موضوعات
اجتماعی

آذربایجان شرقی - کلیسای سن استپانوس

عکس : حمید نادری
1397/02/25
کلیسای سن استپانوس، یا کلیسای استفانوس مقدس(به ارمنیՍուրբՍտեփանոսվանք - به انگلیسی Saint Stepanos Monastery)، دومین کلیسایمهم ارمنی‌های ایراناست که از نظر اهمیت بعد از قره‌کلیساقرار می‌گیرد[۱]این بنا در استان آذربایجان شرقیدر ۱۷ کیلومتری غرب شهر جلفاو در فاصله ۳ کیلومتری کرانه جنوبی رودخانه ارسدر محلی به نام «قزل وانک» (صومعه سرخ) واقع شده‌است. این کلیسا در سده نهم میلادیساخته شده‌است ولی به علت زلزلهدچار آسیب‌های جدی شده بود که در دوران صفویهمورد مرمت و بازسازی قرار گرفت. این اثر در تاریخ ۱۵ اسفند ۱۳۴۱ با شمارهٔثبت۴۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایرانبه ثبت رسیده‌است.[۲]
کلیه محوطه کلیسا در قلب کوه‌ها و در میان طبیعت سبز منطقه مرزی جلفا و جمهوری آذربایجانقرار گرفته‌است.
این کلیسا مورد احترام تمام مسیحیانو کم و بیش تمامی ادیان است اما در واقع به کلیسای حواری ارمنیتعلق دارد. در یک روز از سال هزاران نفر از ارمنیاندر این نقطه گردهم می‌آیند تا ضمن زیارت، مراسم و مناسک خاص خود را به‌جای آورند.[
سنت استپانوس برگرفته شده از نام استپانوس (یا همان استفان در زبان ارمنی) شهید اول راه مسیحیتاست و در اغلب کشورهای جهان کلیساهای متعددی با همین نام وجود دارد. همچنین به دلیل متروکه بودن محل، به خارابا کلیسا نیز شهرت دارد.
سنت استپانوس یا سنت استفاناولین شهید راه مسیحیت است که در ۲۶ دسامبر سال ۳۶ میلادی در اورشلیمتوسط یهودیانسنگسار شد.
دربارهٔتاریخبنایکلیسا،اظهاراتگوناگونیابرازشده‌است. عده‌ایآنراازبناهایاوائلمسیحیت،می‌دانند برخی چون تاورنیهبنای آن را به دوره صفویهنسبت می‌دهند. در حالی که شیوه معماری بنا، مصالح ساختمانی و تزئینات مفصل و زیبای آن مؤید این مطلب است که کلیسا همانند و هم‌زمان با کلیساهایی چون قره کلیسادر بین قرن چهارم تا ششم هجری (دهم تا دوازدهم میلادی) ساخته شده‌است و سبک معماری آن تلفیقی از شیوه‌های مختلف معماری اورارتو، اشکانی و رومی است که بعد از به وجود آمدن بناهای شگرف سنت کلیسای جامع اچمیادزین، قره کلیساو کلیسای صلیب مقدسو سنت استپانوس به شیوه معماری ارمنیشهرت یافت.