها پرازپرچم‌هاي سرخ و سبز و سياه است. عزاداري‌ها  اول محرم آغاز مي‌شود و آخر ماه صفر به پايان مي‌رسد.
مراسم ويژه از اول محرم تا شانزدهم محرم ادامه دارد كه به «شش امام حسين(ع)» معروف است. در اين شب‌ها، همه در حسينيه‌ها و مساجد سرگرم عزاداري‌اند. 300 دسته عزاداري در كاشان وجود دارد كه هر كدام نشاني از كربلا را حمل مي‌كنند كه علم، كتل، توغ جريده، شش گوشه نهر علقمه، نخل و شط فرات  جزو مشهورترين نشانه‌هاست.
شهرستان خوانسار نیز  درماه محرم و صفر حال و هواي خاصي مي‌يابد و برنامه‌هاي عزاداري كه در آنجا برپا مي‌شود درنوع خود بي‌نظير است. جوانان شهر در هر محل، گردهم جمع شده، مساجد، حسينيه‌ها و تكايا را به سليقه و ذوق خويش آماده مي‌كنند و با پارچه‌هاي مشكي و جملات مختلف درمدح وعزاي امام حسين(ع) و يارانش  آنجا را آماده عزاداري مي‌كنند. با توجه به تعداد بي‌شمار هيأت‌ها در اين شهر، در اين روزها، بر سر در هر مسجد و حسينيه يا تكيه‌اي، نام هيأت يا محفل عزاداري را مي‌توان ديد كه با نام يكي از اهل‌بيت عليهم‌السلام مزين شده است.
در روزهاي سوگواري ماه محرم، خوانساري‌هاي مقيم در شهرستان‌هاي ديگر به اتفاق خانواده، دوستان و آشنايان از شهرهاي محل اقامت به ديار خويش بازمي گردند؛ برنامه عزاداري كه شامل سينه‌زني و زنجيرزني است ـ به‌دليل ازدحام جمعيت عزادار ـ هميشه به 2 بخش تقسيم مي‌شود؛ عده‌اي ازمردم، صبح هنگام وعده‌اي نيزدربعدازظهر برنامه عزاداري خود را برپا مي‌كنند.
از سنت‌هاي مهم در عزاداري مردم خوانسار مي‌توان به اين موارد اشاره كرد:
-مراسم «تعزيه خواني» كه معمولاً بعد از ظهرها برپا مي‌شود.
-حركت دادن دسته‌هاي شترسوار و اسب سوار كه يادآورعبوركاروان اهل‌بيت(ع) يا ترسيمي از سپاهيان كوفه ـ كه به جنگ امام حسين(ع) آمده بودند ـ است. صداي شيپور جنگ و نقاره در لابه لاي حركت كاروان، تداعيگر صحنه‌هاي رزم و مبارزه آن زمان است.
-حركت دسته‌هاي عزاداري درقالب هيأت‌هاي سينه‌زني يا زنجيرزني.
از سوی دیگر شـهروندان نوش‌آباد، به‌منظور اسـتقبال از كــاروان حسيني آييـن سنتي مذهبي سقاخواني را برپا مي‌كنند. آيين سـنتي - مذهبي سقاخواني مردم اين خطـه قدمتي بيش از يك قرن دارد و امروزه علاوه بر نوش‌آباد،‌گويي در شـهرهاي همدان و اردبيل نيز برگزار مي‌شود. آيين سـقاخواني  از هجدهم ذي الحجه تـا شـب اول محــرم در مركز هيأت حسيني اجرا مي‌شود. در آخرين شب ذي الحجه با حركت در كوچه‌ها و خيابان‌هاي شـهر، آغاز محــرم را به همگان اعلام مي‌كنند. سـقاخواني در صبح روز تاسـوعا نيز انجام مي‌شود. آغاز اين مراسم از منزل يكي از سادات است كه از بانيان اوليه سقاخواني بوده‌اند. در اين روز سقاخوانان ياد افرادي را كه محرم امسال در بينشان نيستند گرامي مي‌دارند.

مازنـــدران
درآمل و روستاهاي اطراف آن، مراسم نخل گرداني مرسوم است. از روز اول تا هفتم محرم، مردم به عزاداري مي‌پردازند و در اين روزها نذرهايشان را ادا مي‌كنند.
در روز هفتم، همه مردم به كنار نخلي مي‌روند و به آن سلام مي‌كنند. آنها براين باورند كه نخل، تابوت امام حسين(ع) است. در روزهشتم، مردم نخل را بيرون مي‌آورند و در محله‌ها مي‌گردانند. كساني كه نذر شير دارند، در روز هشتم و نهم و دهم، بين مردم شير پخش مي‌كنند و نخل به درهرخانه كه مي‌رسد، اهالي خانه نذرشان را ادا مي‌كنند. درشب شام غريبان، نخل را دورمحله مي‌گردانند و مردم پابرهنه و شمع به دست، همراه نخل به امامزاده مي‌روند و تا صبح سينه‌زني و عزاداري مي‌كنند.  همچنين مراسم «دورخيمه گاه» ازسال‌هاي بسيار دور در شام غريبان شهداي كربلا انجام مي‌شود و مردم از اطراف و اكناف براي ديدن اين مراسم به محله قاضي‌ـ كتي شهربابل مي‌روند وازخاكسترخيمه‌هاي سوخته براي شفاي بيماران خود تبرك مي‌برند.  اين مراسم كه ازسال‌هاي بسياردوربه‌صورت سينه به سينه به عزاداران رسيده است، بدين نحواست كه 2 خيمه‌اي كه از روز اول محرم به نشانه خيمه‌هاي امام حسين(ع) و يارانش تهيه شده، در وسط ميدانگاهي گذاشته مي‌شود. اعضاي شركت‌كننده در مراسم، ازسوي پيرغلام و پيشكارعزاداري انتخاب مي‌شوند. عمده اين افراد، جوان و ترجيحاً ازخانواده سادات و 72 نفر هستند.  قبل از ورود عزاداراني كه با سربندها، شال‌ها و لباس‌هاي متحدالشكل، خود را آماده مراسم مي‌كنند، مداحان با خواندن زيارت عاشورا دل‌هاي مشتاقان را آماده مي‌كنند. سپس عزاداران با ذكر «يا حسين(ع)» وارد ميدان مي‌شوند.  مداحان با نواي نوحه مراسم را آغاز مي‌كنند. هنگامي كه مستي عشق به مولا در دل‌ها بالا گرفت دونفربا لباس يزيديان (قرمزرنگ) وارد ميدان شده با حركاتي خشن، درحالي كه شلاق‌ها ومشعل‌هايشان را درآسمان به حركت درمي آورند، كودكاني را كه با لباس‌هاي عربي ازابتداي مراسم، درخيمه‌ها نشسته‌اند  مي‌ترسانند. كودكان با ذكر«يا حسين، يااباالفضل(ع)» به هرسوي ميدان مي‌گريزند.  عزاداران كماكان برسروسينه مي‌زنند. سپس يزيديان خيمه‌ها را به آتش مي‌كشند. با به آتش كشيده شدن خيمه‌ها، شورونواي عزاداران اوج مي‌گيرد و در حالي كه خميده وهروله كنان به دورخيمه‌هاي درحال سوختن مي‌گردند، با خواندن ذكرهايي برسروسينه مي‌زنند. دور زدن عزاداران به دورخيمه‌ها وذكرهاشان تا زماني ادامه دارد كه خيمه‌ها درحال سوختن است.  روستاي نوا دراستان مازندران نيز از مناطق كوهستاني است كه قدمت برگزاري مراسم نخل گرداني در آنجا مربوط به ۶۵۰سـال پيش اسـت. آيين نخل گرداني در روستاي نوا از هفتم محرم شروع می‌شود    وتا شب عاشورا حتي با وجود بارش برف ۲متري ادامه پيدا مي‌كند. اين در حالي است كه نخل بيش از ۳۰۰كيلوگرم وزن دارد.



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code