موضوعات
البرز

جای خالی مکانی ویژه تعزیه خوانی

نویسنده: شیما عبدالله خانی البرز-خبرنگار
«حکمت گلی» متولد 1345 و از اهالی روستای برغان است. وی که به «حکمت بلبل» هم معروف است از تعزیه خوانان خوب البرز بوده که سال‌هاست...
1396/07/19
«حکمت گلی» متولد 1345 و از اهالی روستای برغان است. وی که به «حکمت بلبل» هم معروف است از تعزیه خوانان خوب البرز بوده که سال‌هاست در این عرصه فعالیت کرده و با عشق به امام حسین(ع) و حضرت ابوالفضل(ع) تعزیه خوانی می‌کند و زندگی‌اش را بدون این کار ممکن نمی‌داند.
وی از نوجوانی علی اکبر (ع) خوان بود و سپس به شهادت خوانی امام حسین (ع) و حضرت ابوالفضل(ع) پرداخت.
 او یکی از نمایندگان اجرای تعزیه در مرکز اسلامی انگلستان بود و بعد از ثبت جهانی تعزیه در یونسکو لوح افتخار تعزیه خوانی را به نمایندگی از تعزیه خوانان از رئیس جمهوری وقت دریافت کرد و تاکنون به تعزیه خوانی در شهرهای مختلف پرداخته است. درواقع می‌توان وی را یکی از اساتید تعزیه خوانی دانست . او این موضوع را به دلیل درس آموختن از محضر بزرگان تعزیه در برغان می‌داند. وی که از وضع کنونی تعزیه در ایران ابراز نارضایتی می‌کند خواستار حمایت بیشتر مسئولان از این هنر فاخر اسلامی است. گفت‌وگوی همشهری با این استاد تعزیه خوانی پیش روی شماست.

از چه زمانی به تعزیه خوانی علاقه‌مند شده و شروع به تعزیه خوانی کردید؟
از حدود6 سالگی به همراه مادربزرگم به حسینیه محله پاین برغان می‌رفتم . آن زمان اوج فعالیت تعزیه خوانی «عباس جعفری» و «سید علی اکبر رزم آرا» از بزرگان تعزیه خوانی بود.  با دیدن این اساتید به این هنر علاقه مند شدم. خودم هم کم کم به بچه خوانی در تعزیه روی آوردم و به دلیل علاقه و صدای خوشی که داشتم، خیلی زود در این کار پیشرفت کردم و در زمان « احمد گیوه کش» معروف به بلبل و «رضا مشایخی» که از اساتید آن دوره بودند، علی اکبر (ع) خوان شدم و چند سالی در کنار این اساتید فعالیت کردم. بعد از آن کم کم وارد عرصه شهادت خوانی شدم، در واقع کسانی که علی اکبر(ع) خوان خوبی هستند و صدای کامل و خوبی دارند، می‌تواند شهادت خوان شوند زیرا مهارت‌های خاصی می‌خواهد. به عنوان مثال باید بتوانی 4-5 سطر را بدون گرفتگی صدا و با صدای بلند، پیوسته بخوانی.

از تجربیات شاخص و اجرا در مرکز اسلامی انگلستان بگویید.
سال 79 از طرف اداره ارشاد تهران به همراه «اسماعیل محمدی»، «رضا لنکرانی» و «علی ترابی» حدود30 روز در مرکز اسلامی انگلستان به تعزیه خوانی پرداختیم.  در سال 92 هم تعزیه و حسینیه اعظم برغان با قدمت حدود700 ساله به ثبت میراث فرهنگی رسید و تعزیه خوانی برغان هم به عنوان یکی از زیباترین هنرهای ایرانی در یونسکو به ثبت رسید .به همراه «اسماعیل محمدی» برای دریافت لوح از رئیس جمهور وقت به سالن جام جم رفتیم و تعزیه ای را در حضور سران اجرا کردیم.

وضعیت فعلی تعزیه را چطور ارزیابی می‌کنید؟
در گذشته تعزیه‌خوانان فعالیت خود را از بچه‌خوانی آغاز می‌کردند و با کسب تجربه زیاد در واقع خاک تعزیه را می‌خوردند و به تعزیه‌خوانی مسلط تبدیل می‌شدند اما اکنون افراد با مشاهده چند سی دی آموزشی می‌خواهد شهادت خوان شوند. موضوع دیگر اینکه تعزیه ملودی های خاص خود را دارد که مانند قوانین راهنمایی و رانندگی باید رعایت شود و نباید به صورت سلیقه ای تغییر داده شود. اکنون در برخی تعزیه‌ها ریتم تعزیه و دیالوگ‌ها را تا حد زیادی تغییر کرده و اصالت و زیبایی گذشته را ندارد. البته   تغییر خوب است اما باید با توجه به اثرگذاری تعزیه   باشد.

وضعیت حمایت از این هنر سنتی را چگونه می‌بینید؟
حمایت زیادی از تعزیه نمی‌شود. اگرچه که تعزیه‌ها و تعزیه خوانان بسیار خوبی داریم اما بسیاری از آن‌ها دیده نمی‌شوند.  نسخه‌های گوناگون تعزیه در ایران خوانده می‌شود و پیشنهادم این است که مسئولان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی یک زمینه  زیبا و اصیل را که به روایت‌ها نزدیک باشد، انتخاب کنند تا به صورت سراسری در همه حسینیه‌ها اجرا شود. اکنون برخی از نسخه‌ها برای ایجاد حزن بیشتر یا مسائلی از این دست تحریف شده است.

به نظر شما کدام نسخه‌ها معتبرتر هستند؟
فکر می‌کنم نسخه تهران به نسبت دیگر نسخه‌ها از نظر روایی معتبرتر باشد اما نسخه‌ای هم در یکی از محله‌های قدیمی برغان به نام «تالیان» وجود دارد که از بزرگان تعزیه در گذشته به جای مانده و نسخه ای بسیار زیبا و بی نقص به نظر می‌رسد. از نظر ملودی و ریتم هم خیلی زیباست و نوشته «میرزا آقا جان نعیما» است. قدیمی‌ترین نسخه را هم «محمد مهرانی طالقانی» دارد که دارای اشعار فوق العاده و نسخه ای عالی است. برغان از زمان ناصری به بعد تعزیه خوانان خوبی داشت .

تعزیه خوان‌ها مخصوصا کسانی که شهادت خوان هستند و نقش ائمه را اجرا می‌کنند، چگونه می‌توانند اجرایی اثرگذار داشته باشند؟
 عده ای از تعزیه خوانان شغلشان تعزیه خوانی است و در ایام مختلف سال با قرارداد مالی به کسب درآمد از این هنر می‌پردازند اما عده ای هم هستند که ذاکر امام حسین (ع) بوده و برای درآمد کار نمی‌کنند که اکنون این قشر تعزیه خوانان کم شده‌اند. در حالی که تعزیه خوان باید خلوص داشته باشد. چند بار در اجراهای مختلف که نقش ابوالفضل (ع) را بر عهده داشتم به عینه شاهد برآورده شدن حاجت کسانی بودم که از روی خلوص نیت نذر می‌کردند. تعزیه‌خوان باید با وضو وارد مجلس امام حسین (ع) شود و با دلی پاک و نیتی خالص به اجرا بپردازد، زیرا در نقش امام حسین(ع) و حضرت ابوالفضل (ع) لباس می‌پوشند.

به نظر شما کدام استان‌ها از نظر تعزیه خوانی قوی تر هستند؟
قزوین، البرز، اصفهان، اراک و قم فعالیت‌های شاخصی در زمینه تعزیه خوانی دارند. اگرچه که اصفهان در تعزیه خوانی قدمت زیادی ندارد اما فعالیت‌های خوبی در این زمینه در کارنامه دارد. اما استان قزوین از نظر داشتن تعزیه خوانان خوب، قوی تر است. با همه این اوصاف فکر می‌کنم تعداد شهادت خوانان خوب در ایران به  10 نفر هم نمی‌رسد.

چه اقدامی برای حفظ این هنر در البرز انجام شده است؟
سال گذشته مجمع تعزیه خوانان البرز را تشکیل دادیم تا به ترویج و آموزش تعزیه بپردازیم . حدود 200 تا 250 نفر به این مجمع می‌آمدند اما به دلیل نبود انسجام و همکاری این مجمع دوام نیاورد. یکی از موضوعاتی که تقاضا داریم از طرف مسئولان فرهنگ و ارشاد و مسئولان استانی به آن رسیدگی شود، این است که جایی را برای اجرای تعزیه در استان در نظر بگیرند که مانند یک تکیه بزرگ ساخته شود و تعزیه خوانان در آن به اجرا بپردازند. زیرا شاید100 گروه تعزیه خوان خوب داشته باشیم که جایی مناسب برای اجرا ندارند. مکانی 2 یا 3 هزار متری برای این کار کافی است اما چنین مکانی در مرکز البرز وجود ندارد.

منبع درآمد شما چیست؟
مسئول عملیات نقشه برداری در دانشگاه امیرکبیر هستم و به دلیل عشقی که به تعزیه دارم به آن می‌پردازم . نمی‌توانم تصور کنم که روزی تعزیه نخوانم.

لقبی که به شما داده‌اند «حکمت بلبل» است، دلیل این موضوع چیست؟
البته این لطفی است که دیگران دارند اما به دلیل اینکه صدایی کامل و کلاسیک دارم و همچنین روی ردیف‌های آوازی خودم چند سال کار کرده‌ام و تمرین‌های زیادی انجام داده‌ام، کارم با بسیاری از تعزیه خوان‌ها متفاوت است. باید مسائلی از جمله اینکه تحریر را در کجا استفاده کنی و اینکه تحریر با دستگاه مطابقت داشته باشد را رعایت کرد. من حدود یک دقیقه تحریر زده‌ام به همین خاطر مردم لقب«حکمت بلبل» را به من داده‌اند.



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code